Tiết : 21-22 Văn bản

HOÀNG LÊ
NHẤT THỐNG CHÍ
NGÔ GIA VĂN PHÁI

TUẦN 5

TIẾT 21-22: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ – HỒI THỨ 14
Hình ảnh Quang Trung- Nguyễn Huệ

Tác giả tập thể thuộc dòng họ “ Ngô Thì” ở Hà
Tây. Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
“ HLNTC” là tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi lại
sự việc từ nửa cuối TK 18 ->nửa đầu TK19

Hành động xông xáo mạnh mẽ, quả quyết

TÁC GIẢ
NỘI DUNG

Trí tuệ sáng suốt, sâu xa, nhạy bén, nhìn
xa, trông rộng,
Tài dùng binh: có sách lược, chiến thuật
chiến lược…

TÁC PHẨM

Tướng bất tài, kiêu căng, tự phụ, chủ quan,
khinh địch…

Thể loại tiểu thuyết chương hồi

Trình tự kể theo diễn biến sự việc

Hình ảnh quân tướng nhà Thanh

NGHỆ THUẬT
Khắc họa nhân vật lịch sử, ngôn ngữ kể
tả chân thực, sinh động.
Giọng điệu trần thuật thể hiện được thái
độ của tác giả.

Quân lính ô hợp, ăn chơi hưởng lạc, thiếu
kỷ luật -> thất bại thảm haij.

Ý NGHĨA VĂN BẢN

Ghi lại hiện thực lịch sử hào hùng
của dân tộc ta và hình ảnh người
anh hùng Nguyễn Huệ trong chiến
thắng mùa xuân Kỷ Dậu ( 1789)

Vua tôi Lê Chiêu Thống mưu cầu lợi ích
riêng, bán nước cầu vinh -> thất bại nhục
nhã.
Tôn trọng sự thật lịch sử và ý thức dân tộc
Thái độ của tác giả
Ngưỡng mộ và ca ngợi người anh hùng dân
tộc

I.GIỚI THIỆU CHUNG :
1.Tác giả :
-Ngô gia văn phái gồm những tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì, quê huyện Thanh
Oai, Hà Nội, một dòng họ nổi tiếng về văn học lúc bấy giờ. Hai tác giả chính
là : Ngô Thì Chí và Ngô Thì Du.

Tác giả tập thể thuộc dòng họ “ Ngô Thì” ở Hà Tây. Hai tác
giả chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
2.Tác phẩm :
a)Xuất xứ : -Tác phẩm : Hoàng Lê nhất thống chí
(Tiểu thuyết chương hồi ghi lại cuộc thống nhất của triều đại nhà Lê)
-Đoạn trích : Hồi thứ XIV.

b)Thể
loại Lê
: nhất thống chí” là tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi
“ Hoàng
-Tiểu
thuyết
hồi.cuối TK 18 đến nửa đầu TK19. Thể loại tiểu
lại sự
việcchương
từ nửa
thuyết chương hồi.

TUẦN 5

TIẾT 23-24: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ

Tác giả tập thể thuộc dòng họ “ Ngô Thì” ở Hà
Tây. Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
“ HLNTC” là tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi lại
sự việc từ nửa cuối TK 18 ->nửa đầu TK19

TÁC GIẢ

TÁC PHẨM

NỘI DUNG

Hoạt động nhóm ( 5')
Hãy tóm tắt Đoạn trích
( Thực hiện bài tập nhóm trên giấy )

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN :
1.Đọc, giải thích từ khó, tóm tắt văn bản :
a)Đọc, giải thích từ khó:
b)Tóm tắt :
Nghe tin quân Thanh kéo vào Thăng Long, Nguyễn Huệ,
đang ở Phú Xuân, liền lên ngôi hoàng đế, lấy hiệu là Quang
Trung, tiến quân ra Bắc Hà. Đến Nghệ An, vua cho tuyển
mộ lính, ra lời phủ dụ họ. Đến Tam Điệp, 30 Tết, vua cho
quân sĩ ăn Tết trước. Đêm mùng 3 tháng giêng đánh thắng
Hà Hồi. Mồng 5 đánh Ngọc Hồi, quân Thanh đại bại.Trưa
đó Quang Trung tiến binh vào Thăng Long. Tôn Sĩ Nghị
trốn chạy, quân giặc tranh nhau qua cầu, cầu gãy, xác giặc
làm nghẽn cả khúc sông. Vua tôi nhà Lê trốn chạy theo giặc
sang Trung Quốc.

2.Tìm hiểu văn bản :
a)Bố cục : 3 đoạn
-Đ 1: từ đầu đến “ năm Mậu Thân (1788)”
Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế.
-Đ 2: tiếp theo… “rồi kéo vào thành.”
Cuộc hành quân và chiến thắng của Quang Trung.
-Đ 3: còn lại
Quân Thanh đại bại và số phận vua tôi nhà Lê.
b)Phương thức biểu đạt :
-Tự sự kết hợp miêu tả, nghị luận.
c)Phân tích :
c1.Hình ảnh anh hùng Nguyễn Huệ :
*Lên ngôi hoàng đế :
-Ngày 25 tháng Chạp năm Mậu Thân (1788)
-Lấy hiệu Quang Trung

TUẦN 5

TIẾT 23-24: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Hình ảnh Quang Trung- Nguyễn Huệ

Tác giả tập thể thuộc dòng họ “ Ngô Thì” ở Hà
Tây. Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
“ HLNTC” là tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi lại
sự việc từ nửa cuối TK 18 ->nửa đầu TK19

TÁC GIẢ

TÁC PHẨM

NỘI DUNG

Hoạt động nhóm ( 5')
Nhóm 1-2-3:
Tìm ví dụ chứng minh nhận định sau:
Nguyễn Huệ là một con người hành động mạnh mẽ, quyết đoán,
có trí tuệ sáng suốt, nhạy bén, có ý chí quyết thắng, tầm nhìn xa
trông rộng và có tài dùng binh như thần?
Nhóm 4-5-6:
Phân tích hình ảnh Quang Trung trong trận tiến đánh
quân Thanh ở Hạ Hồi, nửa đêm ngày 3 tháng giêng năm Kỷ Dậu?

c1.Hình ảnh anh hùng Nguyễn Huệ :
• *Tiến quân ra Bắc :
-Đến Nghệ An :
+Gặp La Sơn Phu Tử
Nguyễn Thiếp.
+Tuyển mộ quân sĩ.
+Duyệt binh, ra lời phủ dụ.
-Đến Tam Điệp :
+Khen, chê đúng người,
đúng việc.
+Khao quân
(30 tháng Chạp)

c1.Hình ảnh anh hùng Nguyễn Huệ :
• *Chiến thắng năm Kỷ Dậu

-Đêm mồng 3 tháng
giêng Kỷ Dậu (1789)
đánh đồn Hà Hồi.
-Mồng 5 tháng giêng
đánh đồn Ngọc Hồi.
-Trưa mồng 5 :vua
Quang Trung vào
thành
Thăng Long.

Em có nhận xét gì về cách kể và cách miêu tả các chi tiết trong truyện ?

-> Kể bằng giọng khách quan, miêu tả chi tiết sinh động
Hình ảnh vua QuangTrung
-Hành động mạnh
mẽ, quyết đoán.
-Trí tuệ sáng suốt,
nhạy bén.Ý chí
quyết thắng,
có tầm nhìn xa
trông rộng.
-Có tài dụng binh
như thần.

Hình ảnh Quang Trung- Nguyễn Huệ
Hành động xông xáo mạnh mẽ, quả quyết
Trí tuệ sáng suốt, sâu xa, nhạy bén, nhìn xa, trông
rộng,
Tài dùng binh: có sách lược, chiến thuật chiến lược…

TUẦN 5

TIẾT 23-24: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Hình ảnh Quang Trung- Nguyễn Huệ

Tác giả tập thể thuộc dòng họ “ Ngô Thì” ở Hà
Tây. Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
“ HLNTC” là tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi lại
sự việc từ nửa cuối TK 18 ->nửa đầu TK19

Hành động xông xáo mạnh mẽ, quả quyết

TÁC GIẢ

TÁC PHẨM

NỘI DUNG

Trí tuệ sáng suốt, sâu xa, nhạy bén, nhìn
xa, trông rộng,
Tài dùng binh: có sách lược, chiến thuật
chiến lược…

Hình ảnh quân tướng nhà Thanh

Hoạt động nhóm ( 5')
Nhóm 1-2-3:
Phân tích hình ảnh quân tướng nhà Thanh?
( Khi tiến vào nước ta? Khi quân Tây Sơn đánh ? )
Nhóm 4-5-6:
Phân tích hình ảnh vua quan nhà Lê ?
( Khi ở thành Thăng Long? Khi tháo chạy theo giặc ? )

c2.Hình ảnh bọn xâm lược :

+Khi tiến vào nước ta:
-Vào Thăng Long như vào chỗ
không người.
-Quân lính thoả sức cướp bóc,
ức hiếp dân ta.
+Khi quân Tây Sơn đánh :
-rụng rời sợ hãi, xin hàng.
-bỏ chạy tán loạn.
-Sầm Nghi Đống thắt cổ chết.
-Tôn Sĩ Nghị không kịp mặc
giáp, cưỡi ngựa không yên
cương chạy trốn.

-Tướng: bất tài, kiêu
căng, tự phụ, chủ quan
khinh địch.
- Quân: ô hợp, ăn chơi
hưởng lạc, thiếu kỉ luật.
. bại thảm hại
Thất

TUẦN 5

TIẾT 23-24: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Hình ảnh Quang Trung- Nguyễn Huệ

Tác giả tập thể thuộc dòng họ “ Ngô Thì” ở Hà
Tây. Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
“ HLNTC” là tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi lại
sự việc từ nửa cuối TK 18 ->nửa đầu TK19

Hành động xông xáo mạnh mẽ, quả quyết

TÁC GIẢ

TÁC PHẨM

NỘI DUNG

Trí tuệ sáng suốt, sâu xa, nhạy bén, nhìn
xa, trông rộng,
Tài dùng binh: có sách lược, chiến thuật
chiến lược…

Tướng bất tài, kiêu căng, tự phụ, chủ quan,
khinh địch…
Hình ảnh quân tướng nhà Thanh
Quân lính ô hợp, ăn chơi hưởng lạc, thiếu
kỷ luật -> thất bại thảm haij.

c.3 Hình ảnh vua quan nhà Lê:
*Cầu viện quân Thanh:
-Thấy quân Thanh không đề
phòng , vua Lê rất lo sợ.
-Ra vào chầu với giặc.
*Khi quân Thanh bỏ chạy :
-Vua quan cùng đưa Thái hậu
chạy trốn theo.
-Nhờ viên thổ hào cho ăn, ở.
-Đến cửa ải : nhìn nhau chảy
nước mắt

- Mưu cầu lợi ích
riêng, bán nước cầu
vinh .
Thất bại nhục nhã .

TUẦN 5

TIẾT 23-24: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Hình ảnh Quang Trung- Nguyễn Huệ

Tác giả tập thể thuộc dòng họ “ Ngô Thì” ở Hà
Tây. Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
“ HLNTC” là tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi lại
sự việc từ nửa cuối TK 18 ->nửa đầu TK19

Hành động xông xáo mạnh mẽ, quả quyết

TÁC GIẢ

TÁC PHẨM

NỘI DUNG

Trí tuệ sáng suốt, sâu xa, nhạy bén, nhìn
xa, trông rộng,
Tài dùng binh: có sách lược, chiến thuật
chiến lược…

Tướng bất tài, kiêu căng, tự phụ, chủ quan,
khinh địch…
Hình ảnh quân tướng nhà Thanh
Quân lính ô hợp, ăn chơi hưởng lạc, thiếu
kỷ luật -> thất bại thảm haij.
Vua tôi Lê Chiêu Thống mưu cầu lợi ích
riêng, bán nước cầu vinh -> thất bại nhục
nhã.

Thái độ của tác giả

Tác giả dòng họ Ngô gia là những trung thần của nhà
Lê, có thể nói là đối nghịch với phong trào Tây Sơn,
nhưng tại sao họ lại ca ngợi Quang Trung – Nguyễn
Huệ ?

Đây là sự thật lịch sử không thể không tôn
trọng, hơn nữa khi viết về sự kiện lịch sử thì
phải có cái nhìn khách quan.

Tôn trọng sự thật lịch sử và ý thức dân tộc
Thái độ của tác giả

Ngưỡng mộ và ca ngợi người anh hùng dân tộc

TUẦN 5

TIẾT 23-24: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Hình ảnh Quang Trung- Nguyễn Huệ

Tác giả tập thể thuộc dòng họ “ Ngô Thì” ở Hà
Tây. Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
“ HLNTC” là tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi lại
sự việc từ nửa cuối TK 18 ->nửa đầu TK19

Hành động xông xáo mạnh mẽ, quả quyết

TÁC GIẢ

TÁC PHẨM

NỘI DUNG

Trí tuệ sáng suốt, sâu xa, nhạy bén, nhìn
xa, trông rộng,
Tài dùng binh: có sách lược, chiến thuật
chiến lược…

Tướng bất tài, kiêu căng, tự phụ, chủ quan,
khinh địch…
Hình ảnh quân tướng nhà Thanh

NGHỆ THUẬT

Quân lính ô hợp, ăn chơi hưởng lạc, thiếu
kỷ luật -> thất bại thảm haij.
Vua tôi Lê Chiêu Thống mưu cầu lợi ích
riêng, bán nước cầu vinh -> thất bại nhục
nhã.
Tôn trọng sự thật lịch sử và ý thức dân tộc
Thái độ của tác giả
Ngưỡng mộ và ca ngợi người anh hùng dân
tộc

3.Tổng kết :

• a) Nghệ thuật :
- Thể loại tiểu thuyết chương hồi.
- Kể theo trình tự diễn biến các sự kiện lịch sử.
- Khắc họa các nhân vật lịch sử chân thật, sinh động.
- Giọng điệu trần thuật thể hiện được thái độ của tác giả.

TUẦN 5

TIẾT 23-24: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Hình ảnh Quang Trung- Nguyễn Huệ

Tác giả tập thể thuộc dòng họ “ Ngô Thì” ở Hà
Tây. Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
“ HLNTC” là tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi lại
sự việc từ nửa cuối TK 18 ->nửa đầu TK19

Hành động xông xáo mạnh mẽ, quả quyết

TÁC GIẢ
NỘI DUNG

Trí tuệ sáng suốt, sâu xa, nhạy bén, nhìn
xa, trông rộng,
Tài dùng binh: có sách lược, chiến thuật
chiến lược…

TÁC PHẨM

Tướng bất tài, kiêu căng, tự phụ, chủ quan,
khinh địch…

Thể loại tiểu thuyết chương hồi

Trình tự kể theo diễn biến sự việc

Hình ảnh quân tướng nhà Thanh

NGHỆ THUẬT
Khắc họa nhân vật lịch sử, ngôn ngữ kể
tả chân thực, sinh động.
Giọng điệu trần thuật thể hiện được thái
độ của tác giả.

Quân lính ô hợp, ăn chơi hưởng lạc, thiếu
kỷ luật -> thất bại thảm haij.

Ý NGHĨA VĂN BẢN

Vua tôi Lê Chiêu Thống mưu cầu lợi ích
riêng, bán nước cầu vinh -> thất bại nhục
nhã.
Tôn trọng sự thật lịch sử và ý thức dân tộc
Thái độ của tác giả
Ngưỡng mộ và ca ngợi người anh hùng dân
tộc

3.Tổng kết :
• b)Ý nghĩa :

-Văn bản ghi lại hiện thực lịch sử hào hùng của dân
tộc ta và hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ
trong chiến thắng mùa xuân năm Kỷ Dậu (1789)

TUẦN 5

TIẾT 23-24: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Hình ảnh Quang Trung- Nguyễn Huệ

Tác giả tập thể thuộc dòng họ “ Ngô Thì” ở Hà
Tây. Hai tác giả chính: Ngô Thì Chí – Ngô Thì Du
“ HLNTC” là tiểu thuyết lịch sử chữ Hán, ghi lại
sự việc từ nửa cuối TK 18 ->nửa đầu TK19

Hành động xông xáo mạnh mẽ, quả quyết

TÁC GIẢ
NỘI DUNG

Trí tuệ sáng suốt, sâu xa, nhạy bén, nhìn
xa, trông rộng,
Tài dùng binh: có sách lược, chiến thuật
chiến lược…

TÁC PHẨM

Tướng bất tài, kiêu căng, tự phụ, chủ quan,
khinh địch…

Thể loại tiểu thuyết chương hồi

Trình tự kể theo diễn biến sự việc

Hình ảnh quân tướng nhà Thanh

NGHỆ THUẬT
Khắc họa nhân vật lịch sử, ngôn ngữ kể
tả chân thực, sinh động.
Giọng điệu trần thuật thể hiện được thái
độ của tác giả.

Quân lính ô hợp, ăn chơi hưởng lạc, thiếu
kỷ luật -> thất bại thảm haij.

Ý NGHĨA VĂN BẢN

Ghi lại hiện thực lịch sử hào hùng
của dân tộc ta và hình ảnh người
anh hùng Nguyễn Huệ trong chiến
thắng mùa xuân Kỷ Dậu ( 1789)

Vua tôi Lê Chiêu Thống mưu cầu lợi ích
riêng, bán nước cầu vinh -> thất bại nhục
nhã.
Tôn trọng sự thật lịch sử và ý thức dân tộc
Thái độ của tác giả
Ngưỡng mộ và ca ngợi người anh hùng dân
tộc

Luyện tập - Củng cố :
Câu 1 : Hãy giải thích
nghĩa nhan đề “Hoàng Lê
nhất thống chí” và tên tác
giả Ngô gia văn phái?
Câu 2 : Nội dung chính
trong “Hồi thứ XIV” là gì?

BT 1. - Nhận định nào đúng, đầy đủ về Quang Trung –
Nguyễn Huệ
A. Mạnh mẽ quyết đoán, sáng suốt nhạy bén.
B. Quyết thắng nhìn xa trông rộng, có tài dùng binh
C. Oai phong lẫm liệt trong chiến đấu.
D. Tất cả các ý trên.
BT 2 Có thể gọi “ Hoàng Lê nhất thống chí” là tiểu thuyết
lịch sử vì :
A. Truyện liên quan đến lịch sử
thuyết.

B. Sự thật lịch sử được ghi chép dưới hình thức tiểu

C. Nhân vật lịch sử nổi lên trong tác phẩm như
những hình tượng văn học sinh động.
D. Cả 3 ý trên.

LỄ HỘI ĐỐNG ĐA

III.HƯỚNG DẪN TỰ HỌC :

-Học bài, ghi nhớ (SGK)
-Đọc lại truyện.
-Giải thích nghĩa các từ Hán Việt.
-Cảm nhận được hình ảnh Nguyễn Huệ Quang Trung.
-Soạn : “Truyện Kiều của Nguyễn Du ”