HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ
Có bao nhiêu phương tiện giao tiếp? Và phương tiện giao tiếp nào là quan trọng nhất?
Phương tiện giao tiếp
Ngôn ngữ
Phi ngôn ngữ
Cử chỉ tự nhiên
Tranh ảnh
Kịch
Nói
Có lời
Đọc
Không lời
Kí hiệu
Viết
Chữ cái ngón tay
Vua nhà Trần trịnh trọng hỏi các bô lão:
- Nước Đại Việt ta tuy là một nước nhở ở phương Nam nhưng luôn bị nước ngoài nhòm ngó. Từ cổ xưa đến giờ thật chưa có khi nào giặc mạnh và hung hãn như ngày nay. Chúng sẽ kéo sang năm mươi vạn quân, bảo rằng: “Vó ngựa Mông Cổ đi đến đâu cỏ không mọc được ở chỗ ấy!”. Vậy nên liệu tính sao đây?
Mọi người xôn xao tranh nhau nói:
- Xin bệ hạ cho đánh!
- Thưa chỉ cho đánh!
Nhà vua nhìn những khuôn mặt đẹp lồng lộng, hỏi lại một lần nữa:
- Nên hòa hay nên đánh?
Tức thì muôn miệng một lời:
- Đánh! Đánh!
Điện Diên Hồng như rung chuyển. Người người sục sôi.
I. Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ?
1. Tìm hiểu ví dụ 1:
a) Nhân vật giao tiếp:

Vua: vai trên, đứng đầu một nước.
Các bô lão: vai dưới, người đại diện cho dân.
I. Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ?
1. Tìm hiểu ví dụ 1
b) Hoàn cảnh giao tiếp: Điện Diên Hồng năm 1285. Sự kiện - Giặc Mông Nguyên kéo sang xâm lược nước ta.
Hoàn cảnh giao tiếp chính là môi trường diễn ra hoạt động giao tiếp. Đó là nơi chốn, thời gian và những đặc điểm của hoạt động giao tiếp.
Nhân vật giao tiếp là người tham gia vào một cuộc giao tiếp bằng ngôn ngữ, dùng ngôn ngữ để tạo ra các lời nói.
d) Nội dung giao tiếp: Hòa hay đánh, đề cập đến vấn đề hệ trọng còn hay mất của quốc gia dân tộc, mạng sống của con người.
Nội dung giao tiếp chính là điều được đề cập đến trong giao tiếp.
I. Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ?
c) Mục đích giao tiếp: Tìm ra một sách lược thống nhất, vua tôi đồng lòng trong việc đối phó với quân giặc.
- Kết quả: Đạt được mục đích giao tiếp.
Mục đích giao tiếp là cái mà người nói hướng tới trong quá trình giao tiếp.
1. Tìm hiểu ví dụ 1
e) Phương tiện và cách thức giao tiếp: ngôn ngữ nghệ thuật, tế nhị.
a) Nhân vật giao tiếp:
Người viết: nhóm tác giả viết SGK
Người đọc: GV, HS lớp 10 nói riêng và những người quan tâm đến VHVN nói chung
I. Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ?
1. Tìm hiểu ví dụ 2:
b) Hoàn cảnh giao tiếp: Trong nền giáo dục quốc dân
c) Nội dung giao tiếp:
- Lĩnh vực: văn học.
- Đề tài: Tổng quan văn học Việt Nam.
- Vấn đề cơ bản: các bộ phân hợp thành của văn học VN, quá trình phát triển của văn học viết, con người VN qua văn học.
d) Mục đích giao tiếp:
- Người viết: Trình bày một cách tổng quan một số vấn đề cơ bản về VHVN cho HS lớp 10.
- Người đọc: Thông qua việc đọc và học văn bản tiếp nhận và lĩnh hội kiến thức về VHVN trong tiến trình lịch sử.
e) Phương tiện và cách thức giao tiếp:
- Dùng lượng lớn các thuật ngữ .
- Các câu văn mang đặc điểm của văn bản văn học, cấu tạo phức tạp, nhiều thành phần, nhiều vế nhưng mạch lạc chặt chẽ.
- Kết cấu: mạch lạc, rõ ràng, có hệ thống đề mục lớn nhỏ, hệ thống luận điểm, dùng các chữ số và chữ cái để đánh dấu các đề mục.
I. Thế nào là hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ?
Là hoạt động trao đổi thông tin của con người trong xã hội, được tiến hành chủ yếu bằng phương tiện ngôn ngữ (dạng nói hoặc viết).
2. Khái niệm:
HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP
PHƯƠNG TIỆN GIAO TIẾP VÀ CÁCH THỨC
Các nhân tố của hoạt động giao tiếp:
NHÂN VẬT GIAO TIẾP
HOÀN CẢNH GIAO TIẾP
NỘI DUNG GIAO TIẾP
MỤC ĐÍCH GIAO TIẾP
II. Luyện tập
Bài tập 1 Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng:
Tre non đủ lá đan sàng nên chăng?
a. Nhân vật giao tiếp: một chàng trai và một cô gái -> đều còn trẻ tuổi.
b. Hoàn cảnh giao tiếp: “Đêm trăng thanh”. Đây là thời điểm thích hợp và lí tưởng cho những cuộc chuyện trò, bày tỏ tâm tình của các đôi nam nữ.
c. Nội dung giao tiếp: “anh” nói về các nội dung:
    + Nói về việc "Tre non đủ lá" dùng để "đan sàng": Đây chỉ là lời mào đầu, dẫn dắt để ngỏ lời với cô gái ->đã trưởng thành, đã đủ lớn khôn, có nên suy nghĩ đến chuyện kết duyên hay chưa?).
d. Mục đích giao tiếp: lời tỏ tình, lời cầu hôn.
e) Phương tiện và cách thức giao tiếp: Với cách nói của chàng trai rất tế nhị, nhẹ nhàng, lịch sự.
Vì thế, cách nói của nhân vật “anh” rất phù hợp với nội dung và mục đích giao tiếp.
Bài tập vận dụng
Phân tích các nhân tố giao tiếp trong hoạt động giao tiếp mua bán giu�a người mua và người bán ở chợ.
NVGT: người mua-người bán .
Hoàn cảnh: ở chợ , lúc chợ đang họp.
Nội dung: trao đổi thoả thuận về mặt hàng, chủng loaị, số lượng, giá cả.
Mục đích: người mua mua được hàng.
người bán bán được hàng.
=> thu?n mua v?a b�n
e) Phuong ti?n c�ch th?c giao ti?p: ngơn ng? v� phi ngơn ng?.
HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP
PHƯƠNG TIỆN GIAO TIẾP VÀ CÁCH THỨC
Các nhân tố của hoạt động giao tiếp:
NHÂN VẬT GIAO TIẾP
HOÀN CẢNH GIAO TIẾP
NỘI DUNG GIAO TIẾP
MỤC ĐÍCH GIAO TIẾP