KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM
TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG 8 - 1945
MỤC TIÊU BÀI GIẢNG
những đặc điểm cơ bản
thành tựu chủ yếu
học những tác giả và tác phẩm
cụ thể.
vận dụng
ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN
I.
CÁC THÀNH TỰU CHỦ YẾU
II.
Về nội dung tư tưởng
Về hình thức nghệ thuật
1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa
2. Văn học hình thành hai bộ phận và phân hóa thành nhiều xu hướng
3. Văn học phát triển với một tốc độ hết sức nhanh chóng
I
a. Tiền đề hiện đại hóa văn học
I
I
b. Khái niệm hiện đại hóa văn học
I
HIỆN ĐẠI HÓA
Thoát khỏi hệ thống thi pháp văn học trung đại
Đổi mới theo hình thức văn học phương Tây
Có thể hội nhập với nền văn học hiện đại thế giới.
I
c. Quá trình hiện đại hóa văn học
I
GIAI ĐOẠN VĂN HỌC GIAO THỜI
I
c. Quá trình hiện đại hóa văn học
I
Chữ quốc ngữ được phổ biến rộng rãi. Báo chí, dịch thuật phát triển.
Văn xuôi quốc ngữ Nam bộ xuất hiện: Thầy Lazro Phiền (Nguyễn Trọng Quản), Hoàng Tố Oanh hàm oan (Thiên Trung).
Thơ văn của các chí sĩ Cách mạng: thơ văn Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Ngô Đức Kế, Nguyễn Thượng Hiền,…
 Chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho quá trình hiện đại hóa văn học.
I
c. Quá trình hiện đại hóa văn học
I
Truyện ngắn: Phạm Duy Tốn, Nguyễn Bá Học...
Thơ: Tản Đà, Á Nam Trần Tuấn Khải...
Kịch: Vũ Đình Long, Vi Huyền Đắc, Nam Xương
 Yếu tố Trung đại vẫn còn tồn tại. Được coi là giai đoạn quá độ.
Truyện kí: Nguyễn Ái Quốc (sáng tác ở nước ngoài)
I
c. Quá trình hiện đại hóa văn học
I
Tiểu thuyết: Tự lực văn đoàn, Vũ Trọng Phụng, Ngô Tất Tố, Nguyên Hồng...
Truyên ngắn: Nguyễn Tuân, Thạch Lam, Nguyễn Công Hoan, Nam Cao...
Thơ: phong trào thơ Mới – Thế Lữ, Lưu Trong Lư, Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên, Hàn Mặc Tử…
 Hoàn tất công cuộc hiện đại hóa, VHVN thực sự đi vào quỹ đạo hiện đại, có thể hội nhập văn học thế giới.
Phóng sự, phê bình văn học, lý luận văn học…
I
I
Xu hướng lãng mạn
Xu hướng hiện thực
a. Bộ phận văn học công khai
I
I
b. Bộ phận văn học không công khai
Lực lượng sáng tác: các chiến sĩ và quần chúng nhân tham gia Cách mạng.
Văn học là một vũ khí sắc bén chiến đấu chống kẻ thù, là phương tiện truyền bá tư tưởng yêu nước và Cách mạng.
Hình tượng chủ yếu: các chiến sĩ Cách mạng đầy nhiệt huyết, sẵn sàng hi sinh vì lí tưởng Cách mạng, tỏ rõ khí phách hiên ngang, bất khuất.
Các tác giả và tác phẩm tiêu biểu: Thơ văn yêu nước của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Nhật kí trong tù (Hồ Chí Minh), Từ ấy (Tố Hữu)...
I
I
“Ở nước ta, một năm có thể kể như ba mươi năm của người.”
-Vũ Ngọc Phan-
Biểu hiện
Sự phát triển về số lượng tác giả và tác phẩm
Sự hình thành và đổi mới các thể loại văn học
Độ kết tinh ở các tác giả và tác phẩm tiêu biểu
I
I
Nguyên nhân
Khách quan
Sự thúc bách của thời đại
Chủ quan
Sự vận động tự thân của văn học
Sự trỗi dậy của cái tôi – cá nhân
I
I
Thành tựu
Nội dung tư tưởng
Chủ nghĩa yêu nước
Chủ nghĩa nhân đạo
Hình thức nghệ thuật
Thể loại
Ngôn ngữ
Tinh thần dân chủ
I
I
Chủ nghĩa yêu nước gắn liền đất nước với nhân dân (thơ văn Phan Bội Châu), với lí tưởng xã hội chủ nghĩa và tinh thần quốc tế vô sản (sáng tác Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh).
Chủ nghĩa nhân đạo cũng mang nhiều nét mới: Quan tâm tới những kiếp người lầm than cơ cực, thể hiện sâu sắc khát vọng mãnh liệt của mỗi cá nhân,đề cao vẻ đẹp hình thức, phẩm giá và phát huy cao độ tài năng của mỗi con người.
I
I
Xuất hiện, ngôn ngữ chưa đạt chuẩn mực, có tác phẩm cốt truyện mô phỏng.
Tiểu thuyết lãng mạn, cốt truyện tự nhiên, linh hoạt, khai thác nội tâm nhân vật. Ngôn ngữ giản dị, trong sáng, tinh tế.
Tiểu thuyết hiện thực, tiểu thuyết trào phúng, có tầm khái quát rộng. Ngôn ngữ phong phú, giản dị, mang hơi thở của đời sống.
Phong phú, đặc sắc: truyện ngắn trào phúng, truyện ngắn trữ tình, truyện ngắn phong tục...Xuất hiện kiệt tác.
Bước đầu cách tân
Phong trào thơ Mới là thành tựu rực rỡ.
Thơ ca cách mạng
Xuất hiện – phát triển – có thành tựu đặc sắc
Văn học từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám – 1945 để lại những thành tựu to lớn gắn với kết quả của cuộc cách tân thể loại và ngôn ngữ; để lại nhiều tên tuổi lớn, nhiều tác phẩm đặc sắc trong đó có những kiệt tác.
Văn học từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám – 1945 có vị trí hết sức quan trọng trong toàn bộ tiến trình văn học: kế thừa tinh hoa văn học dân tộc, mở ra thời kì văn học hiện đại, có khả năng hội nhập với nền văn học thế giới.
Tổng kết – đánh giá