Tiết 32 -33

KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM
TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX ĐẾN
CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945
Giáo viên: LÊ THỊ THANH HỒNG

KHỞI ĐỘNG
Sắp xếp các tác phẩm sau đây theo thời kỳ phát triển của văn học Việt Nam:
VH trung đại – Văn học hiện đại theo mẫu sau:
tác phẩm thuộc văn học trung đại

1/ Ông đồ - Vũ Đình Liên
2/ Truyền kỳ mạn lục – Nguyễn Dữ
3/ Lão Hạc – Nam Cao
4/ Lục Vân Tiên – Nguyễn Đình Chiều
5/ Khi con tu hú – Tố Hữu

Tác phẩm thuộc văn học hiện đại

6/ Truyện Kiều – Nguyễn Du
7/ Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi
8/ Tắt đèn – Ngô Tất Tố
9/ Tập “ Nhật kí trong tù” – Hồ Chí Minh
10/ Vội vàng – Xuân Diệu

ĐÁP ÁN

Thử chỉ ra những nét khác nhau
giữa văn học trung đại và văn học
hiện đại mà em biết?
tác phẩm thuộc văn học
trung đại
2/ Bình Ngô đại cáo – Nguyễn
Trãi
2/ Truyện Kiều – Nguyễn Du
3/Lục Vân Tiên – Nguyễn Đình
Chiều
4/ Truyền kì mạn lục – Nguyễn
Dữ

Tác phẩm thuộc văn học
hiện đại
5/ Ông đồ - Vũ Đình Liên
6/ Lão Hạc – Nam Cao
7/ Khi con tu hú – Tố Hữu
8/ Tắt đèn – Ngô Tất Tố
9/ Tập “ Nhật kí trong tù” – Hồ
Chí Minh
10/ Vội vàng – Xuân Diệu

KHÁI QUÁT VHVN TỪ ĐẦU TK XX ĐẾN CMT8 1945
I/ ĐẶC
ĐIỂM
CƠ
BẢN
CỦA
VHVN
TỪ
ĐẦU
TK XX
ĐẾN
CMT8
1945

1.Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa:
* Các nhân tố thúc đẩy nền văn học phát triển theo hướng hiện đại hóa:
- Xã hội: nhiều giai cấp, tầng lớp xã hội mới xuất hiện  xuất hiện lớp công
chúng có đời sống tinh thần và thị hiếu mới
- Văn hóa :
+ Thoát khỏi tầm ảnh hưởng của văn hóa TQ, có dịp tiếp thu văn hóa phương
Tây, chủ yếu là văn hóa Pháp
+ Chữ quốc ngữ thay thế chữ Hán, chữ Nôm.
+ Hoạt động kinh doanh văn hóa phát triển: nghề in, nghề xuất bản, báo chí.
+ Viết văn trở thành một nghề.
* Khái niệm: Hiện đại hóa.
Hiện đại hóa là quá trình làm cho làm cho VH thoát ra khỏi hệ thống thi pháp
VH trung đại và đổi mới theo hình thức VH phương Tây, có thể hội nhập với
VH thế giới.

KHÁI QUÁT VHVN TỪ ĐẦU TK XX ĐẾN CMT8 1945
I/ ĐẶC 1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa:
ĐIỂM •Ba giai đoạn của quá trình hiện đại hóa
CƠ
Tiêu chí
Giai đoạn 1: từ đầu TK XX Giai đoạn 2: Từ năm 1920
BẢN
đến năm 20
đến năm 1930
CỦA
VHVN
TỪ
ĐẦU
TRÌNH BÀY SẢN PHẨM
TK XX
ĐẾN
LÀM VIỆC NHÓM TẠI
CMT8
NHÀ
1945

Giai đoạn 3: Từ năm 1930
đến năm 1945

KHÁI QUÁT VHVN TỪ ĐẦU TK XX ĐẾN CMT8 1945
I/ ĐẶC 1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa:
ĐIỂM •Ba giai đoạn của quá trình hiện đại hóa
CƠ
Tiêu chí
Giai đoạn 1: từ đầu TK XX Giai đoạn 2: Từ năm 1920
BẢN
đến năm 20
đến năm 1930
CỦA
Đặc điểm
Là giai đoạn chuẩn bị.
VHVN
TỪ
Thành tựu
+ Truyện ngắn, tiểu thuyết
thể loại
bằng chữ quốc ngữ, dù đổi
ĐẦU
mới nhưng còn vụng về,
TK XX
non nớt.
ĐẾN
+ Thơ văn yêu nước và cách
CMT8
mạng vẫn thuộc phạm trù
văn học trung đại.
1945
Tác giả tiêu Thiên Trung
biểu
Phan Bội Châu
Phan Châu Trinh

Giai đoạn 3: Từ năm 1930
đến năm 1945

KHÁI QUÁT VHVN TỪ ĐẦU TK XX ĐẾN CMT8 1945
I/ ĐẶC 1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa:
ĐIỂM •Ba giai đoạn của quá trình hiện đại hóa
CƠ
Tiêu chí
Giai đoạn 1: từ đầu TK XX Giai đoạn 2: Từ năm 1920
BẢN
đến năm 20
đến năm 1930
CỦA
Đặc điểm
Là giai đoạn chuẩn bị.
Quá trình HĐH đạt được
VHVN
những thành tựu đáng kể.
TỪ
Thành tựu
+ Truyện ngắn, tiểu thuyết
+ Tiểu thuyết, truyện ngắn
thể loại
bằng chữ quốc ngữ, dù đổi + Thơ
ĐẦU
mới nhưng còn vụng về,
+ Kịch
TK XX
non nớt.
+ Truyện kí của Nguyễn Ái
ĐẾN
+ Thơ văn yêu nước và cách Quốc viết bằng tiếng Pháp
CMT8
mạng vẫn thuộc phạm trù
- Nhiều yếu tố của VHTĐ vẫn
văn học trung đại.
còn tồn tại.
1945
Tác giả tiêu Thiên Trung
biểu
Phan Bội Châu
Phan Châu Trinh

Hồ Biểu Chánh. Phạm Duy
Tốn
Tản Đà, Á Nam Trần Tuấn
Khải

Giai đoạn 3: Từ năm 1930
đến năm 1945

KHÁI QUÁT VHVN TỪ ĐẦU TK XX ĐẾN CMT8 1945
I/ ĐẶC 1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa:
ĐIỂM •Ba giai đoạn của quá trình hiện đại hóa
CƠ
Tiêu chí
Giai đoạn 1: từ đầu TK XX Giai đoạn 2: Từ năm 1920
BẢN
đến năm 20
đến năm 1930
CỦA
Đặc điểm
Là giai đoạn chuẩn bị.
Quá trình HĐH đạt được
VHVN
những thành tựu đáng kể.
TỪ
Thành tựu
+ Truyện ngắn, tiểu thuyết
+ Tiểu thuyết, truyện ngắn
thể loại
bằng chữ quốc ngữ, dù đổi + Thơ
ĐẦU
mới nhưng còn vụng về,
+ Kịch
TK XX
non nớt.
+ Truyện kí của Nguyễn Ái
ĐẾN
+ Thơ văn yêu nước và cách Quốc viết bằng tiếng Pháp
CMT8
mạng vẫn thuộc phạm trù
- Nhiều yếu tố của VHTĐ vẫn
văn học trung đại.
còn tồn tại.
1945
Tác giả tiêu Thiên Trung
biểu
Phan Bội Châu
Phan Châu Trinh

Hồ Biểu Chánh. Phạm Duy
Tốn
Tản Đà, Á Nam Trần Tuấn

Giai đoạn 3: Từ năm 1930
đến năm 1945
Giai đoạn hoàn tất quá
trình hiện đại hóa
+ Truyện ngắn và tiểu
thuyết
+ Thơ ca
+ Kịch nói + Phóng sự
+ Phê bình văn học
Quá trình HĐH diễn ra
trên mọi hoạt động văn
học.
Xuân Diệu, Huy Cận, Hàn
Mặc Tử , Nam Cao, Thạch
Lam, Nguyễn Tuân

Phan Bội Châu

Hồ Biểu Chánh

Phan Châu Trinh

Tản Đà

Hàn Mặc Tử

Xuân Diệu

Vũ T.Phụng

Nam Cao

Huy Cận

Nguyễn Ái Quốc

Thạch Lam

Tố Hữu

THẢO LUẬN
VộiNHÓM
vàng ( trích) – Xuân Diệu
Thề non nước ( trích)– Tản Đà
Nước non nặng một lời thề
Nước đi đi mãi không về cùng non
Nhớ lời nguyện nước thề non
Nước đi chưa lại non còn đứng không
Non cao những ngóng cùng trông
Suối tuôn dòng lệ chờ mong tháng ngày
Xương mai một nắm hao gầy
Tóc mây một mái đã đầy tuyết sương

Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất;
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi.

Của ong bướm này đây tuần
trăng mật;
Này đây hoa của đồng nội xanh
rì;
Này đây lá của cành tơ phơ phất;
Của yến anh này đây khúc tình
si.
Và này đây ánh sáng chớp hàng
Yêu cầu: Xác định giai đoạn ra đời
mi;của hai tác phẩm sau

đây dựa vào các yếu tố sau:
Nội dung phản ánh – thể thơ – ngôn ngữ - hình ảnh thơ

KHÁI QUÁT VHVN TỪ ĐẦU TK XX ĐẾN CMT8 1945
I/ ĐẶC
ĐIỂM
CƠ
BẢN
CỦA
VHVN
TỪ
ĐẦU
TK XX
ĐẾN
CMT8
1945

1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa:
2. Văn học hình thành hai bộ phận và phân hóa thành nhiều xu
hướng, vừa đấu tranh với nhau, vừa bổ sung cho nhau để cùng phát
triển.
VH TỪ ĐẦU TK XX ĐẾN
CMT8 1945

Bộ phận văn
học công khai
Văn
học
lãng
mạn

Văn
học
hiện
thực

Bộ phận văn học
không công khai

Bộ phận/
Xu hướng

Bộ phận văn học công khai:
Xu hướng lãng mạn

Xu hướng hiện thực

TRÌNH BÀY SẢN PHẨM
LÀM VIỆC NHÓM TẠI NHÀ

Bộ phận VH không công khai.

Bộ phận/
Xu hướng

Bộ phận văn học công khai:
Xu hướng lãng mạn

Đặc điểm

là tiếng nói cá nhân nghệ sĩ
tràn đầy cảm xúc, phát huy trí
tưởng tượng, diễn tả khát vọng,
ước mơ; coi con người là trung
tâm của vũ trụ, đề cao cái tôi cá
nhân riêng tư.

Đề tài

Các đề tài quen thuộc: tình
yêu, thiên nhiên, quá khứ,
tương lai,

Hình thức
thể hiện:

chú trọng diễn tả cảm xúc,
những tương phản, những biến
thái tinh vi trong tâm hồn.

Giá trị -

-Thức tỉnh ý thức cá nhân,
chống lại những thứ lạc hậu, Ít gắn với đời sống chính trị
của đất nước, đôi khi sa vào
chủ nghĩa cá nhân cực đoan

Hạn chế

Xu hướng hiện thực

Bộ phận VH không công khai.

Bộ phận/
Xu hướng

Bộ phận văn học công khai:
Xu hướng lãng mạn

Xu hướng hiện thực

Đặc điểm

là tiếng nói cá nhân nghệ sĩ
tràn đầy cảm xúc, phát huy trí
tưởng tượng, diễn tả khát vọng,
ước mơ; coi con người là trung
tâm của vũ trụ, đề cao cái tôi cá
nhân riêng tư.

phơi bày tình cảnh khốn
khổ của người dân, chống sự
áp bức bóc lột, phê phán thế
sự, lên án sự bất công, bộc lộ
sự cảm thông

Đề tài

Các đề tài quen thuộc: tình
yêu, thiên nhiên, quá khứ,
tương lai,

Bi kịch người nông dân,
người trí thức nghèo bị áp
bức, tha hóa

Hình thức
thể hiện:

chú trọng diễn tả cảm xúc,
miêu tả chân thật, xây dựng
những tương phản, những biến hình tượng điển hình
thái tinh vi trong tâm hồn.

Giá trị -

-Thức tỉnh ý thức cá nhân,
chống lại những thứ lạc hậu,
- Ít gắn với đời sống chính trị
của đất nước, đôi khi sa vào
chủ nghĩa cá nhân cực đoan

Hạn chế

- Phản ánh hiện thực khách
quan, thấm đượm tinh thần
nhân đạo
- Coi con người là nạn nhân
bất lực của hoàn cảnh.

Bộ phận VH không công khai.

THẢO LUẬN NHÓM

Chỉ ra điểm giống và khác nhau qua cách mở đầu của 2 tác phẩm qua 2 đoạn trích sau:
Dưới bóng hoàng lan – Thạch Lam
“Thanh lách cánh cửa gỗ để khép, nhẹ nhàng bước vào. Chàng thấy mát hẳn cả người; trên
con đường lát gạch bát tràng rêu phủ, những vòng ánh sáng lọt qua vòm cây xuống nhẩy múa theo
chiều gió. Một mùi lá tươi non phảng phất trong không khí. Thanh rút khăn lau mồ hôi trên trán bên ngoài trời nắng gắt - rồi thong thả đi bên bức tường hoa thấp chạy thẳng đến đầu nhà. Yên
tĩnh quá, không một tiếng động nhỏ trong căn vườn, tựa như bao nhiêu sự ồn ào ở ngoài kia đều
ngừng lại trên bậc cửa”
Chí Phèo – Nam Cao
“Hắn vừa đi vừa chửi. Bao giờ cũng thế, cứ rượu xong là hắn chửi. Bắt đầu chửi trời, có hề gì?
Trời có của riêng nhà nào? Rồi hắn chửi đời. Thế cũng chẳng sao: Đời là tất cả nhưng cũng chẳng là
ai. Tức mình hắn chửi ngay tất cả làng Vũ Đại. Nhưng cả làng Vũ Đại ai cũng nhủ: “Chắc nó trừ mình
ra!”. Không ai lên tiếng cả. Tức thật! Ồ thế này thì tức thật! Tức chết đi được mất! Đã thế, hắn phải
chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn. Nhưng cũng không ai ra điều. Mẹ kiếp! Thế thì có phí
rượu không? Thế thì có khổ hắn không? Không biết đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn cho hắn khổ đến
nông nỗi này! A ha! Phải đấy hắn cứ thế mà chửi, hắn chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn, đẻ ra cái
thằng Chí Phèo? Mà có trời biết! Hắn không biết, cả làng Vũ Đại cũng không ai biết”

Bộ phận/
Xu hướng

Bộ phận văn học công khai:
Xu hướng lãng mạn

Xu hướng hiện thực

Đặc điểm

là tiếng nói cá nhân nghệ sĩ
tràn đầy cảm xúc, phát huy trí
tưởng tượng, diễn tả khát vọng,
ước mơ; coi con người là trung
tâm của vũ trụ, đề cao cái tôi cá
nhân riêng tư.

phơi bày tình cảnh khốn
khổ của người dân, chống sự
áp bức bóc lột, phê phán thế
sự, lên án sự bất công, bộc lộ
sự cảm thông

Đề tài

Các đề tài quen thuộc: tình
yêu, thiên nhiên, quá khứ,
tương lai,

Bi kịch người nông dân,
người trí thức nghèo bị áp
bức, tha hóa

Hình thức
thể hiện:

chú trọng diễn tả cảm xúc,
miêu tả chân thật, xây dựng
những tương phản, những biến hình tượng điển hình
thái tinh vi trong tâm hồn.

Giá trị -

-Thức tỉnh ý thức cá nhân,
chống lại những thứ lạc hậu, Ít gắn với đời sống chính trị
của đất nước, đôi khi sa vào
chủ nghĩa cá nhân cực đoan

Hạn chế

- Phản ánh hiện thực khách
quan, thấm đượm tinh thần
nhân đạo
- Coi con người là nạn nhân
bất lực của hoàn cảnh.

Bộ phận VH không công khai.

Bộ phận/
Xu hướng

Bộ phận văn học công khai:

Bộ phận VH không công khai.

Xu hướng lãng mạn

Xu hướng hiện thực

Đặc điểm

là tiếng nói cá nhân nghệ sĩ
tràn đầy cảm xúc, phát huy trí
tưởng tượng, diễn tả khát vọng,
ước mơ; coi con người là trung
tâm của vũ trụ, đề cao cái tôi cá
nhân riêng tư.

phơi bày tình cảnh khốn
khổ của người dân, chống sự
áp bức bóc lột, phê phán thế
sự, lên án sự bất công, bộc lộ
sự cảm thông

Là tiếng nói của các nhà chiến
sĩ, và quần chúng nhân dân
tham gia phong trào CM. VH
là vũ khí chiến đấu kẻ thù là
phương tiện để truyền bá tư
tưởng yêu nước, cách mạng.

Đề tài

Các đề tài quen thuộc: tình
yêu, thiên nhiên, quá khứ,
tương lai,

Bi kịch người nông dân,
người trí thức nghèo bị áp
bức, tha hóa

Đề tài: yêu nước, cách mạng
với niềm tin tưởng vào tương
lai CM

Hình thức
thể hiện:

chú trọng diễn tả cảm xúc,
miêu tả chân thật, xây dựng
những tương phản, những biến hình tượng điển hình
thái tinh vi trong tâm hồn.

Xây dựng hình tượng con
người thời đại mới - người
chiến sĩ kiên cường, dũng cảm

Giá trị -

-Thức tỉnh ý thức cá nhân,
chống lại những thứ lạc hậu, Ít gắn với đời sống chính trị
của đất nước, đôi khi sa vào
chủ nghĩa cá nhân cực đoan

- Khích lệ tinh thần yêu nước,
tham gia cách mạng, tin tưởng
vào CM
- Một số tác phẩm giá trị nghệ
thuật chưa cao

Hạn chế

- Phản ánh hiện thực khách
quan, thấm đượm tinh thần
nhân đạo
- Coi con người là nạn nhân
bất lực của hoàn cảnh.

KHÁI QUÁT VHVN TỪ ĐẦU TK XX ĐẾN CMT8 1945
I/ ĐẶC
1. Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa:
ĐIỂM 2. Văn học hình thành hai bộ phận và phân hóa thành nhiều xu hướng, vừa đấu
CƠ
tranh với nhau, vừa bổ sung cho nhau để cùng phát triển.
BẢN
VH TỪ ĐẦU TK XX ĐẾN
CỦA
CMT8 1945
VHVN
TỪ
Bộ phận văn học
Bộ phận văn
ĐẦU
không công khai
học công khai
TK XX
ĐẾN
Văn học lãng
CMT8
Văn học hiện
mạn
1945
thực
Hai bộ phận VH này vừa đối lập, vừa ảnh hưởng qua lại với nhau.
 Tạo nên sự phong phú, da dạng và phức tạp của văn học

Củng cố - Dặn dò
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM
TỪ ĐẦU THẾ KỶ XX ĐẾN
CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945