BÀI 25. KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 1884)
I- THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT.
CUỘC KHÁNG CHIẾN Ở HÀ NỘI VÀ CÁC TỈNH ĐỒNG
BẰNG BẮC KÌ
Sau khi chiếm được ba tỉnh
miền Đông Nam Kì, thực
1. Tình hình Việt Nam trước khi
dân Pháp tiến hành ngay việc
Pháp đánh chiếm Bắc Kì
xây dựng bộ máy cai trị như
thế nào?.
a. Thực dân Pháp
Pháp xây dựng bộ máy cai trị
có tính chất quân sự từ trên
xuống dưới, đặt chế độ thuế
khóa, bắt đầu cho xây dựng
thành phố Sài Gòn, vơ vét lúa
gạo để xuất khẩu, mở trường
đào tạo tay sai, xuất bản báo chí
để tuyên truyền...

BÀI 25. KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 1884)
I- THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT.
CUỘC KHÁNG CHIẾN Ở HÀ NỘI VÀ CÁC TỈNH ĐỒNG
BẰNG BẮC KÌ
Mục đích của thực dân Pháp
1. Tình hình Việt Nam trước khi
Là gì?
Pháp đánh chiếm Bắc Kì
a. Thực dân Pháp
- TDP thiết lập bộ máy cai trị, làm
cơ sở chiếm nốt 3 tỉnh miền Tây
Nam kì và Cam- pu-Chia.
- Biện pháp: Xây dựng bộ máy cai
trị, đẩy mạnh bóc lột tô thuế, cướp
đoạt ruộng đất của dân, mở trường
đào tạo tay sai.

Để tiến hành bóc lột về kinh tế,
biến nơi đây thành bàn đạp để
đánh chiếm Cam-pu-chia, rồi
chiếm nốt ba tỉnh miền Tây
Nam Kì (1867)

BÀI 25. KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 1884)
I- THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT.
CUỘC KHÁNG CHIẾN Ở HÀ NỘI VÀ CÁC TỈNH ĐỒNG
BẰNG BẮC KÌ
1. Tình hình Việt Nam trước khi Thái độ và hành động của triều
Pháp đánh chiếm Bắc Kì
đình Huế từ sau năm 1867?
b. Triều đình nhà Nguyễn:
- Tiếp tục chính sách đối nội, đối
ngoại lỗi thời. Vơ vét tiền của của
nhân dân
- Tiếp tục thương lượng với Pháp
-> Kinh tế sa sút, binh lực suy yếu.
Mâu thuẩn xã hội sâu sắc.

+ Đối với Pháp, tiếp tục
thương lượng để chia sẻ
quyền thống trị.
+ Đối với nhân dân, ra sức vơ
vét tiền của để phục vụ cho
cuộc sống xa hoa, bồi
thường chiến phí cho Pháp
và đàn áp các cuộc khởi
nghĩa nông dân.

Thái độ và hành động của triều đình
Huế từ sau năm 1867 đã đem lại hậu
quả gì cho đất nước?
...Cơm thì nỏ (chẳng) có

. Ngồi xó chợ, lùm cây

Rau cháo cũng không

Quạ kêu vang bốn phía

Đất trắng xoá ngoài đồng

Xác đầy nghĩa địa

Nhà giàu niêm kín cổng

Thây thối bên cầu

Còn một bộ xương sống

Trời ảm đạm u sầu

Vơ vất đi ăn mày

Cảnh hoang tàn đói rét

Ngồi xó chợ, lùm cây

Dân nghèo cùng kiệt...”
(Vè cái thời Tự Đức)

BÀI 25. KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 1884)
I- THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT.
CUỘC KHÁNG CHIẾN Ở HÀ NỘI VÀ CÁC TỈNH ĐỒNG
BẰNG BẮC KÌ
Vì sao Pháp mở rộng xâm lược ra
2. Thực dân Pháp đánh chiếm
Bắc Kì lần thứ nhất
a. Âm mưu của Pháp:

Bắc Kì?

- Âm mưu của Pháp là chiếm toàm
bộ Việt Nam để làm thuộc địa, nên
chiếm xong Nam Kì, tất nhiên sẽ
chiếm Bắc Kì.
- Bắc Kì là nơi giàu tài nguyên,
đông dân, lại có sông Hồng nối liền
với vùng Hoa Nam rộng lớn của
Trung Quốc... Pháp coi việc đánh
chiếm Bắc Kì là vấn đề sống còn
cho tương lai quyền thống trị của
Pháp ở cùng Viễn Đông.

2. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất
Pháp đã xúc tiến kế hoạch đánh
chiếm Bắc Kì như thế nào?
- Lợi dụng việc triều đình nhờ
đem tàu ra vùng biển Hạ Long
đánh dẹp “hải phỉ”, Pháp cho
tên lái buôn Đuy-puy vào gây rối
ở Hà Nội.
- Lấy cớ giải quyết vụ Đuy-puy,
Pháp cử tướng Gác-ni-ê chỉ huy
200 quân tiến ra Bắc.

2. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất
a. Âm mưu của Pháp:
- Lợi dụng triều đình nhờ Pháp
đem tàu ra vùng biển Hạ Long
dẹp “cướp biển”
- Lấy cớ để giải quyết vụ Đuy
–puy, Gac ni ê chỉ huy hơn
200 quân kéo ra Bắc.
* Diễn biến:
- Sáng ngày 20-11-1873, Pháp
nổ súng đánh thành Hà Nội.
Nguyễn Tri phương cùng 7000
quân đánh trả nhưng thất bại.
Quân Pháp nhanh chóng
chiếm Hải Dương, Hưng Yên,
Phủ Lí, Ninh Bình, Nam Định.

Trình bày Chiến trường Hà Nội
1873- 1882?

Quân Pháp đánh thành Hà Nội

* 7000 quân triều đình dưới sự chỉ
huy của Nguyễn Tri Phương chống
cự không nổi.
- Nguyễn Tri Phương bị thương, bị
bắt, nhịn ăn mà chết.

2. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất

Hưng Yên

Ninh Bình

Nam Định

Phủ Lý

Hải Dương

*Thơ điếu Nguyễn Tri Phương của Nguyễn Thiện Thuật
“Vua cha nặng nghĩa nhẹ thân mình
Thua được bàn chi việc dụng binh
Trăm trận gian nan mà chẳng chết
Một hòa tạm bợ lại quyên sinh
Cửa trời đã đón người quân tử
Bể ngọc khôn trông mặt lão thành
Danh vọng thế mà lâm cảnh thế
Quả trời không muốn để tròn danh”.
Khương Hữu Dụng dịch
(Thơ văn yêu nước thế kỷ XIX)

Tại sao quân triều đình ở Hà Nội đông
mà vẫn không thắng được giặc?

Do thái độ của triều đình hi vọng vào
thương lượng để chuộc Nam Kì nên
không cương quyết chống giặc. (Triều
đình căn dặn các địa phương:”không nên
để lộ hình tích tỏ ra bận rộn để tránh
người Pháp ngờ vực”.)

BÀI 25. KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 1884)
I- THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT.
CUỘC KHÁNG CHIẾN Ở HÀ NỘI VÀ CÁC TỈNH ĐỒNG
BẰNG BẮC KÌ
3. Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh Khi TD Pháp kéo quân vào
Hà Nội , nhân dân ta đã
đồng bằng Bắc Bộ (1873 – 1874):
chiến đấu như thế nào?
a. Tại Hà Nội:
- Khi quân Pháp kéo vào, nhân dân ta
anh dũng đứng lên kháng chiến:
+ Tập kích địch đốt cháy kho đạn của
giặc.
+ Chặn đánh địch ở cửa ô Thanh Hà
+ Tổ chức nghĩa hội của những người
yêu nước được thành lập.

BÀI 25. KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 1884)
I- THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT.
CUỘC KHÁNG CHIẾN Ở HÀ NỘI VÀ CÁC TỈNH ĐỒNG
BẰNG BẮC KÌ
3. Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh Cuộc kháng chiến chống
Pháp của nhân dân Bắc Kì
đồng bằng Bắc Bộ (1873 – 1874):
như thế nào?
b. Tại các tỉnh Bắc kì:
- Quân Pháp đi đến đâu cũng gặp phải sự
kháng cự của nhân dân ta. Nhiều căn cứ
kháng chiến được hình thành.
- Ngày 21-12-1873, quân Pháp bị thất
bại ở Cầu Giấy, Gác ni ê bị giết.
 

3. Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì

-

Tại các tỉnh đồng bằng ở đâu
Pháp cũng vấp phải sự kháng cự
của nhân dân.
+ Căn cứ kháng chiến ở Thái
Bình, Nam Định.

Căn cứ kháng chiến
của Nguyễn Mậu Kiến
(Thái Bình)

Căn cứ kháng chiến
của Phạm Văn Nghị
(Nam Định)
Cầu Giấy 1884

3. Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì
Chiến trường Hà Nội 1873, 1882i

+ Chiến thắng cầu giấy lần thứ nhất
(21-12-1873)

Tác động của chiến thắng
Cầu Giấy?

Cầu Giấy

Cầu Giấy 1884

BÀI 25. KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 1884)
I- THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT.
CUỘC KHÁNG CHIẾN Ở HÀ NỘI VÀ CÁC TỈNH ĐỒNG
BẰNG BẮC KÌ
3. Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh Cuộc kháng chiến chống
Pháp của nhân dân Bắc Kì
đồng bằng Bắc Bộ (1873 – 1874):
như thế nào?
b. Tại các tỉnh Bắc kì:
- Quân Pháp đi đến đâu cũng gặp phải sự
kháng cự của nhân dân ta. Nhiều căn cứ
kháng chiến được hình thành.
- Ngày 21-12-1873, quân Pháp bị thất
bại ở Cầu Giấy, Gác ni ê bị giết.
 - Giữa lúc đó, Triều đình kí với Pháp
hiệp ước Giáp Tuất (15/3/1874), chính
thức thừa nhận sáu tỉnh Nam kì hoàn
toàn thuộc Pháp.

3. Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì

Đừng tưởng một lời khuyên bốn cõi
- Ngày 15-3-1874, Triều đình Huế ký với
Pháp Hiệp ước Giáp Tuất, thừa nhận
sáu tỉnh Nam Kì hoàn toàn thuộc Pháp.

Nào hay ba tỉnh lại chầu ba
Phan Thanh Giản
Sáu tỉnh Nam Kì
thuộc Pháp

Cầu Giấy 1884

Vì sao triều đình Huế kí Hiệp ước Giáp Tuất
(1874). Nhận xét về Hiệp ước này?
- Triều đình Huế đã vì lợi ích dòng họ và giai cấp, ảo tưởng
vào con đường thương lượng nên đã kí Hiệp ước.
- Việt Nam mất một phần quan trọng chủ quyền lãnh thổ,
thương mại và ngoại giao.
Hiệp ước này cho thấy, triều đình Huế thực sự thừa nhận
sự cai trị của Pháp ở xứ Nam Kỳ. Hiệp ước Giáp Tuất đã
gây nên sự phản ứng dữ dội trong dân chúng cũng như các
quan chức yêu nước. Từ đây, phong trào nhân dân đã có
thực tiễn để đi tới một nhận thức mới mẻ là: Chống Pháp
phải đi đôi với việc chống triều đình đầu hàng

SƠ KẾT BÀI HỌC
Trong việc chống thực dân Pháp xâm lược miền
Bắc, triều đình và nhân dân có thái độ và hành
động trái ngược nhau.
Trong Khi nhân dân hăng hái chống giặc, lập nên
chiến thắng Cầu Giấy, thì triều đình Huế vì quyền
lợi ích kỷ của dòng họ, của giai cấp, ảo tưởng vào
con đường thương lượng để chuộc lại Nam Kì, đã
không kiên quyết chống giặc, cản trở nhân dân
kháng chiến, nên dẫn tới hậu quả: Pháp đánh
chiếm miền Bắc, triều đình kí Hiệp ước Giáp Tuất.

CỦNG CỐ BÀI HỌC
1) Sau năm 1867, tình hình Việt Nam có gì nổi bật?

Đ

a) Ở Nam Kì, thực dân Pháp tiến hành việc xây dựng bộ máy
cai trị và bóc lột về kinh tế.
b) Triều đình Huế: đối với Pháp tiếp tục muốn thương lượng
đẻ chia xẻ quyền thống trị; đối với nhân dân thì ra sức bóc
lột và đàn áp các cuộc khởi nghĩa nông dân.
c) Các ngành kinh tế sa sút, tài chính thiếu hụt, binh lực suy
yếu, đời sống nhân dân cơ cực.
d) a, b, c đều đúng.

2) Vì sao triều đình Huế kí Hiệp ước Giáp Tuất? Nhận xét
về Hiệp ước này?
- Triều đình Huế đã vì lợi ích dòng họ và giai cấp, ảo tưởng
vào con đường thương thương lượng nên đã kí Hiệp ước.
- Việt Nam mất một phần quan trọng chủ quyền lãnh thổ,
thương mại và ngoại giao.

CÔNG VIỆC VỀ NHÀ
1. Học bài (các câu hỏi SGK)
2. Chuẩn bị bài 25, phần II
THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨHAI. NHÂN
DÂN BẮC KÌ TIẾP TỤC KHÁNGCHIẾN TRONG NHỮNG
NĂM 1882-1884
- Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai như thế
nào?
- Cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Bắc Kì?
- Tại sao nói từ năm 1858 đến năm 1884 là quá trình
triều đình Huế đi từ đầu hàng từng bước đến đầu hàng
toàn bộ trước quân xâm lược?

KIỂM TRA BÀI CŨ
Tinh thần kháng chiến chống Pháp xâm lược của nhân
dân Nam Kì được thể hiện như thế nào từ năm 1858 đến
năm 1875?
Nhân dân Nam Kì nêu cao tinh thần quyết tâm chống
Pháp. Họ nổi lên khởi nghĩa ở khắp nơi. Nhiều trung tâm
kháng chiến được lập ra ở đồng Tháp Mười, Tây Ninh,
Bến Tre, Vĩnh Long, ...với nhiều lãnh tụ nổi tiếng như
Trương Quyền, Phan Tôn, Phan Liêm, Nguyễn Trung
Trực, Nguyễn Hữu Huân...Trong số đó, nhiều người thà
chết chứ không chịu hợp tác với giặc; lại có người dùng
văn thơ để chiến đấu như Nguyễn Đình Chiểu, Hồ Huấn
Nghiệp, Phan Văn Trị...
Từ năm 1867 đến năm 1875 hàng loạt cuộc khởi nghĩa
chống Pháp còn tiếp tục nổ ra ở Nam Kì.