Em hãy giúp hai bạn ở hình 15.1 phân chia các loại đồ vật
thành từng nhóm theo màu sắc và hình dạng?

Hình ảnh này
truyền cho em
thông điệp gì?

Nếu là em, em
sẽ đưa ra
những
cách
phân loại rác
như thế nào?

Bài 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN

I.
II.

Sử dụng khóa lưỡng phân trong phân loại sinh vật
Thực hành xây dựng khóa lưỡng phân

BÀI 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN
I. SỬ DỤNG KHÓA LƯỠNG PHÂN TRONG PHÂN LOẠI SINH VẬT
Quan sát hình bên và trả lời
một số câu hỏi sau:
1. Các đặc điểm giúp phân loại
các động vật trong hình thành
các nhóm khác nhau ở các bước
1, 2, 3 là gì?
- Trong
bước,
sinh
vật
2.
Bước
Trongmỗi
1:từng
Dựa
bước
vàocác
môi
phân
trường
loại,
2 nhóm.
từluôn
sống
đầuđược
đến phân
cuối, làm
người
ta luôn
- Bước
phân
loại2:cácDựa
loàivào
độngđặc
vậtđiểm
trên
thành
của mấy
tai ( nhóm?
Kích thước tai)
- Bước 3: Dựa vào khả năng
sủa

I. SỬ DỤNG KHÓA LƯỠNG PHÂN TRONG PHÂN LOẠI SINH VẬT
Hãy hoàn thiện khóa lưỡng phân( Bảng 15.2) để xác định tên mỗi loài cây,
dựa vào đặc điểm lá cây trong hình 15.3
Các
bước

Bèo Nhật bản

Cây ôrô

Cây Sắn

Cây hoa

Đặc điểm

Tên cây
Đi tới bước 2

1a

Lá không xẻ thành nhiều thùy

1b

Lá xẻ thành nhiều thùy hoặc lá
xẻ thành lá con

2a

Lá có mép lá nhẵn

?

2b

Lá có mép lá răng cưa

?

3a

Lá xẻ thành nhiều thùy, các thùy
xẻ sâu

?

3b

Lá xẻ thành nhiều thùy, là những
lá con, xếp dọc hai bên cuống lá

?

Đi tới bước 3

I. SỬ DỤNG KHÓA LƯỠNG PHÂN TRONG PHÂN LOẠI SINH VẬT
Các bước

Đặc điểm

Tên cây
Đi tới bước 2

1a

Lá không xẻ thành nhiều thùy

1b

Lá xẻ thành nhiều thùy hoặc lá xẻ
thành lá con

2a

Lá có mép lá nhẵn

Lá cây lục ?bình

2b

Lá có mép lá răng cưa

Lá cây ô rô?

3a

Lá xẻ thành nhiều thùy, các thùy xẻ
sâu

Lá cây sắn?

3b

Lá xẻ thành nhiều thùy, là những lá
con, xếp dọc hai bên cuống lá

Đi tới bước 3

Lá cây hoa hồng
?

I. SỬ DỤNG KHÓA LƯỠNG PHÂN TRONG PHÂN LOẠI
SINH VẬT
Cây bèo, cây sắn, cây hoa hồng, cây ô rô
Lá không xẻ thùy
Mép lá nhẵn

Mép lá có
nhiều răng cưa

Cây bèo lục bình
hồng

Cây ô rô

Lá xẻ thùy hoặc có lá con
Các thùy
xẻ sâu
Cây sắn

Có nhiều lá con xếp
dọc 2 bên cuống lá
Cây hoa

BÀI 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN
I. SỬ DỤNG KHÓA LƯỠNG PHÂN TRONG PHÂN LOẠI
SINH VẬT
Các
bước

Vậy, khóa
lưỡng
phân
là
gì?
Khóa lưỡng phân
dùng để phân chia
sinh vật thành các
nhóm dựa trên sự
giống hoặc khác nhau
ở mỗi đặc điểm của
sinh vật.

1a
1b

Hình 15.2 - Cây phân
loại: Cá vàng, thỏ, chó,

Đặc điểm

Sống dưới
nước

Tên loài
Cá vàng

Sống trên cạn Đi đến bước 2

2a

Có tai lớn

Thỏ

2b

Có tai nhỏ

Đi đến bước 3

3a

Không thể sủa Mèo

3b

Có thể sủa Chó
Bảng
15.1. Khóa lưỡng

Các bước xây dựng một khóa lưỡng phân để phân loại các loài sinh vật là:

Bước 1: Lựa chọn đặc điểm để phân chia được các loài cần phân loại thành
hai nhóm. Tiếp tục cách làm như vậy  ở từng nhóm nhỏ tiếp theo cho đến khi
xác định được từng loài.
Bước 2: Lập sơ đồ phân loại.

BÀI 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN
II. THỰC HÀNH XÂY DỰNG KHÓA LƯỠNG PHÂN
Nhiệm vụ: Nhóm học sinh xây dựng được khóa lưỡng phân cho từ 4 đến
6 loài thực vật quan sát được trong vườn trường.
Chuẩn bị

Cách phân nhóm

- Giấy, bút và kính
lúp cầm tay
- Phiếu học tập có
sẵn.

- Có 6 nhóm học sinh.
- Nhóm 1, 3 ,5 sẽ trao
đổi thông tin phiếu
cho nhóm 2, 4, 6
tương ứng

Thực hành
- B1: Lập danh sách 4 –
6 cây có trong vườn
trường
- B2: Quan sát và ghi
lại đặc điểm của cây
- B3: Thảo luận nhóm,
hoàn thành PHT

BÀI 15: KHÓA LƯỠNG PHÂN
II. THỰC HÀNH XÂY DỰNG KHÓA LƯỠNG PHÂN
Nhiệm vụ: Nhóm học sinh xây dựng được khóa lưỡng phân
cho từ 4 đến 6 loài thực vật quan sát được trong vườn trường.

THUYẾT
TRÌNH

KIẾN VỀ TỔ

Hãy giúp các chú kiến mang thức ăn
về tổ trước khi trời mưa
bằng cách trả lời đúng các câu hỏi.

3
1

2

4

1
Xây dựng khóa lưỡng phân không dựa
trên đặc điểm nào dưới đây?

A. Đặc điểm hình B. Đặc điểm kích
dạng.
thước.
C. Đặc điểm kích D. Đặc điểm cấu
thích và phản ứng. trúc.

C

2
Một khoá lưỡng phân có mấy lựa chọn ở
mỗi nhánh?
nào ?
A. 2
C. 4

B. 3
D. 5

A

3
Các nhà khoa học sử dụng khoá lưỡng
phân để
A. phân chia
sinh
vật
thành
từng
nhóm.
C.xác
định
loài sinh sản
vô tính hay
hữu tính.
A

B.xây
dựng
thí nghiệm.
D. dự đoán thế
hệ sau.

4

Công cụ nào không hữu ích trong việc
xác định các đặc điểm của sinh vật khi
xây dựng khoá lưỡng phân?
A. Kính lúp cầm B. Kính viễn vọng
tay
C. Kính hiển vi. D. Thước mét.

B

Xây dựng khoá lưỡng phân phân loại các loài động vật sau: rắn, cá sấu,
rùa, nhện, kiến, dơi.

5

Bước

Đặc điểm

Tên động
vật

Bước 1

a..........................
...
b..........................
...

....................
...
....................
...

Bước 2

a..........................
...
b..........................
...

....................
...
....................
...

Bước 3

a..........................
...
b..........................
...

....................
...
....................
...

Bước 4

a..........................
...
b..........................
...

....................
...
....................
...

Xây dựng khoá lưỡng phân phân loại các loài động vật sau: rắn, cá sấu,
rùa, nhện, kiến, dơi.
Bước

Đặc điểm

Tên động vật

Bước 1

a.Có chân
b.Không có chân.

Rắn
Đi tới bước 2.

Bước 2

a.Có thể bay
b. Không thể bay

Dơi.
Đi tới bước 3

Bước 3

a.Có mai cứng.
Rùa
b.Không có mai cứng Đi tới bước 4

Bước 4

a.Có thể bơi.
b.Không thể bơi.

Cá sấu
Đi tới bước 5

Bước 5

a.Có 8 chân.
b.Có 6 chân.

Nhện
Kiến

Rắn, cá sấu, rùa, nhện, kiến, dơi

VẬN DỤNG
Có chân
Có thể bay

Không có chân

Không thể bay
Có mai cứng

Không có mai cứng
Có thể bơi

Không thể bơi
Có 8 chân

Có 6 chân

VẬN DỤNG
Em hãy xây dựng sơ đồ phân loại các ngành thực vật dựa vào bảng
đặc điểm dưới đây
Tên ngành
Đặc điểm nhận diện
thực vật
Tảo
Chưa có rễ, thân, lá chính thức
Rêu
Quyết
Hạt trần
Hạt kín

Có rễ giả, có thân và lá nhưng chưa có mạch dẫn
Có rễ, thân, lá chính thức, có mạch dẫn, sinh sản bằng
bào tử
Có rễ, thân, lá chính thức, có mạch dẫn, sinh sản bằng
hạt, hạt trần
Có rễ, thân, lá chính thức, có mạch dẫn, sinh sản bằng
hạt, hạt kín

VẬN DỤNG

VẬN
DỤNG

❓ Hãy tiến hành xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại các sinh vật:
chim, bọ ngựa, cá mập, khỉ, rùa dựa vào các đặc điểm gợi ý dưới đây:
- Có cánh hay không có cánh?
- Có lông vũ hay không có lông vũ?
- Có vây hay không có vây?
- Có lông mao hay không có lông mao?

VẬN
DỤNG
Em và bạn ngồi cùng bàn hãy sử dụng nguyên tắc khóa lưỡng phân để
phân loại các dụng cụ có trong cặp sách của em hoặc của bạn, từ đó
quyết định cách sắp xếp chúng sao cho gọn gàng và thuận tiện nhất khi
sử dụng.
- Các đồ dùng có trong cặp: sách giáo khoa, vở ghi chép, bút bi,
bút chì, tẩy, máy tính.

VẬN
DỤNG

VẬN DỤNG

- Hãy dựa vào kiến

thức đã biết, tìm
hiểu thêm thông tin
và giải thích tại sao
người ta lại chia sinh
giới thành 5 giới như
sơ đồ bên?

NHIỆM VỤ
- Tiết 17: Ôn tập chuẩn bị kiểm tra cuối kỳ I