CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
KHOA HỌC TỰ NHIÊN

Khi thổi sáo,
chúng ta sẽ nghe được
âm thanh phát ra.
Âm thanh được tạo ra
Và
truyền đến tai chúng ta
như thế nào?

CHỦ ĐỀ IV
ÂM THANH

BÀI 12
MÔ TẢ SÓNG ÂM
(Tiết 1)

Nó là gì và nó hữu ích ra sao?

BÀI 12 MÔ TẢ SÓNG ÂM (tiết 1)

I. Sóng âm

1. Thí nghiệm về sóng âm
a. Mục đích: Hình thành được khái niệm dao động và sóng âm
b. Dụng cụ

TN a: búa cao su
và âm thoa

TN b: dùi và trống

TN c: đàn guitar

I. Sóng âm
a. Mục đích: Hình thành được khái niệm dao động và sóng âm
b. Dụng cụ:
c. Tiến hành

TN a: Dùng búa cao su
gõ nhẹ vào một nhánh
âm thoa. Lắng nghe và
chạm nhẹ ngón tay vào
một nhánh âm thoa.

TN b: Cầm dùi gõ lên
mặt trống. Lắng nghe
và chạm nhẹ ngón tay
lên mặt trống.

TN c: Gảy một dây trên
đàn guitar. Lắng nghe,
quan sát chuyển động
của dây đàn và chạm nhẹ
ngón tay lên dây đàn đó.

BÀI 12 MÔ TẢ SÓNG ÂM (tiết 1)

Nhiệm vụ 1

TN a: Dùng búa cao su
gõ nhẹ vào một nhánh âm
thoa. Lắng nghe và chạm
nhẹ ngón tay vào một
nhánh âm thoa.
TN b: Cầm dùi gõ lên
mặt trống. Lắng nghe và
chạm nhẹ ngón tay lên
mặt trống.
TN c: Gảy một dây trên
đàn guitar. Lắng nghe,
quan sát chuyển động
của dây đàn và chạm nhẹ
ngón tay lên dây đàn đó.

Nhiệm vụ 2

Câu 1. Hãy mô tả cảm giác khi chạm nhẹ
ngón tay lên nhánh âm thoa sau khi gõ.
Câu 2. Hãy mô tả cảm giác khi chạm nhẹ
ngón tay lên mặt trống sau khi gõ.
Câu 3. Hãy mô tả chuyển động của dây
đàn và cảm giác khi chạm nhẹ ngón tay lên
dây đàn sau khi gõ.
Câu 4. Khi âm thoa, mặt trống, dây đàn
phát ra âm thanh thì chúng có đặc điểm gì
giống nhau?

BÀI 12 MÔ TẢ SÓNG ÂM (tiết 1)

I. Sóng âm
Câu 1: Khi gõ âm thoa, chúng ta sẽ nghe âm
thanh phát ra và khi chạm ngón tay vào âm
thoa thì cảm nhận được chuyển động rung
lắc của âm thoa.
Câu 2: Chúng ta cảm nhận được chuyển
động rung của mặt trống khi trống phát ra
âm thanh.
Câu 3: Khi gảy dây đàn sẽ nghe được tiếng
đàn và quan sát kĩ sẽ thấy chuyển động rung
của dây đàn, ngón tay cảm nhận được sự
rung của dây đàn.
Câu 4: Đặc điểm chung của âm thoa, mặt
trống, dây đàn khi phát ra âm thanh là chúng
đều rung động.

KẾT QUẢ
CÂU HỎI ĐÁNH GIÁ

CÓ

KHÔNG

1. Học sinh mô tả được cảm giác khi chạm
 
nhẹ ngón tay lên nhánh âm thoa sau khi gõ.

 

2. Học sinh mô tả được cảm giác khi chạm
 
nhẹ ngón tay lên mặt trống sau khi gõ.

 

3. Học sinh nêu được chuyển động của dây
đàn và mô tả được cảm giác khi chạm nhẹ  
ngón tay lên dây đàn sau khi gảy.

 

4. Học sinh nêu được đặc điểm chung của
âm thoa, mặt trống, dây đàn khi chúng
phát ra âm thanh.
5. Học sinh tích cực chủ động, trao đổi
 
thông tin thực hiện nhiệm vụ được giao.

 

6. Học sinh trình bày rõ ràng, tự tin và
 
thuyết phục.

 

BÀI 12: MÔ TẢ SÓNG ÂM (tiết 1)

Dao động là
chuyển động
qua lại
vị trí cân bằng
(hay vị trí
đứng yên
ban đầu).

Vật dao
động
phát ra âm
thanh
gọi là nguồn
âm.

Các dao động
từ nguồn âm
lan truyền
trong môi
trường, được
gọi là sóng âm.

Sóng âm được
phát ra bởi các
vật đang dao
động.

BÀI 12: MÔ TẢ SÓNG ÂM (tiết 1)
Dao động là
chuyển động
qua lại
vị trí cân bằng
(hay vị trí
đứng yên
ban đầu).

Vật dao động
phát ra âm
thanh
gọi là nguồn
âm.

Các dao động
từ nguồn âm
lan truyền
trong môi
trường, được
gọi là sóng âm.

Sóng âm được
phát ra bởi các
vật đang dao
động.

BÀI 12: MÔ TẢ SÓNG ÂM (tiết 1)
Dao động là
chuyển động
qua lại
vị trí cân bằng
(hay vị trí
đứng yên
ban đầu).

Vật dao động
phát ra âm
thanh
gọi là nguồn
âm.

Các dao động
từ nguồn âm
lan truyền
trong môi
trường, được
gọi là sóng âm.

Sóng âm được
phát ra bởi các
vật đang dao
động.

BÀI 12: MÔ TẢ SÓNG ÂM (tiết 1)
Dao động là
chuyển động
qua lại
vị trí cân bằng
(hay vị trí
đứng yên
ban đầu).

Vật dao động
phát ra âm
thanh
gọi là nguồn
âm.

Các dao động
từ nguồn âm
lan truyền
trong môi
trường, được
gọi là sóng âm.

Sóng âm được
phát ra bởi các
vật đang dao
động.

BÀI 12: MÔ TẢ SÓNG ÂM (tiết 1)
Dao động là
chuyển động
qua lại
vị trí cân bằng
(hay vị trí
đứng yên
ban đầu).

Vật dao động
phát ra âm
thanh
gọi là nguồn
âm.

Các dao động
từ nguồn âm
lan truyền
trong môi
trường, được
gọi là sóng âm.

Sóng âm được
phát ra bởi các
vật đang dao
động.

BÀI 12 MÔ TẢ SÓNG ÂM (tiết 1)
I. Sóng âm
Dao động là chuyển
động qua lại vị trí
cân bằng (hay vị trí
đứng yên ban đầu).

Vật dao động phát
ra âm thanh gọi là
nguồn âm.

Các dao động từ
nguồn âm lan truyền
trong môi trường,
được gọi là sóng âm.

Sóng âm được
phát ra bởi các vật
đang dao động.

Màng loa dao động làm cho lớp không khí khi tiếp xúc với nó dao động (nén, dãn).
Lớp không khí dao động này làm cho lớp không khí kế tiếp dao động,…. Cứ thế các
dao động của nguồn âm được không khí truyền đến tai ta, làm cho màng nhỉ dao
động, do đó ta nghe thấy âm thanh phát ra từ nguồn âm.

Hãy chỉ ra bộ phận dao động phát ra âm thanh
trong mỗi trường hợp dưới đây:
a

Căng dây chun (dây thun) trên
hộp rỗng rồi gãy vài lần vào dây
chun

b

Thổi vào còi

Câu 1. Vật nào phát ra âm trong các trường hợp dưới đây?
A. Khi kéo căng vật.
B. Khi uốn cong vật.
C. Khi nén vật.
D. Khi làm vật dao động.
Câu 2. Sóng âm là:
A. Chuyển động của các vật phát ra âm thanh.
B. Các vật dao động phát ra âm thanh.
C. Các dao động từ nguồn âm lan truyền trong môi trường.
D. Sự chuyển động của âm thanh.
Câu 5. Nguồn âm là :
A. các vật dao động phát ra âm.
B. các vật chuyển động phát ra âm.
C. vật có dòng điện chạy qua.
D. vật phát ra năng lượng nhiệt

Câu 3. Khi bác bảo vệ gõ trống, tai ta nghe thấy tiếng trống.
Vật phát ra âm là:
A. Tay bác bảo vệ gõ trống.
B. Dùi trống.
C. Mặt trống.
D. Không khí xung quanh trống.
Câu 4. Khi thổi sáo bộ phận nào của sáo dao động phát ra âm?
A. Không khí bên trong sáo.
B. Không khí bên ngoài sáo.
C. Thân sáo.
D. Lỗ trên thân sáo.

Câu 6. Chuyển động qua lại quanh một vị trí cân bằng được gọi là:
A. Chuyển động.
Câu 7. Trong các chuyển động sau đây chuyển động
B. Dao động.
nào không được coi là dao động?
C. Sóng.
A. Xe ô tô đang chạy thẳng trên đường.
D. Chuyển động lặp lại.
B. Một người ngồi trên võng đu đưa.
C. Chuyển động của quả lắc treo trên trần tàu hỏa đang
chạy.
D. Chuyển động của hai nhánh âm thoa khi ta gõ vào nó.
Câu 8. Khi bay, một số loài côn trùng như ruồi, muỗi,
ong … tạo ra những tiếng vo ve. Câu giải thích nào sau
đây là hợp lý?
A. Do chúng vừa bay vừa kêu.
B. Do chúng có bộ phận phát ra âm thanh đặc biệt.
C. Do hơi thở của chúng mạnh đến mức phát âm thanh.
D. Do những đôi cánh nhỏ của chúng vẫy rất nhanh tạo
ra dao động và phát ra âm thanh.
Câu 9. Trong các trường hợp sau đây vật nào đang dao
động? Chọn câu trả lời đúng nhất.
A. Cành cây đu đưa trong gió nhẹ.
B. Gió nhẹ quả lắc đồng hồ đang chạy.
C. Mặt trống rung lên khi người ta gõ vào nó.
D. Các vật nêu trên đều đang dao động.

Câu 10. Đâu là hình ảnh của sóng?
A.
B.
C.
D. Cả 3 đáp án rên

Câu 11. Âm thanh được tạo ra nhờ:
A. Nhiệt
B. Điện
C. Ánh sáng
D. Dao động

Củng cố
- Dao động là chuyển động qua lại vị trí cân bằng (hay
vị trí đứng yên ban đầu).
- Vật dao động phát ra âm thanh gọi là nguồn âm.
- Các dao động từ nguồn âm lan truyền trong môi
trường, được gọi là sóng âm.
- Sóng âm được phát ra bởi các vật đang dao động.