THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Khởi động

Qua văn bản Đồng dao mùa xuân ,
em hãy tìm từ nói giảm nói tránh về
cái chết của nhân vật người lính?

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Khởi động

Từ nói giảm, nói tránh chỉ cái
chết của nhân vật người lính:
Đi
Không về

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
I. Nghĩa của từ
1. Ví dụ:

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Giải nghĩa của các từ và cho biết có
các cách giải nghĩa của từ?

+ Ấm áp, Quần + Lạc quan, Tích cực,
thần, Học hành, Học Thảo nguyên, Khán giả,
tập, Siêng năng?
Thuỷ cung?

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
I. Nghĩa của từ.
1. Ví dụ:

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

+ Ấm áp: Cảm giác dễ chịu, không lạnh lẽo.
+ Quần thần: các quan trong triều (xét trong mối quan hệ với vua).
+ Học hành: học và luyện tập để có hiểu biết, có kỹ năng.
+ Học tập: Học văn hoá có thầy cô, có chương trình, có hướng dẫn.
+ Siêng năng: đồng nghĩa với chăm chỉ, cần cù.
+ Lạc quan: trái nghĩa với bi quan.
+ Tích cực:trái nghĩa với tiêu cực.
+ Thảo nguyên: (thảo: cỏ, nguyên: vùng đất bằng phẳng) đồng cỏ.
+ Khán giả:(khán: xem, giả: người) người xem.
+ Thuỷ cung: (thuỷ: nước, cung: nơi ở của vua chúa) cung điện dưới nước.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2. Kết luận:

*Các cách giải nghĩa của từ
- Trình bày khái niệm mà từ biểu thị
- Đưa ra những từ đồng nghĩa hoặc trái
nghĩa
- Giải nghĩa từng thành tố

Đối với các từ Hán Việt ta giải nghĩa bằng cách
chiết tự nghĩa là phân tích từ thành các thành tố
(tiếng) rồi giải nghĩa từng thành tố.
Vậy, ta có nhiều cách giải nghĩa từ nhưng tuỳ
vào từng trường hợp mà ta đang đối mặt hoặc
tuỳ hoàn cảnh, vấn đề mà ta đang giải quyết thì
ta chọn một trong những cách giải nghĩa từ nêu
trên sao cho phù hợp.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
II.Các biện pháp tu từ .
1. Ví dụ:

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

VD 1: “Anh đã tìm em rất lâu, rất lâu
Cô gái ở Thạch Kim, Thạch Nhọn.
Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm
Sách giấy mở tung, trắng cả rừng chiều”.
(Gửi em, cô thanh niên xung phong – Phạm Tiến Duật)
VD 2:
Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre.
Tâm hồn tôi là những buổi trưa hè.
Tỏa nắng xuống dòng sông lấp lánh.
( Quê hương – Giang Nam)
VD 3:
“Dòng sông uốn mình qua cánh đồng xanh ngắt lúa khoai”
=> “uốn mình” được sử dụng để miêu vẻ vẻ đẹp mềm mại của con sông.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

2. Kết luận:

- Điệp ngữ là biện pháp tu từ
chỉ việc lặp đi, lặp lại một từ
hoặc cụm từ nhiều lần trong
một câu nói, đoạn văn, đoạn
thơ. Mục đích là để gây sự chú
ý, liệt kê, nhấn mạnh, khẳng
định… một vấn đề nào đó.

- So sánh là biện pháp đối
chiếu sự vật, sự việc này với
sự vật, sự việc khác có nét
tương đồng để tăng sức gợi
hình, gợi cảm cho biểu đạt.

- Nhân hóa là phép tu từ gọi hoặc
miêu tả sự vật như đồ vật, cây cối,
con vật… Bằng các từ ngữ thường
được sử dụng cho chính con người
như suy nghĩ, tính cách giúp chúng
trở nên gần gũi, sinh động, hấp dẫn,
gắn bó với con người hơn”.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THỰC HÀNH

II. Luyện tập
1. Nghĩa của từ
Bài tập 1/tr 47

-Việc dùng từ gặp trong nhan đề Gặp lá cơm nếp là khá hợp lí. Từ gặp ở
đây cho thấy việc chủ thể trữ tình trông thấy lá cơm nếp là một chuyện
tình cờ. Nếu sử dụng từ bắt gặp hay phát hiện, số tiếng của nhan đề sẽ bị
thay đổi, không còn tạo được nhạc tính và chất thơ như gặp lá cơm nếp.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
1. Nghĩa của từ:

THỰC HÀNH

Bài tập 2 tr 47:
-

Ý nghĩa của cụm từ thơm suốt đường con ở đây:

+ Mùi hương của cơm nếp phảng phất theo dọc con đường mà người con
hành quân.
+ Mùi hương của cơm nếp phảng phất dọc con đường không phải là một
mùi hương có thật, đang hiện hữu mà là mùi hương ở trong nỗi nhớ, tâm
tưởng của người con, cứ bám lấy người con trên những chặng hành quân.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
1. Nghĩa của từ:

THỰC HÀNH

Bài tập 3 tr 47:Ta thường gặp những cụm từ như mùi vị thức ăn, mùi vị trái chín,
mùi vị của nước giải khát,... Nghĩa cả mùi vị trong những trường hợp đó vừa giống,
vừa không giống với nghĩa của mùi vị trong cụm từ mùi vị quê hương. Vì:
- Giống ở chỗ, mùi vị quê hương cũng bao gồm mùi vị thức ăn, trái chín, nước giải
khát,...
- Khác ở chỗ thức ăn, trái chín, nước giải khát là những sự vật (đồ ăn, thức uống) xác
định cụ thể, có mùi vị cụ thể, thực chất. Còn quê hương là một khái niệm trừu tượng,
không phải đồ ăn. Mùi vị quê hương là cách chuyển đổi cảm giác để nói về những đặc
trưng của quê hương.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
1. Nghĩa của từ:

THỰC HÀNH

Bài tập 4 tr 47:
Cách kết hợp giữa các từ ngữ trong hai dòng thơ trên tạo nên mối liên kết
chặt chẽ giữa các câu. Từ “đất nước” kết hợp với từ “mẹ già” trong mối
tương quan ngang hàng, tạo nên dòng cảm xúc sâu xa, lắng đọng mà tác
giả muốn gửi đến bạn đọc. Cả mẹ già và đất nước đều quan trọng và đều
gợi nên những nỗi nhớ, niềm thương trong lòng người quân nhân.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
2.Các biện pháp tu từ:

THỰC HÀNH

Bài tập 5 /tr 47:
a. Biện pháp tu từ điệp ngữ: gấp rãi...=> Tác dụng: nhấn mạnh vào tính chất gấp
gáp, vội vã của hành động.

b. Biện pháp tu từ: so sánh. => Tác dụng: làm cụ thể hóa âm thanh của
gió, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho gió, khiến gió cũng giống như con
người.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
2.Các biện pháp tu từ:

THỰC HÀNH

Bài tập 6 /tr 47:
a. Biện pháp tu từ nhân hóa trong câu (a) có tác dụng làm cho các sự vật, hiện
tượng thiên nhiên cũng trở nên có hồn, như con người. Từ đó làm tăng sức gợi
hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

b. Biện pháp tu từ nhân hóa trong câu (b) có tác dụng làm cho gió cũng có
hơi thở, sức sống như con người, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho không
gian mà gió đến.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
VÂN DỤNG
Câu 2/Tr47:

Viết đoạn văn (khoảng 5-7
câu) có sử dụng các biện
pháp tu từ.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
VÂN DỤNG
Câu 2/Tr13 Viết đoạn văn:
* Nội dung đoạn văn
+ VD : Sau khi học xong VB Gặp lá cơm nếp, theo em vì sao chúng ta
cần phải có tình yêu thương con người, cuốc sống.
- Thể loại: nghị luận. Hs lí giải được vai trò của tình yêu thương con
người, cuộc sống. Từ đó, con người phải gìn giữ và phát huy vì điều đó
chính là nhân cách và cách sống của chính mình.
* Hình thức đoạn văn: 5-7 câu, có dùng các biện pháp tu từ.