CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
TIẾT HỌC MÔN CÔNG NGHỆ!

KHỞI ĐỘNG

Đâu là chuối tây, đâu là chuối tiêu
Dựa vào đặc điểm gì để phân biệt? Cách trồng và chăm sóc có gì khác biệt?

NỘI DUNG BÀI HỌC
I

Đặc điểm thực vật học và yêu cầu

II

Quy trình kĩ thuật trồng và chăm sóc

III

Kĩ thuật điều khiển ra hoa, đậu quả

ngoại cảnh

I.
ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC
VÀ YÊU CẦU NGOẠI CẢNH

1. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC

* Cây chuối có tên khoa học là
Musa sp.
* Là loại cây ăn quả phổ biến
ở Việt Nam và nhiều nước trên
thế giới.

a) Bộ rễ
* Rễ chuối thuộc loại rễ chùm, bao gồm:
Bộ rễ của cây chuối có đặc điểm như thế nào?
- Rễ ngang:
+ Mọc xung quanh củ chuối.
+ Phân bổ ở lớp đất mặt.
+ Sinh trưởng khỏe, có chức năng hút
nước và dinh dưỡng nuôi cây.
- Rễ thẳng:
+ Mọc ở phía dưới củ.
+ Tác dụng chủ yếu: giúp cây đứng vững.

b) Thân cành
- Thân chuối là thân củ, nằm dưới mặt đất (thân
thật).
- Phần thân trên mặt đất:
+ Là thân giả, có hình trụ.
+ Được hình thành bởi các bẹ lá xếp chồng lên
nhau.
+ Cao từ 3 - 4 m.
+ Đường kính khoảng 20 – 30 cm tùy loài.
- Thân giả chứa 90% nước.
=> Cây chuối cần rất nhiều nước trong quá trình
sinh trưởng, phát triển.

c) Lá
- Cây chuối trưởng thành có từ 10 đến 15 lá
tùy giống.
- Lá chuối có diện tích tương đối lớn:
+ Phiến lá có thể dài tới 3 m, rộng tới 0,6 m.
=> Dễ bị thoát hơi nước qua lá.

d) Hoa
- Hoa chuối thuộc loại hoa chùm.
- Gồm 3 loại:
+ Hoa cái.
+ Hoa lưỡng tính.
+ Hoa đực.
- Chỉ hoa cái có khả năng phát triển
thành quả.

e) Quả
- Quả chuối ra thành nải trên trục
hoa tạo thành buồng chuối.
- Số quả của mỗi nải và số nải của
mỗi buồng tùy thuộc vào từng
giống chuối.
- Khi quả chín thường có màu vàng,
thịt quả mềm và vị ngọt.

2. YÊU CẦU NGOẠI CẢNH

a) Nhiệt độ
- Nhiệt độ thích hợp: 25°C - 35°C.
=> Chuối sinh trưởng, phát triển tốt.
- Nhiệt độ dưới 16°C: Cây chuối sinh trưởng chậm.
- Nhiệt độ dưới 12°C: Cây chuối ngừng sinh trưởng.

b) Lượng mưa và độ ẩm
- Cây chuối cần nhiều nước nhưng không chịu được ngập úng.
- Lượng mưa phù hợp: 1 200 - 2 400 mm/năm, phân bố đều trong
các tháng.
- Độ ẩm không khí 60% - 80%.

c) Ánh sáng

- Cây chuối thích hợp với cường độ ánh sáng rộng, thích hợp
trong khoảng 1 000 - 10 000 Lux.
- Để đạt năng suất và chất lượng quả tốt, cần nhiều ánh sáng vào
thời kì ra hoa và mang quả.

d) Đất trồng
- Chuối là cây dễ trồng, thích hợp với nhiều loại
đất: đất thịt nhẹ, đất pha cát, đất phù sa,...
- Bộ rễ chuối khá mềm, dễ bị tổn thương khi gặp
điều kiện bất lợi (đặc biệt là ngập úng).
=> Đất phải thoát nước tốt, độ pH: 6,0 - 7,4.

e) Gió
- Cây chuối dễ bị ảnh hưởng bởi gió mạnh.
- Gió mạnh:
+ Tạo ra sự thoát hơi nước bất thường.
+ Gây rách lá và gãy đổ cây.

II.
QUY TRÌNH KĨ THUẬT
TRỒNG VÀ CHĂM SÓC

1. KĨ THUẬT TRỒNG

a) Thời vụ
- Miền Nam: Trồng từ đầu đến giữa mùa mưa
(tháng 5 đến tháng 8).
=> Cây chuối sau khi trồng được sinh trưởng
trong điều kiện mưa nhiều.
- Miền Bắc:
+ Vụ xuân (tháng 2 đến tháng 4).
+ Vụ thu (tháng 8 đến tháng 10).

1. KĨ THUẬT TRỒNG

b) Khoảng cách
- Chuối tiêu:
+ Cây cách cây 2 m.
+ Hàng cách hàng 2 - 2,5 m.
+ Mật độ 2 000 - 2 500 cây/ha.

1. KĨ THUẬT TRỒNG

b) Khoảng cách
- Chuối tây:
+ Cây cách cây 2 m.
+ Hàng cách hàng 2 - 2,8 m.
+ Mật độ 1 800 - 2 000 cây/ha.

1. KĨ THUẬT TRỒNG

c) Chuẩn bị hố trồng
- Đào hố trồng bằng dụng cụ thích hợp
- Kích thước hố là 40 cm x 40 cm x 40 cm.
- Bón phân lót:
+ Mỗi hố khoảng 15 kg phân hữu cơ và 380 g - 410 g super
lân.
- Trộn đều phần đất đã đào với toàn bộ phân bón lót.
+ Lấp trở lại hố trồng.

1. KĨ THUẬT TRỒNG

d) Trồng cây
- Tạo hố nhỏ ở giữa hố trồng.
- Xé bỏ túi bầu.
- Đặt cây xuống hố trồng.
- Lấp đất và nén chặt đất xung quanh bầu (đất cao hơn mặt
bầu 5 cm).
- Dùng nylon che phủ đất.
=> Ngăn cỏ dại và giữ ẩm.

Một số giống chuổi được trồng phổ biến ở Việt Nam
Ở Việt Nam, cây chuối là một trong những loại cây
trồng chính với các giống khá đa dạng và khác nhau
giữa các vùng các miền
Tuy nhiên, các giống chuối trồng phổ biến đều thuộc
nhóm chuối tiêu hoặc chuối tây
* Chuối tiêu: Tiêu hồng, Tiêu vừa Phú Thọ, Già
Nam Mĩ, Già cao nguyên, Laba,...

* Chuối tây còn gọi là chuối xiêm hay chuối sứ
gồm Tây phấn vàng, Tây Quảng Trị

2. KĨ THUẬT CHĂM SÓC

a) Làm cỏ, vun xới
- Tiến hành làm cỏ, vun xới quanh gốc cây.
=> Tác dụng:
+ Trừ cỏ dại, hạn chế nơi ẩn nấp của sâu bệnh.
+ Làm cho đất tơi xốp.

2. KĨ THUẬT CHĂM SÓC

b) Bón phân thúc
* Lượng bón:
- Lượng phân bón hàng năm phụ thuộc vào từng giống chuối
và loại đất trồng.
- Lượng phân bón phổ biến như sau:
Thời kì

Lượng phân bón (kg/cây/năm)
Phân hữu cơ

Phân đạm

Phân lân

Phân kali

Chuối vụ 1

Không bón

0,5 - 0,6

0,4 - 0,5

0,8 - 0,9

Chuối vụ 2

10,0 - 15,0

0,4 - 0,5

0,5 - 0,8

0,8 - 0,9

2. KĨ THUẬT CHĂM SÓC

b) Bón phân thúc
* Thời điểm bón phân:
- Vụ 1:
+ Toàn bộ lượng phân được chia làm 7 lần bón.
+ Lần 1 sau khi trồng một tháng.
+ Các lần tiếp theo cách nhau 1,5 tháng.
- Vụ 2:
+ Lượng phân được chia làm 5 lần bón.
+ Lần 1 sau khi thu hoạch vụ 1.
+ Các lần tiếp theo cách nhau 1 tháng.

2. KĨ THUẬT CHĂM SÓC

b) Bón phân thúc
* Cách bón:
- Cây con nhỏ: Bón phân cách gốc từ 25 cm - 30 cm.
- Cây lớn: Bón cách gốc từ 30 cm - 60 cm.
- Lần 1 và 2: Rạch đất tạo rãnh nông, rải phân và lấp đất.
- Lần 3 trở đi: Chỉ cần rải phân trên mặt đất, sau đó tưới
nước.
- Lưu ý: Trên đất dốc, bắt buộc phải xới rãnh nông ở phía trên
của cây rồi mới rải phân, lấp đất và tưới giữ ẩm.

2. KĨ THUẬT CHĂM SÓC

c) Tưới nước
- Giai đoạn từ sau trồng đến 1 tháng:
+ Hai ngày tưới một lần.
+ Mỗi lần từ 4 lít - 5 lít/cây.
- Giai đoạn từ 1 tháng tuổi đến khi trổ hoa:
+ Bảy ngày tưới một lần.
+ Mỗi lần từ 5 lít - 10 lít/cây.
- Giai đoạn trổ hoa, hình thành và phát triển quả:
+ Tưới từ 20 lít - 25 lít/cây.
+ 3 ngày tưới một lần.
- Giai đoạn 30 ngày trước khi thu hoạch: Hạn chế tưới nước.

2. KĨ THUẬT CHĂM SÓC

c) Tưới nước
- Thời kì kinh doanh:
+ Giai đoạn phân hóa mầm hoa cần hạn chế nước tưới, tưới từ
25 - 40 lít/cây
+ Giai đoạn thành thục và chín: chỉ tưới khi nắng nóng kéo
dài, tưới 25 - 40 lít/cây.
+ Giai đoạn còn lại: Định kỳ 15 ngày tưới một lần, tưới 50 lít
đến 80 lít/cây.

2. KĨ THUẬT CHĂM SÓC

c) Tưới nước
Một số kĩ thuật tưới nước tiết kiệm

Tưới nhỏ giọt

Tưới phun mưa

Tưới phun sương

d) Một số sâu bệnh hại và biện pháp phòng trừ
* Một số loại sâu hại
- Sâu đục thân chuối (Odoiporus longicollis Olivier):
+ Sâu non sống trong thân giả, gây hại chính.
+ Khi bị sâu hại: Vết đục tiết ra chất nhầy
màu vàng đục.
+ Khi cây bị hại nặng:
•
Thân giả thối.
•
Lá chuyển vàng.
•
Cây gãy ngang thân giả.

d) Một số sâu bệnh hại và biện pháp phòng trừ
* Một số loại sâu hại
- Bọ nẹt chuối (Thosea sinensis):
+ Trưởng thành đẻ trứng thành từng ổ trên lá.
+ Sâu non nở ra ăn hết toàn bộ phiến lá.
=> Gây hại nghiêm trọng cho cây.

d) Một số sâu bệnh hại và biện pháp phòng trừ
* Một số loại sâu hại
- Bọ trĩ (Chysannoptera thripidae):
+ Trưởng thành rất nhỏ, màu nâu hay đen.
+ Tập trung ở các lá bắc.
=> Hút chích quả non, làm quả bị ghẻ (có
những chấm màu nâu đen).

2. KĨ THUẬT CHĂM SÓC

d) Một số sâu bệnh hại và biện pháp phòng trừ
* Một số loại sâu hại

BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA
- Vệ sinh đồng ruộng.
- Bắt bẫy tay (nếu ít) hoặc bẫy bả để diệt trưởng thành.
- Sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật trong danh mục
được phép sử dụng (ưu tiên thuốc có nguồn gốc sinh học).

* Một số loại bệnh hại
- Bệnh đốm lá Sigatoka:

+ Do nấm Mycosphaerella musicola
và Mycosphaerella fijiensis gây ra.
+ Gây hại trên lá, tạo ra:
• Những vết bệnh hình bầu dục màu nâu với nền vàng ở mặt trên của lá.
• Vết bệnh màu đen ở mặt dưới của lá.
+ Cây bị bệnh nặng:
• Không phát triển được.
• Quả nhỏ, lâu chín.
• Ruột quả màu vàng nhạt, ăn có vị chát.

* Một số loại bệnh hại
- Bệnh héo vàng lá chuối:
+ Do nấm Fusarium oxysporum gây ra.
+ Lá bị bệnh:
•

Vàng dần từ mép lá vào.

•

Cuống lá bị gãy gập xuống.

+ Cây bị bệnh:
•

Có thể bị chết.

•
Không cho buồng hoặc cho buồng
nhưng quả nhỏ.

* Một số loại bệnh hại
- Bệnh chùn đọt BBTV (Banana Bunchy TopVirus):
+ Do virus Banana Bunchy Top
Virus (BBTV) gây ra.
+ Khi bị bệnh:
•
Lá chuối hẹp lại, vươn thẳng
và bó xít vào nhau.
•
Cuống lá ngắn lại, lá bị giòn,
dễ rách.
•
Cây không cho thu hoạch nếu
bị nặng.

* Một số loại bệnh hại
- Bệnh thán thư trên quả:
+ Do nấm Colletotrichum musae
xâm nhập qua vết thương của quả
non.
+ Tồn tại trên vỏ quả.
+ Tạo ra đốm trứng cuốc khi quả
chín.

BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA
- Sử dụng giống chống chịu.
- Tiêu thoát nước.
- Bón phân cân đối.
- Vệ sinh vườn.
- Bao buồng quả,...
- Sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật có gốc đồng hay
gốc lưu huỳnh (ưu tiên thuốc có nguồn gốc sinh học để
phun phòng, trừ).

e) Một số kĩ thuật chăm sóc khác trên cây chuối
* Cắt tỉa lá:
- Cắt tỉa lá già, lá bị sâu, bệnh có diện tích quang hợp dưới
50%.
- Việc cắt tỉa lá được tiến hành sớm và thường xuyên.
- Thu gom và chuyển ra khỏi vườn những lá bị bệnh để hạn
chế lây nhiễm.
- Giữ lại lá già hoặc lá bị tổn thương cơ giới để che phủ đất.

e) Một số kĩ thuật chăm sóc khác trên cây chuối
* Chằng chống đổ ngã:
- Cây chuối dễ đổ ngã nên cần chú ý chằng chống
- Một số biện pháp hạn chế đổ ngã:
+ Phát hiện, dựng lại những cây bị nghiêng và vun gốc
càng sớm càng tốt.
+ Khi ra buồng, dùng nọc hoặc cọc để đỡ lấy cổ buồng
chuối.
+ Dùng dây nylon:
•

Một đầu buộc vào thân giả sát cổ buồng chuối.

•

Đầu kia buộc vào cọc.

=> Giữ cho cây đứng thẳng.

III.
KĨ THUẬT ĐIỀU KHIỂN
RA HOA, ĐẬU QUẢ

- Để cây chuối ra hoa, đậu quả, cho năng suất cao và chất lượng
quả tốt, cần chăm sóc đúng kĩ thuật.
- Khi cây chuối đạt kích thước tối đa (sau khi trồng từ 10 - 12
tháng tùy giống):
+ Bón bổ sung phân NPK (18-10-14) với lượng từ 250 kg - 300
kg/ha.
=> Kích thích cây chuối trổ buồng.
- Khi chuối đã trổ buồng:
+ Sử dụng cytokinin với liều lượng thích hợp.
=> Kích thích quả lớn, giúp quả đồng đều về kích thước và tránh
những dị tật của quả.