2

KHỞI ĐỘNG
TRÒ CHƠI
VÒNG QUAY MAY MẮN

5

6

7

8

9

ot
ay

ẹo
k
2

ẹo
1k

4

Ph
á

h
c
ị
1 b nh
bá

Ch
ú
ma c bạ
n
y
lần mắn
sau

iểm
1đ

3

+

2

P
h
áo
t
ay

1

C
bạ húc
n
m
m
ắ
n ay
sa lần
u

VÒNG QUAY
MAY MẮN

BÀI HỌC

QUAY

1. Trong Tiếng Việt, về cấu trúc ngữ pháp,
câu có mấy thành phần chính. Đó là thành
phần nào?

Hai thành phần chính. Chủ ngữ và vị
ngữ

QUAY VỀ

2. Những thành phần không tham gia vào
việc diễn đạt nghĩa sự việc nêu trong câu gọi
là thành phần gì?

Thành phần biệt lập

QUAY VỀ

3. Những thành phần không tham gia vào việc diễn
đạt nghĩa sự việc nêu trong câu, chúng ta có thể bỏ
được không?

Được. Vì nội dung thông tin của câu
không thay đổi.

QUAY VỀ

4. Bên dưới con thác (và đây là cảnh tượng đáng kinh ngạc
hơn cả), là một mớ những đường cong thuỷ tinh kếch xù
từ đâu đó tít trên trần rũ xuống vục vào lòng sông (Rô-a
Đan, Xưởng Sô cô la)
-Thành phần gạch chân trong câu văn có chức năng gì?

Dùng để bổ sung thông tin cho khung
cảnh "bên dưới con thác”.

QUAY VỀ

5. Hai bà cháu chợt nhận ra cô Gió, bà tươi tỉnh hẳn
lên.
- Đào ơi, có gió rồi, con nghỉ tay đi. Dạ vâng, cô Gió
thật là tốt quá! Bà cứ tỉnh cả người.
Thành phần gạch chân trong 2 câu, trường hợp nào
để tạo lập quan hệ giao tiếp? Trường hợp nào để duy
trì quan hệ giao tiếp?

- Đào ơi: Dùng tạo lập quan hệ giao
tiếp .
- Dạ vâng: Dùng để duy trì quan hệ
giao tiếp
QUAY VỀ

6. Tàu Nau-ti-lơtx dường như đứng yên một chỗ,
vì xung quanh chẳng thấy một điểm nào động
đậy.
- Thành phần gạch chân câu văn trên (dường
như) có chức năng gì trong câu?
- "dường như” biểu thị ý phỏng đoán một
cách dè dặt, dựa trên những gì người nói trực
tiếp cảm nhận.

QUAY VỀ

7. Tại sao gọi là Thành phần biệt lập ?

Vì đó là thành phần phụ có tính độc lập với
nòng cốt câu.

QUAY VỀ

8. Tìm và gọi tên thành phần biệt lập trong
câu sau: Bạn Hương (lớp 7A3) là người rất
vui tính.
8.

Thành phần biệt lập: lớp 7A3
Thành phần phụ chú.
QUAY VỀ

9. Thành phần biệt lập gồm những loại nào?

Thành phần phụ chú, thành phần gọi đáp, thành phần tình thái, thành phần
cảm thán.

QUAY VỀ

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Thành phần
biệt lập trong
câu: đặc điểm
và chức năng

I. Tri thức Tiếng
1. Thành phần biệt lập:
Việt
là thành phần phụ có tính độc lập với nòng cốt
câu
(CN-VN).
2.
Các
thành phần biệt lập và chức
- Thành phần phụ chú được dùng để bổ sung một số
năng:
chi tiết cho nội dung chính của câu, thường được tách
biệt bằng dấu gạch ngang, dấu phẩy, dấu ngoặc đơn
hoặc
dấuphần
hai chấm.
- Thành
gọi - đáp được dùng để gọi đáp, tạo lập
hoặc duy trì quan hệ giao tiếp.
- Thành phần tình thái được dùng để diễn tả thái độ,
cách đánh giá của người nói đối với sự việc được nói
trong
câu.
-đến
Thành
phần
cảm thán được dùng để bộc lộ cảm xúc
của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu.

II. Thực hành Tiếng
Việt
Bài tập 1

Xác định thành phần biệt lập trong các trường hợp sau và cho biết
chức năng của chúng:
a. Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.
(Hữu Thinh, Sang thu)
b. Cả ba cùng chạy vào, cùng nói:
- Bác Tai ơi, bác có đi với chúng cháu đến nhà lão Miệng không?
Chúng cháu đến nói cho lão biết, từ nay chúng cháu không làm cho
lão ăn nữa. Chúng cháu cũng như bác, lâu nay vất vả nhiều rồi, nay
phải nghỉ ngơi mới được.
(Truyện ngụ ngôn Việt Nam, Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng)
c. Trẻ con chúng tôi la ó, té nhau, reo hò. Ôi, con suối: con suối khi nó
cạn, chúng tôi ngẩn ngơ. Chúng tôi thoả thuê tắm, khi ra về tiếng ào

II. Thực hành Tiếng Việt
Bài tập 1: Thảo luận theo bàn- 4 phút
Phiếu học
tập
Câ Thành phần biệt
Chức năng
u
lập
a
b
c

II. Thực hành Tiếng
Việt
Bài tập 1
Câ
u

Thành phần biệt
lập

a

Hình như
Tp tình thái

b

Tp gọi-đáp

c

Chức năng

Thể hiện cách đánh giá của người nói
đối với sự việc được nói đến trong câu.
Đây là tổ hợp biểu thị ý phỏng đoán
một cách dè dặt, dựa trên những gì
Bác Tai ơi Dùng trực
tiếp
cảm tạo
thấylập
được
để gọi
- đáp,
mối quan hệ giao tiếp.

Ôi
Tp Cảm thán

Thể hiện cảm xúc của người nói đối
với sự việc được nói đến trong câu
(biểu lộ sự xúc động mạnh mẽ trước
điều bất ngờ).

II. Thực hành Tiếng
Việt
Bài tập 2
Cho biết thành phần phụ chú trong mỗi trường hợp sau bổ
sung thông tin gì?
a. Đêm ấy ông khách- đích thị Bọ Dừa, cụ giáo thông thái
chả bao giờ nói sai- ngủ lại dưới vòm lá trúc. (Trần Đức Tiến,
Giọt sương đêm)
b. Và bởi vậy, truyện ngắn “Chiếc lá cuối cùng'' vẫn còn sống
mãi trong lòng người đọc - vượt ra khỏi giới hạn không gian
và thời gian.
(Theo Minh Khuê, Sức hấp dẫn của truyện ngắn 'Chiếc lá
cuối cùng")
c. Vài ngày ngâm rửa như thế, mới bắt đầu một trong những
quy trình then chốt- gọt thuỷ tiên. (Theo Giang Nam, Cách

II. Thực hành Tiếng
Việt
Bài tập 2: Thảo luận

nhóm
Câ
u
a
b
c
d

nhóm-4

Thời gian:
5 học
phúttập 2
Phiếu
Thành phần biệt
Chức năng
lập

II. Thực hành Tiếng Việt
Bài tập 2
Câ Thành phần biệt
Chức năng
u
lập
- bổ sung thông tin cho “ông khách” với
- đích thị Bọ Dừa,
a - cụ giáo thông thái lời khẳng định về độ chính xác của thông

- bổ sung thông tin cho toàn câu
chả bao giờ nói sai tin).
(Tp phụ chú)
vượt ra khỏi giới bổ sung thông tin cho nội dung “sống
b hạn không gian và mãi trong lòng người đọc”, làm rõ thêm
thông tin về sức sống của truyện ngắn
thời gian
Chiếc lá cuối cùng
(Tp phụ chú)
bổ sung thông tin về tên của “một trong
gọt
thuỷ
những quy trình then chốt” khi gọt tỉa củ
c tiên
thuỷ tiên là “gọt thuỷ tiên”.

(Tp
phụ
(gọi
là tâm điểm)
chú)
d(Tp phụ chú)

bổ sung thông tin về tên gọi của “một
miếng vải đỏ hay một vật bất kì làm
dấu”.

VẬN DỤNG
Viết đoạn văn khoảng
năm dòng thể hiện những
cảm xúc của em khi được
chiêm ngưỡng một cảnh
đẹp, trong đó có ít nhất
một câu chứa thành phần
biệt lập. Xác định chức
năng của (những) thành
phần biệt lập này.

Vận dụng

Đoạn văn tham khảo.

Nhà em nằm cạnh biển (biển Quy Nhơn). Buổi
tối, em vẫn thường cùng bố mẹ ra ngắm biển. Biển
quê em đẹp nhất vào những đêm trăng sáng. Mặt
biển như một tấm thảm dát vàng khổng lồ. Xa xa,
ánh đèn trên những chiếc thuyền đánh cá lúc ẩn
lúc hiện như những ánh sao trong đêm. Trên bãi
biển, người dân và du khách cùng tận hưởng những
làn gió mát, nghe tiếng sóng vỗ rì rào. Một vài bạn
nhỏ đang chơi trò đuổi bắt, trốn tìm say sưa. Chơi
hết buổi
tối mà
cũngdùng
chưa
về cho
vì luyến
=> (biển
Quyem
Nhơn)
đểmuốn
bổ sung
tiếc vẻ
đẹp vị
của
nó.của câu.
“biển”
ngữ

CHÀO QUÝ THẦY CÔ
CÙNG CÁC EM!