Trường THPT
KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7

ĐỘ TO VÀ
ĐỘ CAO CỦA ÂM
(Tiết 1: Độ to của âm)

MỤC TIÊU BÀI HỌC

• Trình bày được khái niệm biên độ dao động

• Trình bày được mối liên hệ giữa độ to của âm với biên
độ âm
• Tiến hành được thí nghiệm chứng tỏ độ to của âm liên
quan đến biên độ âm
• Ứng dụng được độ to của âm vào các trường hợp trong
đời sống

1. KHỞI ĐỘNG

NỘI
DUNG
BÀI
HỌC

1.1. CHIA NHÓM HỌC TẬP
1.2. KHỞI ĐỘNG

2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
2.1. BIÊN ĐỘ DAO ĐỘNG
2.2. MỐI LIÊN HỆ GIỮA ĐỘ TO CỦA
ÂM VỚI BIÊN ĐỘ ÂM

3. LUYỆN TẬP
4. VẬN DỤNG

HOẠT
ĐỘNG
1

KHỞI
ĐỘNG

CHIA NHÓM

CẢ LỚP CÙNG NHAU BỐC THĂM
NGẪU NHIÊN ĐỂ CHIA NHÓM

NHÓM 1

NHÓM 2

NHÓM 3

NHÓM 4

XIN MỜI CÁC BẠN DI CHUYỂN ĐẾN
VỊ TRÍ CỦA NHÓM MÌNH

NHÓM 1

NHÓM 2

NHÓM 3

NHÓM 4

KHỞI ĐỘNG

HÃY LẮNG NGHE ĐOẠN NHẠC
SAU VÀ CHO BIẾT LOẠI NHẠC CỤ
ĐANG ĐƯỢC SỬ DỤNG LÀ NHẠC
CỤ NÀO?

ĐÁP ÁN

ĐÁP ÁN

Đàn bầu là một nhạc cụ truyền thống của dần tộc Việt Nam

HOẠT

TÌM HIỂU VỀ

ĐỘNG

BIÊN ĐỘ

2.1

GIAO ĐỘNG

BÀN TRÒN
TRI THỨC

CÁCH CHƠI
• Các đội ngồi xoay quanh thành vòng tròn. Ở
lượt đầu tiên, mỗi cá nhân độc lập suy nghĩ và
viết câu trả lời của mình vào phần ý kiến cá
nhân trong vòng 4 phút.
• Ở lượt thảo luận chung, cả đội cùng tổng hợp ý
kiến và ghi vào phần ý kiến chung trong vòng 4
phút.
• Sau đó GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm lên trình bày,
cả lớp tiến hành nhận xét, tự sửa chữa.

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP BÀN TRÒN TRI THỨC
Điền vào chỗ trống:
Câu 1: Đối với một vật đang dao động, biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của
vật so với vị trí cân bằng của nó (+10 điểm)
Câu 2: Thiết bị cho phép “nhìn thấy” dao động của sóng âm là dao động kí (+10
điểm)
Câu 3: Biên độ dao động là khoảng các giữa đỉnh đồ thị và đường vẽ cắt ngnag
ở giữa đồ thị. Biên độ dao động hiển thị trên màn hình tỉ lệ với biên độ dao động
của sóng âm mà micro nhận được (+10 điểm)
Câu 4: Hãy xác định biên độ giao động của đồ thị dao động âm sau đây (+10
điểm)

Câu 5: Cho 2 đồ thị dao động (a) khi gõ nhẹ và (b) khi gõ mạnh. Sóng âm nào có
biên độ dao động lớn hơn?

(a) Gõ nhẹ
(b) Gõ mạnh
Trả lời: Sóng âm ở đồ thị (b) có biên độ dao động lớn hơn (+10 điểm)

TỔNG KẾT ĐIỂM

KIẾN THỨC CẦN NHỚ
- Đối với một vật đang dao động, biên độ dao động là độ
lệch lớn nhất của vật so với vị trí cân bằng của nó.
- Dao động kí là thiết bị cho phép nhìn thấy dao động của
sóng âm. Dao động kí có thể hiển thị đồ thị dao động âm.
- Biên độ dao động là khoảng cách giữa đỉnh đồ thị và
đường vẽ cắt ngang ở giữa đồ thị

HOẠT
ĐỘNG
2.2

TÌM HIỂU MỐI
LIÊN HỆ GIỮA
ĐỘ TO CỦA ÂM
VÀ BIÊN ĐỘ ÂM

DÃY TRÁI

DÃY PHẢI

GA 1

GA 1

LỐI
GA 2

ĐI

GA 2

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP GA 1

Nhóm:

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP GA 2

Nhóm:

Các bước thực hiện

Các bước thực hiện

-Bước 1: Căng dây chun xung quanh hộp sau cho dây chun tiếp xác với các

Bước 1: Bố trí thí nghiệm như hình. Kết nói micro với ngõ vào tín hiệu của

mặt của hộp

dao động kí. Bật nút nguồn trên dao động kí.

-Bước 2: Dúng ngón tay gảy nhẹ dây chun. Quan sát biên độ dao động của
dây chun và lắng nghe độ to của âm phát ra
Bước 2: Gắn âm thoa lên hộp cộng hưởng và đặt gần micro. Dùng búa cao
su gõ nhẹ vào một nhánh âm thoa. Lắng nghe âm thanh phát ta và điều
chính dao động kí để quan sát đồ thị dao đoọng âm trên màn hình
-Bước 3: Gảy mạnh hơn vào dây chun. Tiếp tục quan sát và lắng nghe như

Bước 3: Tương tự bước 2 nhưng gõ mạnh vào âm thoa.

bước 2.

Bước 4: Tương tự bước 2 nhưng gõ mạnh hơn vào âm thoa.

-Bước 4: Ghi lết quả thí nghiệm vào bảng sau:

Nhận xét:

Gảy dây thun

Biên độ dao động của

Âm phát ra

Độ to của âm phát ra từ âm thoa to nhất khi gõ vào âm thoa mạnh nhất (+

dây chun (lớn/nhỏ)

(to/nhỏ)

10 điểm) và độ to của âm thoa nhỏ nhất khi gõ vào âm thoa nhẹ nhất (+ 10
điểm).

Nhẹ

Nhỏ (+ 10 điểm)

Nhỏ (+ 10 điểm)

Mạnh

Lớn (+ 10 điểm)

To (+ 10 điểm)

Biên độ lớn nhất khi gõ vào âm thoa mạnh nhất (+ 10 điểm), bên độ nhỏ
nhất khi gõ vào âm thoa nhẹ nhất (+ 10 điểm)

Nhận xét: biên độ dao động của dây chun càng lớn (+ 10 điểm) thì âm phát

Độ to của âm nghe được càng mạnh thì biên độ dao động của sóng âm

ra càng to (+ 10 điểm) và ngược lại, biên độ dao động của chun càng nhỏ (+

càng lớn (+ 10 điểm), độ to của âm nghe được càng yếu thì biên độ của

10 điểm) thì âm phát ra càng nhỏ (+ 10 điểm).

sóng âm càng nhỏ (+ 10 điểm)

TỔNG KẾT ĐIỂM

KIẾN THỨC CẦN NHỚ

Âm nghe được càng to (nhỏ) khi biên độ âm càng
lớn (nhỏ). Nguồn âm dao động càng mạnh thì
biên độ âm càng lớn và âm nghe được càng to.

HOẠT
ĐỘNG
3

LUYỆN
TẬP

Bắt đầu

Trò chơi gồm các câu hỏi trắc nghiệm .Ở mỗi
câu hỏi, các em sẽ có thời gian 10 giây để đưa
ra đáp án. Để trả lời, em sẽ giơ thẻ màu tương
ứng với màu đáp án. Hãy cẩn thận vì nếu trả
lời sai sẽ bị loại ra khỏi cuộc chơi đấy

Cam

Xanh
dương

Xanh
lá

Đỏ

Câu 1: Biên độ dao động là?

A. Số dao động trong
một giây.

B. Độ lệch so với vị trí
ban đầu của vật trong
một giây.

C. Khoảng cách lớn
nhất giữa hai vị trí mà
vật dao động thực hiện
được.

D. Độ lệch lớn nhất so
với vị trí cân bằng khi
vật dao động.

Câu 2: Biên độ dao động của vật càng
lớn khi?
A. Vật dao động càng
mạnh.

B. Vật dao động càng
chậm.

C. Vật dao động với

D. Vật dao động càng

tần số càng lớn.

nhanh.

Câu 3: Hình dưới đây là đồ thị dao động âm
của một sóng âm trên màn hình dao động
ký. Độ dài của đoạn nào mô tả biên độ âm?

A. (1)

B. (2)

C. (3)

D. (4)

Câu 4: Trong các trường hợp dưới đây,
khi nào vật phát ra âm to hơn?
A. Khi tần số dao
động lớn hơn.

B. Khi vật dao động
mạnh hơn.

C. Khi vật dao động

D.  Khi vật dao động

nhanh hơn.

yếu hơn.

Câu 5: Khi điều chỉnh nút âm lượng (volume)
trên loa là ta đang điều chỉnh đặc trưng nào
của sóng âm phát ra?

A. Tần số âm.

C. Tốc độ truyền âm.

B. Biên độ âm.

D. Môi trường truyền
âm.

Câu 6: Ta nghe tiếng trống to hơn khi gõ mạnh
vào mặt trống và nhỏ hơn khi gõ nhẹ là vì?
A. Gõ mạnh làm tần số

B. Gõ mạnh làm thành

dao động của mặt trống

trống dao động mạnh

lớn hơn.

hơn.

C. Gõ mạnh làm dùi

D. Gõ mạnh làm biên độ

trống dao động mạnh

dao động của mặt trống

hơn.

lớn hơn.

Câu 7: Dao động kí còn được gọi là?

A.Máy hiển thị

B. Máy siêu âm

C. Máy đo nhịp tim

D. Máy hiện sóng

Câu 8: Biên độ âm càng lớn thì âm nghe
được?

A. Càng nhỏ

B. Càng to

C. Càng mạnh

D. Càng rõ

Câu 9: Biên độ dao động là khoảng cách
giữa?

A. ĐỈnh đồ thị và đường vẽ
cắt ngang ở giữa

B. Đỉnh đồ thị và đáy đồ thị

D. Sóng đầu tiên xuất hiện
C. 2 đỉnh

và sóng cuối cùng ghi
nhận được

Câu 10: Để thay đổi độ lớn âm thanh phát ra,
người chơi trống phải thực hiện thao tác nào
dưới đây?
A. Thay đổi tư thế
ngồi

B. Thay đổi dùi trống

C. Gõ mạnh hơn vào

D. Đặt trống ở vị trí

mặt trống

cao hơn

TRAO THƯỞNG

TỔNG KẾT
• Biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của
vật dao động so với vị trí cân bằng của nó
• Âm nghe được càng to khi biên độ âm càng
lớn
• Âm nghe được càng nhỏ khi biên độ âm
càng nhỏ

HOẠT
ĐỘNG
4

VẬN
DỤNG

Mỗi đội sẽ nhận được 1 bộ mảnh ghép, cả đội có 3 phút
cùng nhau thảo luận để sắp xếp thứ tự các mảnh ghép
sau cho âm thanh từ to nhất đến nhỏ nhất. Đội hoàn
thành đầu tiên sẽ được +10 điểm, đội nhanh nhì +5
điểm. Mỗi mảnh ghép đúng +10 điểm.

HÃY SẮP XẾP CÁC MẢNH GHÉP ĐÚNG THỨ TỰ
Tiếng ồn ngoài chợ

ĐỘ TO
TO

Tiếng sét

Tiếng sét

Chiếc lá rơi

Tiếng nói thầm
Nói chuyện bình
thường

NHỎ

NGUỒN ÂM