Tiết 2, 5
Bài 22. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN
HÓA NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT
(2 tiết )

Tổ KHTN
Lê Thị Lam

MỤC TIÊU
1/ Về kiến thức:
- Phát biểu được khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.
- Nêu được vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể.
2/ Năng lực:
2.1/ Năng lực chung
-Tự chủ và tự học: Chủ động, tích cực tìm hiểu vể vai trò của trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong cơ thể.
- Giao tiếp và hợp tác: Thảo luận với các thành viên trong nhóm nhằm giải quyết các vấn để trong bài học để hoàn thành
nhiệm vụ học tập.
2.2/ Năng lực khoa học tự nhiên
- Nhận thức khoa học tự nhiên: Phát biểu được khái niệm trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng; Nêu được vai trò của
trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong cơ thể.
- Tìm hiểu tự nhiên: Quan sát sơ đổ mô tả quá trình chuyển hoá các chất ở người để tìm hiểu về quá trình trao đổi chất và
chuyển hoá năng lượng ở sinh vật.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Giải thích được sự thay đổi tốc độ của quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng
lượng, sự thay đổi thân nhiệt,... ở người trong một số trường hợp.
3/ Phẩm chất - Tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.
- Cẩn thận, trung thực và thực hiện các yêu cầu trong bài học.
- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá về quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng ở sinh vật.

Thảo luận
nhóm đôi

Cộng 0,5đ
nếu gọi tên
đúng

3

Trò chơi:
Thử tài trí
4
nhớ của
bạn

2
Gọi tên các
1 sinh
giới
vật

5
Trong 1p

Hoạt động
cá nhân

Sinh sản
Cảm ứng

Cộng 0,5đ
nếu gọi tên
đúng

Trò chơi:
Thử tài trí
nhớ của
bạn

Vận động
Trong
1p
Sinh trưởng và phát
triển

Gọi tên đặc
điểm của
vật sống
còn thiếu

?

Sinh sản
Cảm ứng
Vận động
Sinh trưởng và phát
triển
Trao đổi chất và chuyển
hóa năng lượng

i
á
h
K m
.
1 iệ
n

trao đổi
chất

a. Khái niệm trao
đổi chất

và
hó ch
a uy
lư nă ển
ợn ng
g

Đọc hình và hoàn thành bài tập

Sơ đồ quá trình trao đổi và chuyển hóa các chất ở người

Đọc hình và lựa chọn Đ (đúng), S (sai) cho các nhận định sau
1. Hằng ngày, cơ thể người lấy chất dinh dưỡng, nước,
oxygen từ môi trường ngoài

2. Hằng ngày, cơ thể người thải carbon dioxide,
nhiệt, chất thải (phân, nước tiểu, mồ hôi) ra môi
trường ngoài

3. Các chât được lấy từ môi trường được sử
dụng để chuyển hóa các chất trong tế bào cơ
thể

4. Trao đổi chất ở sinh vật gồm những quá trình:
lấy chất cần thiết và thải chất thải
Sơ đồ quá trình trao đổi và chuyển hóa các chất ở người

Thế nào là quá trình
trao đổi chất?

5. Trao đổi chất là quá trình cơ thể lấy các chất cần thiết
từ môi trường cung cấp cho quá trình chuyển hóa trong
tế bào và thải các chất không cần thiết ra ngoài

1

Quá
trình
nào sau
đây
thuộc
trao đổi
chất ở
sinh
vật?

Phân giải protein trong tế bào ở người
Chạy nhanh, cơ thể tiết nhiều mồ hôi

2

5
6

3

Vận chuyển thức ăn từ miệng xuống dạ
dày

4

Lấy carbon dioxide và thải oxygen ở
thực vật
Sử dụng ánh sáng mặt trời tổng hợp chất
hữu cơ ở lá

Động vật khi hô hấp lấy oxygen và thải carbon
dioxide

Chuyển
hóa chất

Chuyển
hóa

Chuyển
hóa năng
lượng

1. Chuyển hoá chất này thành chất
khác
1. Tổng hợp chất
Sơ đồ chuyển hóa chất và năng lượng trong tế bào

2. Phân giải hợp chất

Đọc hình
và cho lựa
chọn nội
dung liên
quan đến
chuyển
hóa chất
và chuyển
hóa năng
lượng cho
phù hợp

2.Chuyển hoá năng lượng từ dạng
này sang dạng khác
3. Gồm quá trình tổng hợp và phân
giải các chất.
4. Quang năng chuyển thành hóa
năng
5. Hóa năng chuyển thành nhiệt
năng
6. Tổng hợp protein trong tế bào ở
người
7. Phân giải glucose tạo năng lượng
cho cơ thể

Chuyển
hóa chất

1. Chuyển hoá
chất này thành
chất khác
1. Tổng hợp chất
Sơ đồ chuyển hóa chất và năng lượng trong tế bào

3. Gồm quá
trình tổng hợp
và phân giải các
chất.

Chuyển
hóa

Chuyển
hóa chất là
gì?

6. Tổng hợp
protein trong tế
bào ở người

2. Phân giải hợp chất

7. Phân giải glucose
tạo năng lượng cho
cơ thể

Chuyển
hóa năng
lượng là
gì?

Chuyển
hóa năng
lượng

2.Chuyển
hoá
năng lượng từ
dạng này sang
dạng khác
4. Quang năng
chuyển
thành
hóa năng
5.
Hóa
năng
chuyển
thành
nhiệt năng

Chuyển
hóa chất

Chuyển hóa

Chuyển
hóa năng
lượng
glucose

Tập hợp các

Chuyển hóa

phản ứng hóa
học trong tế

Ví dụ: tổng

bào thể hiện

hợp glucose

qua quá trình

từ nước và

tổng hợp chất

carbon dioxide

và phân giải
chất

năng lượng là

Ví dụ: Hóa

sự biến đổi

năng chuyển

năng lượng từ

thành cơ năng,

dạng này sang

nhiệt năng

dạng khác

ò
r
t
i
a
V ủa
.
2 c

trao đổi
chất

và
hó ch
a uy
lư n ă ể n
ợn n g
g

Điều gì xảy ra với cơ thể nếu trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng bị ngừng lại?

Cấu trúc màng tế bào

Chuyển hóa trong tế bào

Dùng từ cho sẵn: năng lượng, nguyên liệu, cơ thể, tế bào điền vào chỗ trống

Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng có vai trò quan trọng đối
vơi sinh vật: cung cấp………(1) ....................cấu tạo nên …(2)
……………và ……(3)…….., cung cấp ………(4)……...giúp sinh vật duy
trì sự sống, lớn lên, sinh sản.

Cấu trúc màng tế bào

Chuyển hóa trong tế bào

Dùng từ cho sẵn: năng lượng, nguyên liệu, cơ thể, tế bào điền vào chỗ trống
Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng có vai trò quan trọng đối vơi sinh vật:
cung cấp (1) nguyên liệu cấu tạo nên (2) tế bào và cơ thể (3), cung cấp (4) năng
lượng giúp sinh vật duy trì sự sống, lớn lên, sinh sản.

Mệt mỏi
Thiếu
năng
lượng

Mạnh khỏe
Tràn đầy
năng
lượng

•Điều gì
xảy ra khi
ta ăn quá
nhiều
nhất là đồ
ăn nhanh,
đồ ngọt
và đói
ăn?

LUYỆN TẬP

CÂU HỎI 1

: Chất nào sau đây là sản phẩm của quá trình trao đổi chất được động

vật thải ra môi trường?

A. Carbon dioxide.
B. Oxygen.
C. Chất dinh dưỡng.
D. Vitamin.

CÂU HỎI 2
Trong quá trình quang hợp, cây xanh chuyển hóa năng lượng ánh
sáng mặt trời thành dạng năng lượng nào sau đây?
A.Cơ năng.

B. Hóa năng.

C. Quang năng.

D. Nhiệt năng

CÂU HỎI 3
Nguồn năng lượng cơ thể sinh vật giải phóng ra ngoài môi
trường dưới dạng nào là chủ yếu?
A. Cơ năng.

B. Quang năng.

C. Nhiệt năng.

D. Hóa năng
 

B

A

C

Câu 4. Tốc độ trao đổi chất trong 3 trường hợp trên tăng dần từ:
A. A- B- C

B. B- A- C

C. C- A- B

D. C- B- A

Câu 5. Quá trình chuyển hóa năng lượng ở trường hợp B, C là:
A. Hóa năng →nhiệt năng

B. Quang năng →nhiệt năng

C. Điện năng →cơ năng

D. Quang năng →Hóa năng

1. Hóa năng →nhiệt năng

Câu 6: Sự biến đổi nào
sau đây là chuyển hóa
năng lượng trong cơ thể
người?

glucose
2. Điện năng →cơ năng

3. Điện năng →nhiệt năng

4. Quang năng →Hóa năng

Câu 7: Đây là dạng chuyển
hóa năng lượng nào?

1. Hóa năng →Quang năng
glucose
2. Hóa năng →cơ năng

3. Quang năng →nhiệt năng

4. Quang năng →Hóa năng

VẬN DỤNG
Đề xuất các biện pháp tăng cường trao đổi chất ở người. Em cần
làm gì để cơ thể phát triển cân đối, khỏe mạnh

VỀ NHÀ
Học bài và nghiên cứu bài 23: Tìm hiểu về lá:
hình dạng, màu sắc, kích thuớc, cách mọc lá
trên thân