BÀI 42. NHIỄM SẮC THỂ VÀ BỘ NHIỄM SẮC THỂ

NST phân bố ở nhân
trong tế bào.

Nhiễm sắc
thể có ở đâu?

Em đã biết gì về NST?

https://www.youtube.com/watch?v=DOlzXVTJkxM

- Ở vi khuẩn: NST là phân tử ADN dạng vòng, không liên kết với prôtêin histon.

- Ở một số virút: NST là ADN trần, một số là ARN.

BÀI 42. NHIỄM SẮC THỂ VÀ BỘ NHIỄM SẮC THỂ
I. NHIỄM SẮC THỂ (NST)
1. Khái niệm nhiễm sắc thể

Nêu khái niệm NST.
-NST là cấu trúc mang gene nằm
trong nhân tế bào, là cơ sở vật chất
chủ yếu của tính di truyền ở cấp độ
tế bào của sinh vật nhân thực.

2. Hình dạng và cấu trúc của nhiễm sắc thể

a. Hình dạng NST
Nhiễm sắc thể
đơn

Nhiễm sắc thể
kép
Cánh
ngắn

Chromat
id

Tâm
động

Cánh dài

Chromatid chị em

Chromat
id

8

1
3

7

9

5

2

6

10
4

Trả lời đúng các câu hỏi để nhận về các ngôi sao may mắn!

1.NST được quan sát rõ nhất ở thời gian
nào của quá trình phân bào? Vì sao?

Trả lời
đúng
nhấn vào
đây

Xin chúc mừng!
Hình dạng NST được quan sát ở kì giữa của quá trình
phân bào, khi đó các NST ở trạng thái kép và dóng xoắn
cực đại, thể hiện hình dạng đặc trưng.

2. Mô tả hình dạng và gọi tên vị trí
tâm động của NST trong Hình 42.2a.

Trả lời
đúng
nhấn vào
đây

Xin chúc mừng!
NST có dạng hình que, tâm động nằm ở
đầu mút (tâm mút).

2. Mô tả hình dạng và gọi tên vị trí tâm
động của NST trong Hình 42.2b.

Trả lời
đúng
nhấn vào
đây

Xin chúc mừng!
NST có dạng hình chữ V, tâm động nằm ở vị trí
giữa (tâm cân).

3. Mô tả hình dạng và gọi tên vị trí tâm động
của NST trong Hình 42.2c.

Trả lời
đúng
nhấn vào
đây

Xin chúc mừng!
NST có dạng hình hạt, tâm động
nằm ở vị trí giữa (tâm cân).

4. Mô tả hình dạng và gọi tên vị trí tâm
động của NST trong Hình 42.2c.

Trả lời
đúng
nhấn vào
đây

Xin chúc mừng!
NST có hình chữ X , tâm động nằm lệch
(tâm lệch).

5. Các vị trí A, B, C ở Hình 42.2d tương ứng
với những bộ phận nào của NST?

Trả lời
đúng
nhấn vào
đây

Xin chúc mừng!
- Vị trí A ,tương ứng với cánh ngắn của NST.
- Vị trí B ,tương ứng với tâm động của NST.
- Vị trí C ,tương ứng với cánh dài của NST.

2. Hình dạng và cấu trúc của nhiễm sắc thể

b. Cấu trúc của NST.
1. Dựa vào hình ảnh và thông tin
SGK, mô tả cấu trúc của NST?
NST được cấu tạo bởi DNA và protein
histone. Mỗi chromatid gồm một phần
tử DNA liên kết với nhiều phân tử
protein histone tạo thành sợi nhiễm sắc,
sợi nhiễm sắc được cuộn xoản qua
nhiều mức dộ khác nhau tạo nên NST .

2. Mỗi NST trong tế bào ở Hình 42.4 chứa bao nhiêu phân tử DNA?
Mỗi NST trong tế bào ở Hình 42.4 chứa 1 phân tử DNA.
3. Các gene được sắp xếp như thế nào trên NST?
-Các gene sắp xếp theo chiều dọc trên NST. Gene nằm trên nhiễm sắc thể
tại một vị trí gọi là locus của gene.
-Nhờ cách cấu trúc đặc biệt mà phân tử DNA có kích thước lớn, mang
nhiều gene được "đóng gới bên trong mỗi NST và nằm gọn trong nhân tế
bào. Trong nhân tế bào, NST là cấu trúc mang gene, các gene sắp xếp theo
chiều dọc trên NST.

2. Hình dạng và cấu trúc của nhiễm sắc thể
- NST được cấu tạo bởi chất nhiễm sắc, bao gồm DNA và protein histone. Mỗi NST
đơn chứa một phân tử DNA và nhiều phân tử histone. Khi DNA tái bản, NST dơn
biến đổi thành NST kép.
- Trong nhân tế bào, NST là cấu trúc mang gene, các gene sắp xếp theo chiều
dọc trên NST.

BÀI 42. NHIỄM SẮC THỂ VÀ BỘ NHIỄM SẮC THỂ
II. BỘ NHIỄM SẮC THỂ (NST)
1. Khái niệm bộ nhiễm sắc thể

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Phiếu học tập số 1
1. Xác định số lượng NST trong giao tử của mỗi loài bằng cách hoàn thành vào vở
theo mẫu Bảng 42.1.
2. Nêu điểm khác nhau giữa bộ NST lưỡng bội và bộ NST đơn bội.
3. Nhận xét về số lượng NST trong bộ NST ở các loài.
Bảng 42.1. Bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội (2n) và đơn bội (n) của một số loài

Số lượng NST
trong tế bào

Người

Tinh tinh Gà

Cà chua

Ruồi
giấm

Đậu hà
lan

Ngô

Lúa nước Bắp cải

Tế bào sinh
dưỡng

46

48

78

24

8

14

20

24

18

Tế bào giao tử

?

?

?

?

?

?

?

?

?

ĐÁP ÁN
Phiếu học tập số 1
1. Số lượng NST trong giao tử của mỗi loài trong bảng 42.1:
Số
Người
lượng NST
trong tế bào

Tinh tinh Gà

Cà chua Ruồi
giấm

Đậu hà
lan

Ngô

Lúa
nước

Bắp cải

Tế bào sinh 46
dưỡng

48

78

24

8

14

20

24

18

Tế bào giao 23
tử

24

39

12

4

7

10

12

9

2. Điểm khác nhau giữa bộ NST lưỡng bội và bộ NST đơn bội:
Bộ NST đơn bội (Kí hiệu: n)

Bộ NST lưỡng bội (Kí hiệu: 2n)

- Tồn tại trong nhân của tế bào giao tử.

- Tồn tại trong nhân tế bào sinh dưỡng và tế bào sinh
dục sơ khai.

- Có số lượng NST giảm đi một nửa so với bộ NST
lưỡng bội (chứa n NST).

- Có số lượng NST gấp đôi bộ NST đơn bội (chứa
2n NST).

- NST tồn tại thành từng chiếc và chỉ xuất phát từ 1 - NST tồn tại thành từng cặp tương đồng (chứa 2
nguồn gốc hoặc từ bố hoặc từ mẹ.
chiếc của mỗi cặp NST tương đồng).
- Gene tồn tại thành từng chiếc alen.

- Gene tồn tại thành từng cặp alen.

3. Nhận xét về số lượng NST trong bộ NST ở các loài: Số lượng NST
trong bộ NST ở các loài thường khác nhau.

BÀI 42. NHIỄM SẮC THỂ VÀ BỘ NHIỄM SẮC THỂ
II. BỘ NHIỄM SẮC THỂ (NST)
1. Khái niệm bộ nhiễm sắc thể
- Khái niệm bộ nhiễm sắc thể: Trong nhân tế bào sinh dưỡng, các NST tồn tại thành
từng cặp, mỗi cặp gồm hai chiếc giống nhau về hình dạng, kích thước và cấu trúc gọi là
cặp NST tương đồng.
- Bộ NST gồm các cặp NST tương đồng gọi là bộ NST lưỡng bội, kí hiệu là 2n.
- Trong các giao tử, số lượng NST giảm đi một nửa so với tế bào sinh dưỡng, gọi là
bộ NST đơn bội, kí hiệu là n.

BÀI 42. NHIỄM SẮC THỂ VÀ BỘ NHIỄM SẮC THỂ
II. BỘ NHIỄM SẮC THỂ (NST)
2. Tính chất đặc trưng của bộ NST.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Phiếu học tập số 2

Tìm hiểu thông tin trong Bảng 42.1, trả lời các câu hỏi sau:
1. Dựa vào thông tin nào có thể nhận biết được sự khác biệt về bộ NST giữa các loài?
2. Đúng hay sai khi nói rằng cà chua và lúa nước cùng có chung một bộ NST? Giải
thích.
1. Thông tin có thể nhận biết được sự khác biệt về bộ NST giữa các loài là: số
lượng, hình dạng và cấu trúc của NST.
Đáp án
2.
phiếu học - Cà chua và lúa nước cùng có chung một bộ NST là nhận định sai.
- Giải thích: Bộ NST của các loài có thể giống nhau về số lượng nhưng hình
tập số 2
dạng và đặc biệt là cấu trúc NST sẽ khác nhau. Bởi vậy, không thể chỉ căn cứ
vào số lượng NST để kết luận cà chua và lúa nước cùng có chung một bộ NST.

BÀI 42. NHIỄM SẮC THỂ VÀ BỘ NHIỄM SẮC THỂ
II. BỘ NHIỄM SẮC THỂ (NST)
2. Tính chất đặc trưng của bộ NST.

- Mỗi loài sinh vật có một bộ NST riêng, đặc trưng về số lượng, hình dạng và
cấu trúc của NST. Các cá thể cùng loài đều mang bộ NST đặc trưng của loài.
- Mỗi loài sinh vật có bộ NST đặc trưng về số lượng, hình dạng và cấu
trúc.

BÀI 42. NHIỄM SẮC THỂ VÀ BỘ NHIỄM SẮC THỂ
III. THỰC HÀNH QUAN SÁT TIÊU BẢN NST DƯỚI KÍNH HIỂN VI
Xem video , đọc nội dung SGK, thực hành và viết báo cáo theo mẫu.
https://www.youtube.com/watch?v=wPRD0RPr9IA

Bộ NST người

BÀI TẬP

1. Xét tính đúng sai của các phát biểu sau:
a. Nhiễm sắc thể được cấu tạo bởi DNA và protein histone.  Đ
b. Nucleosome là đơn vị cấu tạo cơ bản của nhiễm sắc thể.  Đ
c. Các tế bào trong cùng một cơ thể khác nhau về kiểu gene. S
d. Mỗi nhiễm sắc thể chứa nhiều phân tử DNA mạch kép. S
e Gene nằm trên nhiễm sắc thể tại một vị trí gọi là locus của gene. Đ

2. Phát biểu nào dưới đây với loài hành ta có số lượng
nhiễm sắc thể 2n = 16 là đúng? 
a. Mỗi tế bào của loài chỉ 1 bộ nhiễm sắc thể 2n = 16. Đ
b. Có 8 cặp nhiễm sắc thể tương đồng trong mỗi tế bào.  Đ
c. Giao tử của loài này sẽ có n = 8 nhiễm sắc thể. Đ
d. Bộ đơn bội có n = 16 nhiễm sắc thể.

S

https://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BB%91_nhi%E1%BB%85m_s%E1%BA%AFc_th%E1%BB%83_%E1%BB
%9F_c%C3%A1c_lo%C3%A0i

EM CÓ BIẾT
2. Ở người, người nam mang cặp NST XY, người nữ mang cặp NST XX → Nam giới có
cả 2 loại nhiễm sắc thể giới tính X và Y còn nữ giới chỉ có nhiễm sắc thể giới tính X.
 
-Nhiễm sắc thể Y nhỏ hơn và chứa ít gene hơn nhiễm sắc thể X.
-Nhiễm sắc thể X và Y là hai nhiễm sắc thể tương đồng không hoàn toàn (có đoạn tương
đồng tức là chứa các gene giống nhau và có cả những đoạn không tương đồng tức là chứa
các gene khác nhau).
-Ở người, nhiễm sắc thể X và Y có vai trò trong việc quy định giới tính của cá thể.
-Hệ nhiễm sắc thể quy định giới tính ở động vật có vú là X – Y, trong đó, giới đực mang
XY và giới cái mang XX.
-Hệ nhiễm sắc thể quy định giới tính ở chim là Z – W, trong đó, chim trống mang ZZ và
chim cái mang ZW.

KHỞI ĐỘNG: TRÒ CHƠI HỘP QUÀ BÍ MẬT

1.Trong các mức cấu trúc siêu vi của NST điển hình ở sinh vật
nhân thực sợi nhiễm sắc có đường kính là.

30 nm.

GO
HOME

Một tràng
pháo tay

2. Cấu trúc của NST sinh vật nhân thực có các mức
xoắn theo trật tự nào?
Phân tử DNA → nucleosome → sợi cơ bản
→ sợi nhiễm sắc → chromatid.

GO
HOME

Bạn thật
tuyệt vời

3. Đơn vị cấu trúc gồm một đoạn DNA chứa 146 cặp nucleotide quấn
quanh 8 phân tử histone 1 3/4 của nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân thực
được gọi là?
Nucleosome.

GO
HOME

Một lời khen

4. Một tế bào xét 1 cặp NST tương đồng. Giả sử mỗi NST có tổng
chiều dài các đoạn DNA quấn quanh khối cầu histone để tạo nên
nucleosome là 14,892 micromet. Tổng số các phân tử protein
histone trong các nucleosome của cặp NST tương đồng này là:

4800 phân tử.

GO
HOME

Một tràng
pháo tay

5. Mỗi loài sinh vật có bộ nhiễm sắc thể đặc trưng bởi
Số lượng, hình dạng, cấu trúc NST.

GO
HOME

Bạn thật
tuyệt vời