CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI MÔN LỊCH SỬ LỚP 8

KHỞI ĐỘNG
Theo dõi đoạn video, em hãy: Nêu một số hiểu biết
của mình về quá trình khai phá vùng đất phía Nam
của chúa Nguyễn Hoàng và cho biết tầm nhìn của các
chúa Nguyễn trong quá trình khai phá vùng đất phía
Nam ?
 1 phút chia sẻ với bạn
 1 phút trình bày

BÀI 6: CÔNG CUỘC KHAI PHÁ VÙNG ĐẤT PHÍA NAM
TỪ THẾ KỈ XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII

BÀI
- 6: CÔNG CUỘC KHAI PHÁ VÙNG ĐẤT PHÍA NAM
TỪ THẾ KỈ XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII

1. Khái quát về quá trình khai phá vùng đất phía Nam của Đại
Việt từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII

❓ Thời gian Nguyễn Hoàng vào
trấn thủ Thuận Hoá - Quảng Nam

Thuận Hóa

Quảng Nam

- Năm 1558,
Nguyễn
Hoàng (con
trai thứ của
Nguyễn Kim)
được cử vào
trấn thủ
Thuận Hóa

1. Khái quát về quá trình khai phá vùng đất
phía Nam của Đại Việt từ thế kỉ XVI đến đầu
thế kỉ XVIII.
- Năm 1558: Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận
Hoá.
- Quá trình di dân, khai phá vùng đất phía Nam
được các chúa Nguyễn đẩy mạnh.
7

1. 1 .Công cuộc khai phá vùng đất phía Nam trong
các thế kỷ XVI- XVIII

1. Khái quát về quá trình khai phá vùng đất phía Nam
của Đại Việt từ thế kỉ XVI đến đầu thế kỉ XVIII.
- Kế nghiệp Nguyễn Hoàng, các chúa Nguyễn tiếp tục:
+ Xây dựng bộ máy chính quyền phong kiến ở Đàng Trong.
+ Củng cố việc phòng thủ vùng đất Thuận - Quảng.
+ Thực hiện chính sách khai hoang, khai phá các vùng đất
mới.
- Năm 1757: chúa Nguyễn hoàn thiện hệ thống chính quyển
trên vùng đất Nam Bộ tương đương như ngày nay.
10

Phủ Gia Định
Dinh Trấn Biên
Thành phố Đồng Nai,
Thành phố
Hồ Chí Minh ngày nay

Dinh Phiên Trấn
Thành phố
Hồ Chí Minh,
Tỉnh Tây Ninh ngày nay

12

13

Xem vi deo Chương trình Sử thi nghệ thuật “Đồng Nai – Hào khí phương
Nam, vươn mình cùng đất nước “Để hiểu rõ hơn về bước ngoặt hành chính
quan trọng nhất tại vùng đất Đồng Nai vào năm 1698, chúng ta sẽ cùng đến với
một trích đoạn âm nhạc/kịch bản (hoặc hình ảnh tái hiện) trong Chương trình Sử
thi nghệ thuật: 'Đồng Nai – Hào khí phương Nam, vươn mình cùng đất nước'”.
- Năm 1698, Kinh lược sứ Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lý phương Nam, chính
thức thành lập phủ Gia Định, lập dinh Trấn Biên (Đồng Nai). Đây là cột mốc tối
quan trọng xác lập bộ máy hành chính, khẳng định chủ quyền lãnh thổ Đàng
Trong của chúa Nguyễn.
Kết luận: Những hình ảnh tái hiện trong chương trình Sử thi nghệ thuật không
chỉ là những con số lịch sử khô khan, mà nó đã sống dậy tinh thần quật cường
của thế hệ cha ông. Từ những buổi đầu khai hoang lập làng đầy gian lao, hào
khí ấy đã trở thành bệ đỡ vững chắc để Biên Hòa - Đồng Nai ngày nay tiếp tục
vươn mình mạnh mẽ cùng đất nước”.
14

1.2.Quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa
và quần đảo Trường Sa của các chúa Nguyễn
Các chúa Nguyễn thực thi chủ quyền đối với các đảo, quần
đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa
- Xác nhận chủ quyền: quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa được
gọi bằng nhiều tên khác nhau trong các bộ chính sử của các
triều đại phong kiến: Bãi Cát Vàng, Cồn Vàng, Vạn Lý
Hoàng Sa, Vạn Lý Trường Sa, Đại Trường Sa,...
- Thực thi chủ quyền: (1563-1635) chúa Nguyễn Phúc
Nguyên, thành lập đội Hoàng Sa, đội Bắc Hải.

*Quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và
quần đảo Trường Sa của các chúa Nguyễn
a. Xác nhận và thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng
Sa, quần đảo Trường Sa
- Xác nhận chủ quyền: quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa được
gọi bằng nhiều tên khác nhau trong các bộ chính sử của các
triều đại phong kiến: Bãi Cát Vàng, Cồn Vàng, Vạn Lý
Hoàng Sa, Vạn Lý Trường Sa, Đại Trường Sa,...
- Thực thi chủ quyền: (1563-1635) chúa Nguyễn Phúc
Nguyên, thành lập hải đội Hoàng Sa, đội Bắc Hải.

Quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa được
gọiTừ
bằng
nhiều tên chúa
khác Nguyễn
nhau trong
(1563-1635)
các
bộ chính
sử củathành
các triều
đạihải
phong
Phúc
Nguyên,
lập
kiến:
Cát Vàng,
Cồn Vàng,
Vạn Lý
đội Bãi
Hoàng
Sa, đội
Bắc Hải.
Hoàng Sa, Vạn Lý Trường Sa, Đại
“sai đội Hoàng Sa kim quản”.
Trường Sa,...
170 hải lí (315 km

250

hả
i

lí (
463

km
)

-- Hai
Chúa
quần
Nguyễn
đảo này
ở
Đàng chỉTrong
là
không
được ghi
nhận
chính trên
quyền
bản đầu
đồ
của
tiênnhà
đãnước
xác phong
định
đượcmà
chủ
quyền
kiến
trên
thựcđối
tế
là
vớimột quần
vùng biển
đảo
đảo
Hoàng
không
Sa và
thể quần
tách
rời
đảovới
Trường
đời sống
Sa. của
cư dân ven biển
miền Trung Việt
Nam từ thế kỉ XVI.

Hiện nay (sau khi
điều chỉnh địa giới
hành chính), huyện
Đặc khu Hoàng Sa
thuộc TP. Đà Nẵng,
Đăc khu Trường Sa
thuộc tỉnh Khánh
Hòa.

BIỂN ĐẢO
QUÊ
HƯƠNG

Tất cả những
vấn đề nêu trên
cho thấy, Việt
Nam có đầy đủ
chứng cứ lịch sử
và căn cứ pháp
lý để khẳng định
chủ quyền của
mình đối với hai
quần đảo Hoàng
Sa và Trường Sa

Lịch sử chủ quyền biển đảo Việt Nam

Bằng chứng lịch sử từ thời vua Lê Thánh Tông vào thế kỉ thứ 15.

BÀI 6: CÔNG CUỘC KHAI PHÁ VÙNG ĐẤT PHÍA NAM

-

TỪ THẾ KỈ XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII
2. Kết quả, ý nghĩa của khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ
XVI đến đầu thế kỉ XVIII.

BÀI 6: CÔNG CUỘC KHAI PHÁ VÙNG ĐẤT PHÍA NAM
TỪ THẾ KỈ XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII
2. Kết quả, ý nghĩa của khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI
đến đầu thế kỉ XVIII.
Thảo luận nhóm 3 phút
1.Đến cuối thế kỉ XVIII, công cuộc khai phá vùng đất phía Nam đạt được
kết quả và ý nghĩa lịch sử gì?
2. Các chúa Nguyễn đã thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và
Trường Sa thông qua những tổ chức và hoạt động cụ thể nào (khai thác
Tư liệu 2)?
3. Sự chung sống giữa người Việt và các cộng đồng cư dân bản địa ở vùng
đất mới có tác động như thế nào đến văn hóa dân tộc?

2. Kết quả, ý nghĩa của khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI đến đầu thế kỉ
XVIII.
- Kết quả: Cuối thế kỉ XVIII, chúa Nguyễn làm chủ toàn bộ vùng đất rộng lớn phía Nam
từ dải Hoành Sơn đến Mũi Cà Mau và các đảo, quần đảo ở Biển Đông, Vịnh Thái Lan.
- Ý nghĩa lịch sử:
+ Biến vùng đất hoang sơ phía Nam thành một phần lãnh thổ không thể tách rời của Đại
Việt, thành trung tâm sản xuất nông nghiệp và giao thương lớn.
+ Các thế hệ người Việt và cộng đồng dân cư, chung sống hòa hợp và phát triển văn hóa
dân tộc.
 + Thực thi chủ quyền biển đảo: Các chúa Nguyễn đã thành lập Đội Hoàng Sa và Đội
Bắc Hải .

Câu hỏi: "Từ việc các chúa Nguyễn kiên trì khẳng định
và thực thi chủ quyền biển đảo trong lịch sử, ngày nay,
với tư cách là thế hệ tương lai, các em cần có trách
nhiệm và hành động cụ thể gì để bảo vệ biên giới và
chủ quyền lãnh thổ của Tổ quốc?"

Câu 1: Nguyễn Hoàng trấn thủ ở đâu đã đặt nền tảng

cho cơ nghiệp của chín vị chúa Nguyễn ở phương nam
và cho cả vương triều Nguyễn sau này.
A. Đất Bình Thuận.
B. Đất Ninh Bình.
C. Đất Thuận Hóa.
D. Đất Thanh Hóa.

Câu 2: Chính quyền đầu tiên xác lập chủ quyền đối

với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là:
A. Chúa Nguyễn ở Đàng Trong.
B. Chúa Trịnh ở Đàng Trong.

C. Chúa Nguyễn ở Đàng Ngoài.
D. Chúa Trịnh ở Đàng Ngoài.

Câu 3: Hàng năm chúng ta tổ chức chủ đề tuần lễ
biển – đảo với mục đích gì?
A. Tuyên truyền, vận động, nâng cao ý thức bảo
vệ tài nguyên biển – đảo .
B. Hành động vì biển đảo quê hương.
C. Vì Trường Sa, Hoàng Sa thân yêu.
D. Vì nghi lễ thờ cúng thần biển.

Câu 4: Gia Định là tên gọi xưa của thành phố nào
ngày nay?
A. Thành phố Hồ Chí Minh.
B. Thành phố Cần Thơ.
C. Thành phố Đà Nẵng.
D. Thành phố Hải Phòng.

Hãy lập bảng tóm tắt về công cuộc khai phá vùng đất phía Nam trong các thế kỉ
XVI - XVIII theo các tiêu chí: thời gian, sự kiện chính.
Thời gian
Năm 1558
Năm 1611
Năm 1653
Năm 1698
Năm 1757
Cuối thế kỉ XVIII

Sự kiện chính

Em hãy đánh giá về vai trò của các chúa Nguyễn trong việc
mở rộng lãnh thổ nước ta về phía Nam?

-Việc mở rộng lãnh thổ về phía Nam của các chúa Nguyễn đã có ý
nghĩa to lớn đối với lịch sử dân tộc Việt Nam. Nó đã góp phần:
+Bảo vệ và phát triển đất nước: Việc mở rộng lãnh thổ đã giúp Đại
Việt mở rộng phạm vi lãnh thổ, bảo vệ vững chắc chủ quyền dân tộc.
Đồng thời, nó cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế,
văn hóa, xã hội của đất nước.
+Thống nhất đất nước: Việc mở rộng lãnh thổ về phía Nam đã tạo
tiền đề cho việc thống nhất đất nước về sau.Với những đóng góp to
lớn đó, các chúa Nguyễn xứng đáng được ghi nhận và tôn vinh trong
lịch sử dân tộc Việt Nam.

Hãy lập bảng tóm tắt về công cuộc khai phá vùng đất phía Nam trong các thế kỉ XVI
- XVIII theo các tiêu chí: thời gian, sự kiện chính.
Thời gian

Sự kiện chính

Năm 1558

Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa

Năm 1611

Nguyễn Hoàng lập phủ Phú Yên

Năm 1653

Dinh Thái Khang (Khánh Hòa ngày nay) được thành lập.

Năm 1698

Phủ Gia Định được thành lập

Năm 1757

Chúa Nguyễn hoàn thiện hệ thống chính quyền trên vùng đất
Nam Bộ tương đương như ngày nay

Cuối thế kỉ XVIII

Chúa Nguyễn đã làm chủ một vùng đất rộng lớn từ phía nam dải
Hoành Sơn đến mũi Cà Mau, bao gồm cả các đảo, quần đảo ở
Biển Đông và vịnh Thái Lan.

VẬN DỤNG
- NV 1: Tìm tư liệu, giới thiệu về công cuộc khai phá vùng đất phía Nam và
thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa
trong các thế kỉ XVI – XVIII
- NV 2: GV hướng dẫn HS tìm đọc thông tin trên internet để giới thiệu
nguồn gốc của Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa. Từ đó, HS nêu quan điểm của
mình về ý nghĩa của việc duy trì lễ hội đặc biệt này.
( Bài giới thiệu theo những nội dung gợi ý sau: – Nguồn gốc của Lễ khao lề
thế lính Hoàng Sa. – Những hoạt động chính trong lễ hội hiện nay. – Ý
nghĩa của việc duy trì và công nhận Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa là di sản
phi vật thể quốc gia )