CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
Chủ đề 5: Một số cuộc cải cách lớn trong lịch
LỊCH
SỬ
sử Việt Nam.

KHỞI ĐỘNG - ĐUỔI HÌNH BẮT
Quan sát các hình ảnh và xác định nhân vật, công trình lịch sử
CHỮ
được gợi nhắc.

Nêu một số hiểu biết của em về
Hồ Quý Ly và những cải cách của
ông dưới Triều Hồ.

KHỞI ĐỘNG - KHÁM PHÁ “THÔNG BẢO
Sử dụng Google Lens HỘI
(hoặc TìmSAO”
kiếm hình ảnh) để quét hình
dưới đây.

Tiền giấy “Thông bảo
hội sao”

Câu
hỏi:

Đây là loại tiền gì? Nó có ý nghĩa đặc biệt gì trong lịch sử
tiền tệ Việt Nam?

KHỞI ĐỘNG BÁO CÁO, NHẬN
• 1-2 bạn nêu
kết quả
XÉT

nhận diện.
• Các bạn khác lắng
nghe, nhận xét và
bổ sung.
Kết luận: Đây là tiền giấy “Thông bảo
hội sao”, được phát hành năm 1396 tiền giấy đầu tiên trong lịch sử Việt
Nam.

DẪN VÀO BÀI
HỌC

Thành Tây Đô (Thanh Hoá) là
toà thành kiên cố với kiến trúc
độc đáo bằng đá có quy mô lớn
ở Việt Nam, được Hồ Quý Ly cho
xây dựng vào cuối thế kỉ XIV.
Đây là một thành tựu cải cách
nổi bật nhằm tăng cường sức
mạnh quân sự để chuẩn bị đổi
phó với cuộc xâm lược của nhà
Minh.

Hãy chia sẻ những điều em biết về bối cảnh,
nội dung chính và kết quả cuộc cải cách của
Hồ Quý Ly và Triều Hồ.

BÀI
9

CUỘC CẢI CÁCH
CỦA HỒ QUÝ LY
VÀ TRIỀU HỒ

MỤC TIÊU BÀI
HỌC
Trình bày được bối cảnh lịch
sử, nội dung, kết quả và ý
nghĩa của cuộc cải cách Hồ
Quý Ly và Triều Hồ.

1
Bối cảnh
lịch sử.

TIẾN TRÌNH BÀI
2 HỌC 3
Nội dung
cải cách.

Kết quả
và ý
nghĩa.

4

Luyện tập
- Vận
dụng.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 - BỐI CẢNH
LỊCH SỬ
Kinh tế - xã
Chính trị
Bối cảnh lịch sử

hội

Vì sao nhiều
cuộc khởi
nghĩa nông
dân nổ ra?
Nhân vật lịch
sử Chu Văn An
Nhận xét chung: Vì sao cần cải
cách?

Bối cảnh lịch
sử
Nhân vật
lịch sử Hồ
Quý Ly

HOẠT ĐỘNG SỐ - TÌM KIẾM VÀ KIỂM CHỨNG
TƯ LIỆU
• Sử dụng thiết bị số và tìm
kiếm video ngắn (dưới 3 phút)
tái hiện cảnh “Vua Trần Dụ
Tông ăn chơi” hoặc “Khủng
hoảng cuối đời Trần” trên
YouTube để minh họa cho sự
suy yếu kinh tế - xã hội.
• Chọn tư liệu phù hợp; ghi tên
video, kênh đăng và đường
dẫn; đối chiếu với SGK trước
khi sử dụng.

KIỂM
CHỨNG

ĐỐI CHIẾU VỚI
SGK

1

THỰC HIỆN NHIỆM VỤ - PHIẾU HỌC
TẬP SỐ 1
• Tìm kiếm, chọn lọc tư liệu.

2

• Khai thác Tư liệu 1, mục Em có biết và thông tin
SGK tr.61.

3

• Thảo luận trong nhóm và hoàn thành Phiếu
học tập số 1.

4

• Chuẩn bị nội dung báo cáo ngắn gọn, có căn
cứ.

BÁO CÁO - THẢO
• Đại diện 2 nhóm
trình bày bối cảnh lịch sử
LUẬN

về kinh tế - xã hội và chính trị theo Phiếu
học tập số 1.

• Hai nhóm còn lại lắng nghe, nhận xét và bổ
sung.
• Đối chiếu các nhận định với Tư liệu 1 và SGK.

TƯ LIỆU 1 - SGK
tr.61
Nguyễn Phi Khanh - một vị quan dưới Triều Trần và sau là
Triều Hồ đã viết:

“ Ruộng lúa ngàn dặm đỏ
như cháy
Đồng quê than vãn trông
vào đâu?
…
Lưới chài quan lại còn vơ
(Trương Hữu Quýnh (Chủ biên), Đại cương lịch
vét
sử Việt Nam,
Tập I, NXB
Giáo dục,
1998,
tr. 249)
Máu thịt
nhân
dân
cạn
nửa
rồi…”

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 - KINH TẾ, XÃ
HỘI
• Kinh tế: Nhà nước không còn quan tâm đến sản
xuất nông nghiệp, chăm lo tu sửa, bảo vệ đê điều
và các công trình thủy lợi; nhiều năm mất mùa, đói
kém.
• Xã hội: Vương hầu, quý tộc, địa chủ chiếm giữ
nhiều ruộng đất; đời sống nông dân bấp bênh, khổ
cực; nhiều người phải bán ruộng đất, vợ, con và bị
biến thành nô tì.
• Mâu thuẫn giữa nông dân nghèo, nô tì với
giai cấp thống trị trở nên gay gắt; các cuộc
khởi nghĩa của Ngô Bệ, Phạm Sư Ôn,... nổ ra.

EM CÓ BIẾT? - SGK
TR.61

Dưới
Triều
vua
Trần Dụ Tông, Chu
Văn An từng dâng
sớ chém 7 gian
thần nhưng không
được chấp nhận.
Ông từ quan về ở
ẩn và dạy học ở
Chí
Linh
(Hải
Phòng).

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 - CHÍNH
KẾT QUẢ CHÍNH
TRỊ

TRỊ

• Vua và tầng lớp quý tộc, quan
lại ngày càng ăn chơi, hưởng
lạc; trong triều ít trung thần,
gian
nịnh,
cơ hội.
• nhiều
Triều kẻ
Trần
suy
yếu,
bất lực
trước các cuộc tấn công của
Chăm-pa và những yêu sách
nhà Ly
Minh
(Trung
• của
Hồ Quý
từng
bướcQuốc).
thâu tóm
quyền lực, buộc vua Trần
nhường ngôi, lập ra Triều Hồ
năm 1400.

NHÂN VẬT LỊCH SỬ - HỒ
QUÝ LY

Quê gốc Nghệ An,
gia đình chuyển ra
Thanh Hóa; có quan
hệ họ hàng với các
vua Trần; làm quan
cho nhà Trần 28
năm.
Triều Hồ tồn tại từ
1400 đến 1407, quốc
hiệu Đại Ngu, gồm
hai đời vua Hồ Quý
Ly
và
Hồ
Hán
Thương.

CÂU HỎI MỞ RỘNG TRẦN THỦ ĐỘ VÀ HỒ QUÝ LY
So sánh và nhận xét
giữa nhân vật Trần
Thủ Độ và Hồ Quý Ly.
Trần Thủ
Độ

Hồ Quý
Ly

CÂU HỎI MỞ RỘNG TRẦN THỦ ĐỘ VÀ HỒ QUÝ
LY

Cùng là ngoại thích đoạt ngôi tiền
Là con của Trần Quả, em triều:
của Lấy em gái của vua Trần

Trần Thủ
Độ

Trần Lý. Trần Lý là người có công Nghệ Tông. Con gái ông là
phò nhà Lý trong lúc loạn lạc. hoàng hậu của vua Trần
Sau đó, anh em Trần Thừa, Trần Thuận Tông.
Tự Khánh (con Trần Lý, anh ruột
Hoàng hậu Trần Thị Dung) lãnh
đạo gia tộc họ Trần chiến đấu
bảo vệ vương triều Lý và dần giữ
vai trò như một nhiếp chính
Cách cướp
vương.

- Ép vua Lý Huệ Tông đi tu ở chùa Chân Giáo.
- Tận sát các cựu hoàng.
- Tìm cách ép Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi
cho chồng là Trần Thái Tông.

ngôi:

Trong những năm đầu nhà Trần, Trần Thủ Độ
nắm binh quyền, có uy quyền lớn. Tuy nhiên,
ông không có ý cướp ngôi vua cho mình hay
hậu
duệ
tiếp.thần nhà Lý, khai quốc công
- Ông
làtrực
quyền
thần nhà Trần, nhưng không có ý giành ngai
vàng về mình.

Hồ Quý
Ly

- Ép vua Trần Thuận Tông đi tu ở đạo quán Ngọc
Thanh.
- Tận sát các cựu hoàng.
- Ép cháu ngoại là Trần Thiếu Đế nhường ngôi cho
mình.
Dù ngoài 60 vẫn phải ngôi lên ngai vàng thì
mới thỏa tâm nguyện (trước khi nhường ngôi
cho con là Hồ Hán Thương).

KẾT LUẬN HOẠT
ĐỘNG 1
Nhà Trần lâm vào
khủng hoảng và
ngày càng suy yếu.

Bối cảnh kinh tế - xã
hội và chính trị cuối thế
kỉ XIV đặt ra yêu cầu
phải có những thay đổi
nhằm giải quyết khủng
hoảng và củng cố đất
nước.

HOẠT ĐỘNG 2 - NỘI DUNG CẢI
EMCÁCH
CÓ BIẾT? - SGK
tr.62
Theo Từ điển Thuật ngữ lịch sử phổ
thông:
Cải cách là sự đổi mới cho tiến bộ hơn,
phù hợp với sự phát triển chung của xã
hội mà không đụng tới nền tảng của chế
độ hiện hành. Trong lịch sử Việt Nam đã
diễn ra nhiều cuộc cải cách với quy mô,
nội dung và tác dụng, ý nghĩa khác

HOẠT ĐỘNG 2 - GIAO
Khai thác Tư
liệu 2, 3, mục
NHIỆM
VỤEm có biết, thông

tin mục 2 SGK tr.62, 63 và hoàn thành Phiếu
học tập số 2: Trình bày nội dung cải cách của
Hồ Quý Ly và Triều Hồ.

Nhóm 1,
3:
Tìm hiểu về

kinh tế, xã hội,
giáo dục, văn
hóa.

Nhóm 2,
4:
Tìm hiểu về

lĩnh vực quân
sự.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 - NỘI DUNG
CẢI
CÁCH
Kinh tế - xã
Văn hoá
- giáo
Quân sự
hội

Nhận xét chung

dục

HOẠT ĐỘNG SỐ NHÓM 1, 3

Sử dụng ChatGPT/Copilot với
câu lệnh:

“Hãy lập bảng so sánh
chính sách
tiền giấy “Thông bảo hội
sao” của
Hồ Quý Ly với tiền giấy
ngày nay.
Tại sao chính sách này lại
Đối chiếu câu
thấttrả
bạilời của AI
với kiếnvào
thức
sửa hoặc
thếSGK;
kỉ XV?”
loại bỏ thông tin không có
căn cứ.

AI TRỢ
LÝ
Hãy lập bảng so sánh chính sách tiền giấy
“Thông bảo hội sao” của Hồ Quý Ly với
tiền giấy ngày nay. Tại sao chính sách này
lại thất bại vào thế kỉ XV?

Bảng so
sánh
Mục đích
Giá trị bảo
đảm

Mức độ chấp
nhận
Cơ quan phát
hành

HOẠT ĐỘNG SỐ - NHÓM
2, 4

Truy
cập
Google
Earth/Maps, tìm kiếm
“Thành Nhà Hồ (Thanh
Hóa)”.
Quan sát hình ảnh vệ
tinh, địa hình xung
quanh (núi, sông) và so
sánh với vị trí của Thăng
Long (Hà Nội).
Giải thích tại sao Hồ Quý
Ly chọn nơi này để
“phòng thủ chiều sâu”.

Sông
Bưởi

Núi
Đún

Thành Nhà
Hồ

Thăng
Long
(Hà Nội)
Núi An
Tôn

Ảnh vệ tỉnh Thành Nhà Hồ trên Google
Maps/Earth

Thành Nhà
Hồ
(Thanh
Hóa)

TƯ LIỆU 2 - SGK tr.62 - CHÍNH SÁCH HẠN
ĐIỀN
“Các đại vương và trưởng công
chúa thì ruộng không hạn chế,
cho đến thứ dân thì ruộng chỉ
10 mẫu thôi”.
(Ngô Sỹ Liên, Đại Việt sử ký toàn
thư,
Tập II, Sđd, tr. 192)

Khai thác tư liệu: Chính sách này tác động như
thế nào
đến việc sở hữu ruộng đất của các tầng lớp xã
hội?

TƯ LIỆU 3 - SGK TR.62 - CHÍNH SÁCH
HẠN
NÔ
Nguyễn Phi Khanh - một vị quan dưới Triều Trần và sau là
Triều Hồ:

“Phép hạn gia nô, chiếu theo
phẩm cấp mà có số khác nhau,
thừa ra thì sung vào Nhà nước.
Mỗi người phải trả 5 quan tiền.
Người nào đáng được có gia nô
(Ngô xuất
Sỹ Liên,trình
Đại Việtchúc
sử ký toàn
thư,
Tập II,
phải
thư
ba
Sđd, tr. 201)
đời,...”
Khai thác tư liệu: Xác định đối
tượng bị hạn chế và tác động của
chính sách đối với tầng lớp vương
hầu, quý tộc, quan lại.

THỰC HIỆN NHIỆM VỤ - PHIẾU HỌC TẬP
SỐ2,23, mục Em có biết và
• Khai thác Tư liệu

1
2
3
4

thông tin SGK tr.62-63.

• Thảo luận theo nhóm; hoàn thành Phiếu học
tập số 2.
• Thực hiện nhiệm vụ số của nhóm trên thiết
bị di động/laptop.
• Kiểm chứng kết quả AI/bản đồ bằng SGK và
tư liệu gốc.

BÁO CÁO - THẢO
Đại diện một
nhóm trình bày nội dung
LUẬN
cuộc cải cách Hồ Quý Ly theo Phiếu
học tập số 2.

Chia sẻ kết quả làm việc với
công cụ số.
Các nhóm khác lắng nghe, đối chiếu,
nhận xét và bổ sung.

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 - KINH
TẾ,
XÃ
HỘI
• Ban hành chính sách hạn
điền. hành tiền giấy thay tiền
• Phát
đồng; cải cách chế độ thuế khóa;
thống nhất đơn vị đo lường
trong
cả tiền:
nước.1 quan tiền đồng
• Khi
đổi
đổi lấy 1 quan 2 tiền giấy; quy
định hình phạt nghiêm đối với
làm giả tiền và giấu tiền đồng.
• Ban hành chính sách hạn nô, quy
định số lượng gia nô được sở hữu
theo phẩm cấp của vương hầu,
quý tộc, quan lại.

KẾT LUẬN HOẠT
Cải cách của Hồ Quý Ly và Triều
ĐỘNG
2
Hồ được tiến hành trên nhiều
lĩnh vực, với nhiều biện pháp táo
bạo như hạn điền, hạn nô, phát
hành tiền giấy, tăng cường quân
đội, xây thành lũy, chế tạo súng
thần cơ và chấn chỉnh văn hóa giáo số
dục.
Một
chính sách chưa phù
hợp với thực tế, kết quả còn
hạn chế và chưa nhận được
sự ủng hộ rộng rãi của nhân
dân.

HOẠT ĐỘNG 3 - THẢO LUẬN
Từ đoạn văn đã viết, trao đổi và
CẶP
ĐÔI
trả lời:
1

Trình bày kết quả và ý nghĩa cuộc
cải cách của Hồ Quý Ly và Triều
Hồ.

2

Vì sao các cuộc cải cách của Hồ
Quý Ly và Triều Hồ không thành
công?

THỰC HIỆN NHIỆM
VỤtin mục 3 SGK
• Khai thác thông
tr.63.
• Hoàn thành đoạn văn cá nhân theo
đúng cấu trúc gợi ý.
• Trao đổi cặp đôi; thống nhất các
luận điểm về kết quả, ý nghĩa và
hạn chế.

•

BÁO CÁO - THẢO
1-2 bạn đọc
đoạn văn ngắn
LUẬN

về kết
quả, ý nghĩa của những cải cách của
Hồ Quý Ly.
• 1-2 cặp trình bày kết quả và ý nghĩa
của cuộc cải cách.
• 2-3 bạn trả lời câu hỏi: Vì sao các cuộc
cải cách của Hồ Quý Ly và Triều Hồ
không thành công?
• Các bạn khác lắng nghe, nhận xét và
bổ sung.

KẾT QUẢ VÀ Ý NGHĨA CỦA CUỘC CẢI
• Góp phần đưa đất nướcCÁCH
từng bước thoát khỏi
tình trạng khủng hoảng, củng cố quyền lực của
Kết
quả

Ý
nghĩa
Hạn
chế

chính quyền trung ương.
• Hạn điền, hạn nô làm suy yếu thế lực quý tộc,
tôn thất Triều Trần; tăng nguồn thu cho Nhà
nước và tăng cường quyền lực trung ương tập
quyền.
• Cải cách văn hóa, giáo dục thể hiện tư tưởng
tiến bộ, hướng tới xây dựng nền văn hóa, giáo
dục mang bản sắc dân tộc.
•

Bước đầu ổn định tình hình xã hội, củng cố tiềm
lực đất nước để chuẩn bị đối phó với giặc ngoại
xâm.

• Cải cách chưa triệt để, kết quả trong thực tế
còn hạn chế.

KẾT THÚC BÀI
HỌC
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
TÍCH CỰC THAM GIA BÀI
HỌC!
Hẹn gặp lại các em trong bài học
tiếp theo.