Tiết 9,10,11:

LÃO HẠC
- Nam Cao -

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả

“Dù viết về đề tài nào, truyện của Nam Cao cũng thể hiện một tư
tưởng chung: nỗi băn khoăn đến đau đớn trước thực trạng con
người bị hủy hoại về nhân phẩm do cuộc sống đói nghèo đẩy tới”.
(Hà Đức Minh)

2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: Trích truyện ngắn “Lão Hạc” xuất hiện lần đầu tiên trên tuần báo
“Tiểu thuyết thứ bảy” số 434 ra ngày 23/10/1943.
b. Ngôi kể

- Ngôi thứ nhất. Nhân vật “tôi” (ông giáo) là người kể.
- Tác dụng:
+ Ông giáo là người chứng kiến toàn bộ cảnh đời của
Lão Hạc nên câu chuyện do “tôi” thuật lại có tính khách
quan và chân thực.
+ Đặc biệt, để cho ông giáo vừa dẫn chuyện, vừa đan
xen bày tỏ suy nghĩ cảm xúc, thái độ về lão Hac, về người
vợ, về chính bản thân mình đã tạo nên chất triết lí sâu sắc
cho tác phẩm.

- Thể loại: Truyện ngắn
- PTBĐ: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm, nghị
luận
Lão Hạc là một người nông dân nghèo, vợ mất sớm,
chỉ có một mảnh vườn và người con trai. Vì không có tiền
cưới vợ, con trai lão phẫn chí bỏ đi phu đồn điền cao su.
Từ đó, lão Hạc sống thui thủi một mình với con chó Vàng
làm bạn. Sau trận ốm dai đẳng, rồi lại bão mất mùa, lão
rơi vào hoàn cảnh khó khăn, cơ cực bội phần. Vì muốn
giữ lại mảnh vườn cho con trai, Lão Hạc dằn vặt lương
tâm quyết định bán đi con chó Vàng. Lão nhờ ông giáo
trông hộ mảnh vườn cho con trai và gửi tiền làm ma để
không phiền hàng xóm. Lão Hạc xin ít bả chó của Binh
Tư. Rồi lão chết đột ngột, dữ dội và đau đớn. Không ai
biết vì sao lão chết trừ ông Giáo và Binh Tư.

ố
B

c
ụ
c

Từ “Luôn mấy hôm” đến
“một thêm đáng buồn”
=> Cuộc sống của Lão Hạc
sau đó và thái độ của ông
giáo, Binh Tư.

1

Từ “Hôm sau lão Hạc sang
nhà tôi” đến “thế nào rồi
cũng xong”
=> Lão Hạc kể chuyện bán
chó và nhờ ông giáo hai việc.

3

Từ “Không!” đến hết.
=> Cái chết của đau đớn
của Lão Hạc.

2

1. Nhân vật Lão Hạc

1. Nhân vật Lão Hạc
a. Gia cảnh của lão Hạc:

- Nhiều tuổi, nhà nghèo, vợ mất sớm.
- Không có tiền cưới vợ cho con.
- Con trai bỏ đi phu đồn điền cao su, nhiều năm chưa về
-Lão Hạc sống một mình với con chó Vàng.
 Cuộc sống nghèo, cô đơn, số phận trớ trêu, bi thảm

b. Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán cậu Vàng
* Tình cảm của lão Hạc đối với cậu Vàng
Cách gọi: cậu Vàng như một bà hiếm hoi
gọi con cái
Chăm sóc: Bắt rận, đem ra ao tắm; cho
ăn cơm….cái bát như một nhà giàu; nhắm
vài miếng lại gắp cho nó một miếng
Trò chuyện: mắng yêu, vỗ về “À không, Cậu Vàng
ông không giết… ông nuôi”
=> Thương yêu cậu Vàng như con, chia sẻ tâm
tình như người bạn tri kỉ

* Tâm trạng lão Hạc trong việc bán chó
- Tính ra cậu vàng ăn khỏe hơn cả tôi...Mỗi
ngày…, bỏ rẻ cũng mất hào rưỡi, hai hào đấy.
Cứ mãi thế này thì lấy tiền đâu mà nuôi được?
Mà cậu ấy ăn ít …gầy đi, bán hụt tiền…? Bây
giờ…, mua đắt người ta cũng thích…
Lão ngắt lại một phút rồi tặc lưỡi:
-Thôi thì bán phắt đi! Đỡ được đồng nào,
hay đồng ấy. Bây giờ tiêu một xu cũng là tiêu
vào tiền của cháu. Tiêu lắm chỉ chết nó. Tôi
bây giờ có làm gì được đâu.
Nguyên nhân bán cậu Vàng

Có dự định bán cậu Vàng

Tâm trạng của lão Hạc trong việc bán chó
Trước khi bán
Nói nhiều lần ý định
bán chó của mình

Phân trần,
giãi bày lí do

Tìm cách thuyết phục
chính bản thân mình
Phân vân, đắn đo

+ Lão cố làm ra vui vẻ, cười như mếu
+ Đôi mắt lão ầng ậng nước
+ Mặt … co rúm, vết nhăn xô lại, ép …nước mắt
+ Cái đầu ….ngoẹo, miệng móm mém…mếu
+ Lão hu hu khóc
- NT: Sử dụng hàng loạt từ tượng hình, từ
tượng thanh giàu sức gợi.
Þ Tâm trạng đau khổ tột cùng
+ “Nó cứ làm in như nó trách tôi;... Lão
đối xử với tôi như thế này à?”
+ ....đánh lừa một con chó, nó không
ngờ tôi nỡ tâm lừa nó!
→ Thái độ chua chát, ngậm ngùi, mặc
cảm là kẻ có tội

Tâm trạng của lão Hạc trong việc bán chó
Trước khi bán
Nói nhiều lần ý định
bán chó của mình

Phân trần,
giãi bày lí do

Tìm cách thuyết phục
chính bản thân mình
Phân vân, đắn đo

Sau khi bán
Ám ảnh bởi ánh mắt và
tiếng kêu của cậu Vàng
Cho rằng mình đã
chót lừa 1 con chó
Đau đớn, day dứt

Đau khổ, ngậm ngùi, chua xót

c. Việc làm của lão Hạc trước khi chết
- Nhờ ông giáo:
+ Giữ hộ ba sào vườn cho con trai
+ Gửi 30 đồng để lo hộ đám tang cho mình
- Duy trì cuộc sống: ăn khoai, củ chuối,
sung luộc, rau má, củ ráy, bữa trai bữa ốc.
- Từ chối mọi sự giúp đỡ gần như là hách
dịch

Thương con hết mực, giàu đức hi sinh

d. Cái chết của lão Hạc
Sống xấu xa
Nghèo khổ, bế tắc

Lựa chọn
Thương con, tự trọng

Cái chết hi sinh

“…lão Hạc…vật vã, đầu tóc rũ
rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt
long sòng sọc. lão tru tréo, bọt
mép sùi ra…giật mạnh…lão vật
vã đến hai giờ đồng hồ rồi mới
chết”.
- Từ tượng hình, tượng thanh
Þ Cái chết đau đớn, dữ dội

CÁCH LỰA CHỌN
CÁI CHẾT

CHẾT BẰNG CÁCH
ĂN BẢ CHÓ

- Chuộc tội với cậu Vàng.
=> Lời xin lỗi chân thành

CHỌN CÁI CHẾT

 Lời tố cáo mạnh mẽ xã hội
phong kiến đẩy con người đến
bước đường cùng

ĐAU ĐỚN, TÀN KHỐC NHẤT

Nông dân chất phác, thật thà
Người cha yêu thương con hết mực
Người giàu lòng tự trọng

2. Nhân vật ông giáo
* Đặc điểm xây dựng nhân vật
* Thái độ, tình cảm với lão Hạc
* Suy nghĩ, quan điểm

Chứng kiến và
kể lại câu
chuyện

Trí thức nghèo,
được mọi người
quý trọng

NHÂN VẬT ÔNG GIÁO

Hàng xóm thân
thiết với lão
Hạc

Mang tư tưởng,
triết lí mà tác
giả gửi gắm

ng

- Sau đó là hiểu, ái ngại và chia sẻ.

l
he
ão
Hạ
cx

Lão Hạc từ chối sự giúp đỡ

in
ó

- Thất vọng

ch

không hiểu mình

bả

- Nghĩ rằng lão Hạc đã

- Ngỡ ngàng
- Buồn

- Buồn

Chứng kiến cái chết của lão Hạc

- Ban đầu thờ ơ, xem nhẹ.

- Hứa với lão làm
tròn điều lão đã
gửi gắm.

i
Kh

* Thái độ, tình cảm đối với lão Hạc

Khi nghe kể chuyện bán chó

KHI NÓI CHUYỆN VỚI VỢ

KHI NGHE BINH TƯ KỂ CHUYỆN

- “Chao ôi ! Đối với những người …… “Cuộc đời cứ mỗi ngày một thêm đáng
buồn…”
ích kỉ che lấp mất”
=> Phải nhìn nhận bằng sự đồng cảm, => “Đáng buồn” vì: cái nghèo đã biến
bằng đôi mắt của tình thương, phải tự người lương thiện như lão Hạc trở
đặt mình vào cảnh ngộ của họ mới có thành kẻ tha hóa.
thể hiểu đúng.
SUY NGHĨ CỦA
KHI CHỨNG KIẾNÔNG
CÁI GIÁO
CHẾT CỦA LÃO HẠC
“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn”
=> Vì không có gì hủy hoại được
nhân phẩm của người lương thiện
như lão, để ta có quyền hi vọng và
tin tưởng vào con người.

“đáng buồn theo một nghĩa
khác”
=> Vì người tốt như lão mà bế
tắc phải tìm đến cái chết như
một sự tự giải thoát bất đắc dĩ.

2. Nhân vật ông giáo
Ông giáo là người hiểu đời, hiểu người,
chan chứa tình yêu thương và lòng nhân
ái sâu sắc.

III. Tổng Kết:
Học ghi nhớ sgk/48

IV. LYỆN TẬP