ĐÔ THỊ: LỊCH SỬ VÀ HIỆN TẠI

1. Đô thị và sự hình thành các nền văn minh cổ đại.
a, Đô thị và các nền văn minh cổ đại phương Đông
- Điều kiện địa lý và lịch sử:

VĂN MINH
LƯỠNG HÀ

VĂN MINH
SÔNG NIN

VĂN MINH HOÀNG
HÀ, TRƯỜNG GIANG
VĂN MINH SÔNG
ẤN, SÔNG HẰNG

1. Đô thị và sự hình thành các nền văn minh cổ đại.
a, Đô thị và các nền văn minh cổ đại phương Đông
- Điều kiện địa lý và lịch sử:
+ Từ khoảng thiên niên kỉ thứ 4 đến thiên niên kỉ thứ 3
trước công nguyên, trên lưu vực các sông lớn đã có cư
dân tập trung sinh sống.
+ Do sản xuất dần phát triển và dân số tăng đã dần mở
rộng thành các khu dân cư đông đúc và có sự phân công
lao động, từ đó hình thành các đô thị cổ đại như Ba-bilon, Mem-phít......

ĐÔ THỊ VÀ CÁC NỀN VĂN MINH CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
Lưỡng Hà - năm 4000 - 3500 trước Công Nguyên
Có nghĩa là “giữa hai con sông” trong tiếng Hy
Lạp, Lưỡng Hà (nằm ở Iraq, Kuwait và Syria
ngày nay) được coi là nơi khai sinh ra nền văn
minh.
Nền văn hóa lớn lên giữa hai con sông Tigris và
Euphrates được ghi nhận vì những tiến bộ quan
trọng trong việc đọc viết, thiên văn học, nông
nghiệp, luật pháp, thiên văn học, toán học, kiến
trúc và hơn thế nữa, mặc dù chiến tranh gần
như liên miên. Lưỡng Hà cũng là nơi có các
thành phố đô thị đầu tiên trên thế giới, bao gồm
Babylon, Ashur và Akkad.
Kenneth Harl, Giáo sư danh dự về lịch sử tại Đại học
Tulane, cho biết: “Lưỡng Hà là nền văn minh thành
thị sớm nhất trên thế giới - và người Sumer, những
người đã thành lập nền văn minh, đã thiết lập các quy
tắc cơ bản”.

THÀNH BABILON

ĐÔ THỊ VÀ CÁC NỀN VĂN MINH CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG

Babylon (tiếng Hy Lạp: Βαβυλών, tiếng Akkad
: Babili, Babilla) là một thành quốc của Lưỡng Hà cổ đại.
Các di tích của thành quốc này được phát hiện ngày nay
nằm ở Hillah, Babil, Iraq, khoảng 85 km (55 dặm) về phía
nam thủ đô Baghdad. Tất cả những gì còn lại của thành
phố ban đầu của Babylon cổ đại nổi tiếng ngày nay là một
gò đất, hoặc các toà nhà xây bằng các gạch bùn và các
mảnh vỡ ở vùng đồng bằng màu mỡ Lưỡng Hà giữa hai
dòng sông Tigris và Euphrates. Babylon từng được ước
tính là thành phố lớn nhất thế giới trong giai đoạn 1770
TCN - 1670 TCN, và  612 TCN - 320 TCN. Có lẽ nó là thành
phố đầu tiên có dân số trên 200,000.[2]

Phiên bản khôi phục của Cổng Ishtar xanh dương, cửa
ngõ phía bắc Babylon. Nó được đặt theo tên nữ thần tình
yêu và chiến tranh. Trang trí trên cánh cổng là các biểu
tượng bò và rồng, những biểu tượng của thần Marduk.

ĐÔ THỊ VÀ CÁC NỀN VĂN MINH CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG

Vườn treo Babylon - Thiên đường
xanh giữa không trung

Vườn treo Babylon dựng ngay
cạnh cung điện nhà vua, bên bờ
sông Euphrate thuộc lưu vực
Lưỡng Hà, cách thành Baghdad,
Iraq 50 km về phía nam. vườn
treo Babylon là món quà đặc
biệt của nhà
vua Nabuchadnezzar (605-562
TCN) của vương triều Chaldean
xứ Babylon tặng hoàng hậu
được sủng ái là công chúa xứ
Medes.

ĐÔ THỊ VÀ CÁC NỀN VĂN MINH CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
Nền văn minh sông Nin ( Ai Cập)
Nhà sử học Hy Lạp Hêrôđôt đã
nhận xét rằng “ Ai Cập là tặng phẩm
của sông Nin”. Sông Nin huyền thoại
là dòng sông của sự sống bảo vệ
cho mảnh đất Ai Cập đầy huyền bí.
Đây là nơi sản sinh ra một trong
những nền văn minh sớm nhất ở
Nền văn minh Ai Cập được thống
trên thế giới.
nhất vào năm 3150 TCN. Ai Cập đạt
được nhiều thành tựu đáng chú ý
như chữ viết, văn học, kiến trúc và
các kiến thức khoa học tự nhiên. Họ
có những di sản vươn tầm thế giới
như: kim tự tháp Ai Cập, nghệ thuật
ướp xác, kiệt tác hội họa, điêu

THÀNH PHỐ MEMPHIT

ĐÔ THỊ VÀ CÁC NỀN VĂN MINH CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG

ền văn minh sông Ấn, sông Hằng ( Ấn Độ)
Ở Ấn Độ cổ đại, nơi Ấn Độ giáo được thành lập, tôn
giáo rất quan trọng, cùng với những truyền thống văn
học tuyệt vời và kiến trúc đáng kinh ngạc. Upanishad,
hay các văn bản Hindu thiêng liêng, bao gồm các ý
tưởng về luân hồi và hệ thống đẳng cấp dựa trên
quyền bẩm sinh, cả hai đều đã tồn tại cho đến thời
hiện đại.
Không giống như các nền văn minh cổ đại khác, nền
văn minh Thung lũng sông Indus, được xây dựng ở
Thung lũng sông Indus (Ấn Độ, Afghanistan và
Pakistan ngày nay) dường như không bị chiến tranh
tàn phá. Thay vào đó, các nhà sử học và khảo cổ học
chỉ ra quy hoạch thành phố phức tạp, có tổ chức, hoàn
chỉnh với những ngôi nhà bằng gạch nung đồng nhất,
cấu trúc dạng lưới và hệ thống thoát nước, nước thải
và cấp nước.
Sự sụp đổ của Thung lũng Indus, vào khoảng năm 1700
trước Công Nguyên, thường được cho là do sự di cư
được thúc đẩy bởi biến đổi khí hậu hoặc vận động kiến
tạo có thể khiến sông Saraswati bị khô cạn. Những
người khác đã viện dẫn một trận lụt lớn.

ĐÔ THỊ VÀ CÁC NỀN VĂN MINH CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG

ền văn minh sông Ấn, sông Hằng ( Ấn Độ)
ĐÔ THỊ MÔ-HEN-GIÔ ĐA- RÔ
Diện tích thành khoảng 100km2 chia thành 2 khu Đông
Tây. Khu Đông là phố phường lớn, khu Tây là thành
quách. Kiến trúc thành quách phía Tây cao 10m. Trong
thành có kho thóc xây bằng gạch và những công trình
kiến trúc dùng để tắm rửa gọi là "Hồ khe lớn"
Khu Đông là những đường phố thông đi 4 phương với
kích thước rộng hơn 10m theo hướng Đông Tây và
Nam Bắc. Nhà dân đều có giếng nước và sân vườn.
Nhà cửa xây bằng gạch đá đốt qua lửa.
ở đây có một hệ thống thoát nước hoàn chỉnh. Trình độ
hoàn thiện của hệ thống thoát nước này ở một số các đô
thị hiện đại bậc trung cũng chưa thể đạt tới được. Đường
cống ngầm chằng chịt khắp thành phố. Đứng trước hệ
thống cống ngầm chằng chịt này, mọi người không khỏi
khâm phục sức sáng tạo của người xưa. Tất cả các khu
nhà ở đều có đặt vọng góc.

ĐÔ THỊ VÀ CÁC NỀN VĂN MINH CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG

ền văn minh sông Ấn, sông Hằng ( Ấn Độ)

ĐÔ THỊ HA- RAP-PA

ĐÔ THỊ MÔ-HEN-GIÔ ĐA- RÔ

THỊ VÀ
CÁC NỀN
Nền văn ĐÔ
minh
Trung
HoaVĂN MINH CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG
Văn minh Trung Hoa là một
trong những nền văn minh xuất
hiện sớm nhất của lịch sử nhân
loại. Với một vùng lãnh thổ rộng
lớn và dân cư đông đúc. Văn
minh Trung Hoa đạt được nhiều
thành tựu to lớn. Về văn học,
nghệ thuật, toán học, tôn giáo,
tín ngưỡng, kiến trúc, hội họa,…
Tất cả những thành tựu này đã
làm nên một đế chế Trung Hoa
phát triển rực rỡ và trở thành
trung tâm văn minh quan trọng
Vạn lý trường thành
ở vùng Viễn Đông và cả trên thế

1. Đô thị và sự hình thành các nền văn minh cổ đại.
a, Đô thị và các nền văn minh cổ đại phương Đông
- Điều kiện địa lý và lịch sử:
- Mối quan hệ giữa đô thị cổ và nền văn minh cổ đại
phương Đông:
Là trung tâm hành chính, quân sự, đầu mối kinh tế và giao
thông của các quốc gia cổ đại.

1. Đô thị và sự hình thành các nền văn minh cổ đại.
a, Đô thị và các nền văn minh cổ đại phương Đông.
b, Đô thị và các nền văn minh Hy Lạp, La Mã cổ đại.

- Điều kiện địa lý và lịch sử:
+ Ở Hy Lạp và La Mã cổ đại không thích hợp trồng cây lâu
năm nhưng có nhiều vũng, vịnh thuận lợi cho hình thành
các hải cảng.
+ Gần biển và có nhiều mỏ khoáng sản nên sớm phát triển
hoạt động buôn bán hàng hải.

VĂN MINH
LA MÃ

VĂN MINH HI
LẠP

ĐÔ THỊ VÀ CÁC NỀN VĂN MINH HY LẠP, LA MÃ CỔ ĐẠI

RÔ MA

HY LẠP

ĐÔ THỊ VÀ CÁC NỀN VĂN MINH HY LẠP, LA MÃ CỔ ĐẠI
Nền văn minh Hy Lạp
Người Hy Lạp cổ đại đã tạo ra một
nền văn minh huy hoàng. Họ đạt được
những thành tựu nổi bật về chính trị,
văn học, kiến ​trúc và tư tưởng triết
học. Đồng thời được mệnh danh là
“cái nôi của nền văn minh phương
Tây”. Hy Lạp không phải là nền văn
minh cổ đại lâu đời nhất. Nhưng nó là
đóng góp
Lạp
mộtNhững
trong những
nềncủa
vănngười
minh Hy
có ảnh
cổ
đại nhất.
được ghi vào lịch sử nhân loại
hưởng
như những ánh hào quang rực rỡ nhất.
Đến giờ con người vẫn không ngừng
học hỏi những tri thức từ nền văn
minh này. Đảm bảo sự đi lên của tinh
hoa nhân loại. Bởi sự thịnh vượng của
nhân loại không chỉ đến từ một nền

Đền Parthenon, một ngôi đền được xây dựng cho nữ thần 
Athena nằm trên khu vực Acropolis ở Athens

ĐÔ THỊ VÀ CÁC NỀN VĂN MINH HY LẠP, LA MÃ CỔ ĐẠI
Nền văn minh La Mã

Thông qua Quân đội và Chiến
tranh. Người La Mã đã xây dựng
một đế chế để lại ảnh hưởng sâu
sắc lên văn minh phương Tây. Các
quân đoàn La Mã đã chinh phạt
khắp các lãnh thổ xung quanh Địa
Trung Hải. Mang vinh quang và của
cải về cho La Mã.
Khi ở đỉnh cao của quyền lực, La
Mã đã cai trị một vùng đất rộng
lớn. Tất cả những quốc gia thuộc
vùng Địa Trung Hải đều thuộc một
phần của La Mã. Trước đây La Mã
được vua cai trị, tuy nhiên sau sự
cai trị của 7 vị vua thì người dân

ĐẤU TRƯỜNG CÔ-LI-DÊ( LA MÃ)

Là một đấu trường lớn ở thành phố Rôma, gồm sân đấu hình êlip (kích thước 86,54 m) và
khán đài có 80 hàng bậc thang, chia làm 4 tầng, chứa được 50 nghìn khán giả. Được xây
bằng đá, kết cấu chịu lực bằng gạch và bê tông. Kiến trúc hùng vĩ nhờ hình khối lượn tròn
mềm mại và phân vị theo chiều cao thành 4 tầng bằng kiến trúc cổ điển khác nhau.

1. Đô thị và sự hình thành các nền văn minh cổ đại.
b, Đô thị và các nền văn minh Hy Lạp, La Mã cổ đại.
- Điều kiện địa lý và lịch sử:
- Mối quan hệ giữa đô thị cổ và nền văn minh Hy Lạp, La
Mã:
+ Đóng vai trò trung tâm kinh tế chính trị, đặt nền tảng
cho cho sự hình thành và phát triển các nền văn minh.
+ Văn minh Hy Lạp, La Mã dựa trên sự phát triển công
thương, không khí dân chủ tạo điều kiện cho những sáng
tạo văn hóa, nghệ thuật, triết học ... Nảy nở. Nhiều thành
tựu rực rỡ còn bảo tồn và phát huy giá trị đến ngày nay.

2. Các đô thị châu Âu thời trung đại và vai trò của
giới thương nhân .
a, Sự ra đời của các đô thị châu Âu thời trung đại.
- Từ thế kỉ XI, sản xuất nông nghiệp, thủ công ... Trong các
lãnh địa phong kiến có nhiều biến đổi.
- Một số thợ thủ công trốn khỏi các lãnh địa hoặc dùng
tiền chuộc sự tự do rồi nhóm nhau lại cùng sản xuất
buôn bán từ đó các đô thị được hình thành.
- Bên cạnh đó, có các đô thị do lãnh chúa, hoặc Giáo Hội
xây dựng hoặc phục hồi.

ĐÔ THỊ CHÂU ÂU THỜI TRUNG ĐẠI VÀ VAI TRÒ CỦA GIỚI THƯƠNG NHÂN

ĐẠI HỌC OXFORD Ở ANH ( thành lập 1096)

ĐẠI HỌC SORBONNE Ở PHÁP ( thành lập 1257)

Sự chuyên môn hoá trong thủ công nghiệp

Cảng Ham bourg (Đức)thế kỉ XV

Hội chợ Săm-pa-nhơ Pháp

+ Vai trò của thương nhân : thu mua hàng hoá của nơi sản xuất,
bán cho người tiêu thụ và tổ chức các hội chợ để thúc đẩy thương
mại.

2. Các đô thị châu Âu thời trung đại và vai trò
của giới thương nhân .
b, Vai trò của các thương nhân trong các đô
thị châu Âu thời trung đại.
- Thu mua hàng hoá của nơi sản xuất, bán cho
người tiêu thụ và tổ chức các hội chợ để thúc đẩy
thương mại.
- Họ phản đối văn hóa phong kiến lỗi thờ, lạc hậu
và đòi hỏi xây dựng nền văn hóa mới. Do đó,
phong trào văn hóa phục hưng nảy nở.

Con đường buôn bán từ phương Đông sang phương Tây

Vai trò của thành thị:
+ Phá vỡ nền kinh tế tự cấp tự túc, tạo điều kiện
cho kinh tế hàng hoá giản đơn phát triển.
+ Tạo ra không khí dân chủ tự do trong các thành
thị, hình thành các trường đại học lớn.
+ Góp phần xoá bỏ chế độ phong kiến phân
quyền, thống nhất quốc gia.
=>Góp phần làm cho chế độ phong kiến ở Châu Âu
suy vong.

Dặn dò
1. Ôn lại bài cũ (dựa theo câu hỏi trong sách giáo khoa).
2. Chuẩn bị bài học mới:
+/ Sưu tầm các câu chuyện về các nhà thám hiểm nổi
tiếng của châu Âu: C.Cô-lôm-bô, Ph.Ma-gien-lan.
+/ Tìm hiểu cuộc hành trình phát kiến địa lí của các
nhà thám hiểm trên

VĂN MINH RÔ MA

VĂN MINH HI LẠP
VĂN MINH LƯỠNG HÀ

VĂN MINH HOÀNG HÀ,
TRƯỜNG GIANG

VĂN MINH SÔNG
NIN
VĂN MINH SÔNG
ẤN, SÔNG HẰNG