Phần hai: LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN NĂM 1918
Chương I: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP TỪ NĂM 1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỈ XIX.

Tiết 36. Bài 24
CUỘC KHÁNG CHIẾN TỪ NĂM 1858 ĐẾN NĂM 1873
(tiết 1)

Nguyên nhân Pháp xâm lược Việt Nam:

Thảo luận
Em hãy nêu các nguyên nhân dẫn đến việc thực dân Pháp xâm lược Việt Nam ?
Ngày 1/9/1858, Pháp tấn công bán đảo Sơn Trà-Đà Nẵng, chính thức xâm lược Việt Nam.
Lược đồ Việt Nam

31-8-1858
1-9-1858
1/9/1858
2. Kháng chiến ở Đà Nẵng và ba tỉnh miền Đông Nam Kì
NHỮNG CHƯỚNG NGẠI VẬT DO NHÂN DÂN TA DỰNG LÊN ĐỂ CẢN BƯỚC TIẾN CỦA GIẶC TRÊN MẶT TRẬN ĐÀ NẴNG VÀO THÁNG 9/1858
2. Kháng chiến ở Đà Nẵng và ba tỉnh miền Đông Nam Kì
Tại Đà Nẵng, nhiều toán nghĩa binh nổi lên phối hợp chặt chẽ với quân triều đình chống giặc.
Ở Gia Định: Nghĩa quân Nguyễn Trung Trực đốt cháy chiếc tàu Ét-pê-răng (Hi vọng) của Pháp đậu trên sông Vàm Cỏ Đông (10/12/1861).
Khởi nghĩa do Trương Định lãnh đạo đã làm cho địch thất điên bát đảo.
* Nguyễn Trung Trực đốt cháy tàu Ét-pê-răng
(Hi vọng) của Pháp trên sông vàm cỏ đông ngày 10.12.1861.
- Nguyễn Trung Trực là người Phú Tân An tỉnh Định Tường (Long An ngày nay).
- Ông là một nông dân kiêm nghề chài lưới. Ngay khi Pháp đánh chiếm Nam Kì, ông đã cùng nghĩa quân đứng lên chống lại chúng. ...
Câu nói của Nguyễn Trung Trực
“Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam
Thì mới hết người Nam đánh Tây”.
Tiểu hạm Espérance là một tàu gỗ có chỗ được bọc đồng chạy bằng hơi nước, có thể ra vào những luồng lạch cạn, được trang bị một đại bác cùng nhiều vũ khí đa năng. Đây là một trong những tàu thuộc hàng bậc nhất của hải quân Pháp lúc bấy giờ. Chỉ huy tàu là Parfait, một trung úy hải quân trẻ tuổi, cùng 42 lính thủy.
Trận Nhật Tảo đã diễn ra vào ngày 10 tháng 12 năm 1861 tại vàm sông Nhật Tảo nay thuộc xã An Nhựt Tân, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An nước ta. Sau trận này nghĩa quân Nguyễn Trung Trực đã đốt cháy được tiểu hạm Espérance (Hi Vọng) của quân Pháp. Chiến thắng này cùng với trận đồn Kiên Giang, cũng do thủ lĩnh Trực tổ chức tấn công, đã được danh sĩ Huỳnh Mẫn Đạt ca ngợi trong hai câu thơ sau:
Hỏa hồng Nhật Tảo oanh thiên địa
Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần
Nghĩa quân Nguyễn Trung Trực đốt cháy tàu Ét-pê-răng (Hi vọng)
của Pháp đậu trên sông Vàm Cỏ Đông (10/12/1861)
Kiếm bạc Kiên Giang khấp quỷ thần
Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa
(Lửa bừng Nhựt Tảo rêm trời đất
Kiếm tuốt Kiên Giang rợn quỷ thần)

Khoảng trưa ngày 10 tháng 12 năm 1861, sau khi bố trí xong lực lượng phục kích trên bờ, tức thì 5 chiếc ghe chở Nguyễn Trung Trực cùng 59 nghĩa quân giả làm đoàn ghe buôn lúa tiến sát tiểu hạm Espérance. Viên sĩ quan trực tưởng là đoàn ghe ghé xin phép lưu thông, nên nghiêng mình ra cửa sổ tàu thì bất ngờ bị vũ khí của nghĩa quân đâm trúng ngực. Liền khi ấy, nghĩa quân tay cầm gươm giáo và đuốc, từ các ghe nhảy lên, vừa la hét, vừa đánh giáp lá cà với lính thủy Pháp.
Ở hai bên bờ, các nghĩa quân cũng nhanh chóng đến tiếp chiến. Nguyễn Học, Hồ Quang Chiêu lấy búa sắt phá tàu không vỡ nên đã cho phóng lửa đốt tàu, đánh chìm.

Do bị tấn công bất ngờ nên quân Pháp bị thiệt hại lớn: tiểu hạm Espérance bị đánh chìm, 17 lính và 20 cộng sự người Việt bị giết, chỉ có tám người trốn thoát, gồm 2 lính Pháp và 6 lính Tagal (tức lính đánh thuê Philippines, cũng còn gọi là lính Ma Ní). Viên sĩ quan chỉ huy tàu là Parfait vì vắng mặt, nên cũng thoát chết.[6]
Bên quân Việt toàn thắng, nhưng có 4 nghĩa quân hy sinh. Theo tác giả Paul Vial, sau khi nghe tin tàu mình cai quản bị đánh chìm, trung úy Parfait tức tốc dẫn quân tiếp viện đến làng Nhật Tảo để trả thù. Họ đã đốt phá nhiều nhà cửa (thiệt hại về người không rõ), rồi sau đó còn cho xây một bia tưởng niệm ở bên bờ sông.
 Chiến thắng này đã làm nức lòng nhân dân Việt. Và khi tin ra đến Huế, vua Tự Đức liền cho ban lệnh thưởng. Sử nhà Nguyễn chép: Vua phong thưởng cho Lịch làm chức Quản cơ..., Nguyễn Văn Quang, Huỳnh Khắc Nhượng cùng hai mươi người nữa làm cai đội (và) đều được (thưởng) ngân tiền. Binh lính tham gia được thưởng chung một ngàn quan tiền. Bốn người bị chết đều được cấp cho tiền tuất gấp hai...Ngoài ra, nhà vua cũng chuẩn cấp cho những nhà trong làng bị đốt cháy.
* Khởi nghĩa: Trương Định
- Lãnh đạo : Trương Định
Trương Định
Trương Định là người thông minh, cương nghị, thông thạo binh thư và giỏi võ nghệ.
Năm 1862, triều đình Huế đầu hàng Pháp và ra lệnh bãi binh đồng thời cử Phan Thanh Giản đến bắt ông giải binh và thăng chức điều ông đi nơi khác. Nhưng nhân dân và nghĩa binh đã giữ ông lại và phong cho ông làm Bình Tây đại nguyên soái.
Trương Định nhận phong soái
Kháng chiến ở ba tỉnh miền Đông Nam Kì
Căn cứ Tân Hòa (Gò Công) của Trương Định
Trương Định
Căn cứ Tây Ninh của Trương Quyền
* Khởi nghĩa: Trương Định
- Diễn biến:
+ Trương Định không những không hạ vũ khí theo lệnh triều đình mà hoạt động ngày càng mạnh mẽ.
+ Tháng 2 – 1863, thực dân Pháp mở cuộc tấn công quy mô vào căn cứ Tân Hoà ( Gò Công ).
+ Sau ba ngày chiến đấu liên tiếp, nghĩa quân rút lui rồi về căn cứ Tân Phước.
+ Được tay sai dẫn đường, quân địch mở cuộc tấn công bất ngờ. Bị thương nặng, Trương Định rút gươm tự sát để bảo toàn khí tiết
( 20 -8-1864).
- Kết quả:
- Ý nghĩa : Mặc dù bị đàn áp nhưng cuộc khởi nghĩa đã thể hiện lòng yêu nước, tinh thần quyết tâm chống pháp của nghĩa quân.
Cuộc khởi nghĩa bị đàn áp.







Câu hỏi trắc nghiệm:
1. Thực dân Pháp nổ súng xâm lược xuất phát từ nguyên nhân sâu xa nào sau đây?
a, Bảo vệ đạo Gia Tô trước hành động khủng bố của nhà Nguyễn.
b, Yêu cầu của nền sản xuất Pháp về nguyên liệu, nhân công và thị trường. Việt Nam lại đáp ứng được yêu cầu đó.
c, Muốn liên minh với Tây Ban Nha xâm lược Việt Nam.
d, Sức ép từ thực dân Pháp ngày càng nặng nề.
2. Tại sao Pháp chọn Việt Nam trong chính sách xâm lược của mình?
A. Việt Nam có vị trí địa lí thuận lợi.
B. Việt Nam có vị trí quan trọng, giàu tài nguyên, thị trường béo bở.
C. Việt Nam là một thị trường rộng lớn.
D. Chế độ phong kiến thống trị ở Việt Nam đã suy yếu.













Sông nào tàu giặc chìm sâu
Anh hùng Trung Trực ghi vào sử xanh
- Là sông gì?
Câu thơ nói về nhân vật lịch sử nào?
Xưa kia tại đất Gò Công
Bình Tây Nguyên soái đại danh oai hùng
Nhân dân hết mực tôn sùng
Theo về dưới trướng vẫy vùng đánh Tây.
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
BAN GIÁM KHẢO HỘI THI
CẢM ƠN CÁC EM!