Tìm hiểu về phép liệt kê
Ngữ văn 7
Mục tiêu bài học
1.Kiến thức:
-Thế nào là phép tu từ liệt kê và tác dụng của phép liệt kê.
-Các kiểu liệt kê.
2. Kĩ năng:
-Có kĩ năng xác định phép liệt kê, các kiểu liệt kê và tác dụng
-Có kĩ năng sử dụng phép tu từ trong nói và viết
3. Thái độ: Có ý thức sử dụng phép tu từ liệt kê để làm giâu thêm khả năng diễn đạt của bản thân.
03
04
I. Thế nào là phép liệt kê?
01
02
1.Tìm hiểu ngữ liệu: Nhận xét cấu tạo và ý nghĩa của các từ in đậm trong những ngữ liệu sau:
a, Chúng ta có quyền tự hào về những trang lịch sử vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…
(Tinh thần yêu nước của nhân dân ta- Hồ Chí Minh)
b,Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng
Em đã sống lại, em đã sống!
Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nưng
Không giết được em người con gái anh hùng!
(Người con gái Việt Nam- Tố Hữu)
Nhận xét cấu tạo và ý nghĩa của các từ ngữ in đậm trong các ngự liệu sau
a, Chúng ta có quyền tự hào về những trang lịch sử vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…
Cấu tạo: Đều là các danh từ riêng (các từ cùng loại)
Nhận xét cấu tạo và ý nghĩa của các từ ngữ in đậm trong các ngự liệu sau
Cấu tạo: Đều là các cụm C-V có CN và Vn là một từ đơn( các tổ hợp từ cùng loại)
b,Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng
Em đã sống lại, em đã sống!
Điện/giật, dùi/đâm, dao/cắt, lửa /nưng
C V C V C V C V
Không giết được em người con gái anh hùng!
Ý nghĩa: Đều chỉ các biện pháp dã man mà kẻ thù đã tra tấn chị Trần Thị Lý
—Someone famous
Cùng loại
01
Nhận xét tác dụng của từ ngữ in đậm trong các ngữ liệu sau
a, Phép liệt kê: Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung
Tác dụng: Diễn tả sâu sắc hơn tư tưởng: tinh thần yêu nước của nhân dân ta luôn được thể hiện trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc.
Ca ngợi công lao của các vị anh hùng dân tộc.
Thể hiện niềm tự hào của tác giả
b, Phép liệt kê: Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung
Tác dụng: Diễn tả đầy đủ hơn một thực tế: Sự tàn bạo của kẻ thù
Tố cáo tội ác dã man của kẻ thù đối với các chiến sĩ cách mạng của ta trong kháng chiến chống Mĩ
Sự căm phẫn tội ác dã man của kẻ thù cùng lòng kính trọng, khâm phục sâu sắc của nhà thơ đối với người con gái Việt Nam anh hùng, bất khuất.
Tác dụng: Phép liệt kê giúp diễn tả đầy đủ hơn, sấu sắc hơn những khía cách khác nhau của thực tế hay tư tưởng, tình cảm
Ghi nhớ 1
Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng lạo để diễn đạt đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay tư tưởng, tình cảm
II. Các kiểu liệt kê
1.Tìm hiểu ngữ liệu
a, Xét về cấu tạo: Chỉ ra các phép liệt kê và so sanh các phép liệt kê trong 2 VD sau có gì khác nhau?
a.1. Toàn thể dân tộc Việt Năm quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập
a.2. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy
(Hồ Chí Minh)
II. Các kiểu liệt kê
1.Tìm hiểu ngữ liệu
a, Xét về cấu tạo: Chỉ ra các phép liệt kê và so sanh các phép liệt kê trong 2 VD sau có gì khác nhau?
a.1. Toàn thể dân tộc Việt Năm quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập
a.2. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy
(Hồ Chí Minh)
II. Các kiểu liệt kê
1.Tìm hiểu ngữ liệu
a, Xét về cấu tạo: Chỉ ra các phép liệt kê và so sanh các phép liệt kê trong 2 VD sau có gì khác nhau?
a.1. Toàn thể dân tộc Việt Năm quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập
=>4 danh từ: tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải có quan hệ bình đẳng với nhau, được ngăn cách bằng dâu phẩy.=> Liệt kê theo không từng cặp
II. Các kiểu liệt kê
1.Tìm hiểu ngữ liệu
a, Xét về cấu tạo: Chỉ ra các phép liệt kê và so sanh các phép liệt kê trong 2 VD sau có gì khác nhau?
a.1. Toàn thể dân tộc Việt Năm quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập
=>4 danh từ: tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải có quan hệ bình đẳng với nhau, được ngăn cách bằng dâu phẩy.=> Liệt kê theo không từng cặp
II. Các kiểu liệt kê
1.Tìm hiểu ngữ liệu
a, Xét về cấu tạo: Chỉ ra các phép liệt kê và so sanh các phép liệt kê trong 2 VD sau có gì khác nhau?
a.1. Toàn thể dân tộc Việt Năm quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập
a.2. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy
(Hồ Chí Minh)
II. Các kiểu liệt kê
1.Tìm hiểu ngữ liệu
a, Xét về cấu tạo: Chỉ ra các phép liệt kê và so sanh các phép liệt kê trong 2 VD sau có gì khác nhau?
a.1. Toàn thể dân tộc Việt Năm quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập
a.2. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy
(Hồ Chí Minh)
II. Các kiểu liệt kê
1.Tìm hiểu ngữ liệu
a, Xét về cấu tạo: Chỉ ra các phép liệt kê và so sanh các phép liệt kê trong 2 VD sau có gì khác nhau?
a.2. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy
(Hồ Chí Minh)
II. Các kiểu liệt kê
1.Tìm hiểu ngữ liệu
a, Xét về cấu tạo: Chỉ ra các phép liệt kê và so sanh các phép liệt kê trong 2 VD sau có gì khác nhau?
a.2 Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy
(Hồ Chí Minh)
=>Bác Hồ đã sắp xếp 2 từ tinh thần và lực lượng thành 1 cặp, tính mạng và của cải thành một cặp.=> Liệt kê theo từng cặp
II. Các kiểu liệt kê
a.2 Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy
(Hồ Chí Minh)
=>Bác Hồ đã sắp xếp 2 từ tinh thần và lực lượng thành 1 cặp, tính mạng và của cải thành một cặp.=> Liệt kê theo từng cặp
Liệt kê theo từng cặp
+ Thường dùng quan hệ từ đẳng lập như và, với để nối hai từ trong một cặp liệt kê
+Các sự vật, hiện tượng, tính chất… trong một cặp liệt kê thường có quan hệ tương phản hoặc bổ sung cho nhau
II. Các kiểu liệt kê
1.Tìm hiểu ngữ liệu:
b, Xét theo ý nghĩa: Chỉ ra các phép liệt kê và so sanh xem xét về ý nghãi, các phép liệt kê đó có gì khác nhau?
b.1. Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm măng mọc thẳng
( Thép Mới)
b.2. Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và phát triển của xã hội Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.
(Phạm Văn Đồng)
II. Các kiểu liệt kê
1.Tìm hiểu ngữ liệu:
b, Xét theo ý nghĩa: Chỉ ra các phép liệt kê và so sanh xem xét về ý nghãi, các phép liệt kê đó có gì khác nhau?
b.1. Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm măng mọc thẳng
( Thép Mới)
b.2. Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của xã hội Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.
(Phạm Văn Đồng)
II. Các kiểu liệt kê
Thử đảo vị trí của các từ ngữ trong phép liệt kê
b.1.Nứa, tre, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm măng mọc thẳng
( Thép Mới)
b.2. Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự trưởng thành và hình thành của xã hội Việt Nam, của tập thể nhỏ là họ hàng, gia đình, làng xóm và của tập thể lớn là quốc gia, dân tộc
(Phạm Văn Đồng)
b.1. Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau nhưng cùng một mầm non mọc thẳng
(Thép Mới)
Có thể đảo được thứ tự của các bộ phận, ý nghi của phép liệt kê không thay dổi
Liệt kê không tăng tiến
b.2. Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và phát triển của xã hội Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia
(Phạm Văn Đồng)
Không thể đảo thứ tự của các bộ phạn vì:
+ hình thành và trưởng thành: Sắp xếp theo thứ tự thời gian (trước – sau)
+gia đình, họ hàng,, làng xóm
+dân tộc, quốc gia
Sắp xếp theo thứ tự tăng dần
(tập thể nhỏ- tập thể lớn)
Nhận xét
2. Sơ đồ các kiểu liệt kê
Lưu ý
-Việc sắp xếp các bộ phận trong một phép liệt kê còn phụ thuộc vào các yếu tố khác: vần, nhịp…
-Để xác định đung kiểu liệt kê, cần căn cứ vào ý nghĩa của các bộ phận trong phép liệt kê đó
III. Luyện tập
Bt: Hãy viết một đoạn văn khoảng 10 câu miêu tả vẻ đẹp của quê hương em trong một buổi sáng mùa xuân. Trong đó có dùng phép liệt kê thích hợp.
Gợi ý:
-Hình thức:
+ Đoạn văn hoàn chỉnh; có mở, thân, kết đoạn
+Độ dài: 10 câu
+PTBĐ chính: Miêu tả( có thể kết hợp với biểu cảm và tự sự)
+Tiếng Việt kết hợp: Phép tu từ liệt kê( gạch chân và chú thích)
-Nội dung:
+Vẻ đẹp của thiên nhiên
+ Vẻ đẹp của cuộc sống con người.
Cảm ơn các bạn đã đến với bài học hôm nay