XIN CHÀO
....
VÀ CÁ C BẠ
N
- TỔ..... -

TIỂU SỬ VÀ HOẠT
ĐỘNG CÁCH MẠNG
CỦA BÙI HỮU
NGHĨA

THÀNH VIÊN

I. TIỂU SỬ
1. Thân thế và xuất
thân:
- Họ tên: Bùi Hữu Nghĩa (1807 – 1872) (còn
được gọi là Thủ khoa Nghĩa).
- Quê quán: Làng Long Tuyền, huyện Vĩnh
Định, phủ Định Viễn, trấn Vĩnh Thanh (nay
thuộc quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ).
- Gia thế: Sinh ra trong một gia đình Nho học
nghèo nhưng giàu truyền thống đạo lý. Từ nhỏ
đã nổi tiếng thông minh, hiếu học.

2. Con đường học vấn và
quan lộ:
- Khoa cử:
+ Năm 1835 (triều Minh Mạng), ông đỗ Giải nguyên (Thủ khoa) trong kỳ
thi Hương tại Gia Định.
+ Năm 1836, ông được bổ nhiệm làm Tri huyện Phước Long (Biên Hòa)
- Phong cách làm quan: Nổi tiếng là vị quan thanh liêm, chính trực, luôn
đứng về phía nhân dân thấp cổ bé họng để chống lại bọn cường hào ác bá
nên được người dân kính trọng. Chính sự cương trực này khiến ông nhiều
lần bị kẻ xấu ghen ghét, hãm hại, từng bị vu oan và tuyên án tử (vụ án
rạch Láng Thé) nhưng sau đó được minh oan nhờ sự dũng cảm của người
vợ là bà Nguyễn Thị Tồn.

3. Sự nghiệp văn học:

- Ông là một trong những lá cờ đầu của nền văn học
Nam Bộ thế kỷ XIX. Ông sáng tác cả thơ chữ Hán và
chữ Nôm.
- Các tác phẩm của ông thường thể hiện:
+ Lòng yêu nước
+ Tinh thần chính nghĩa
+ Sự cảm thông với người dân nghèo

- Bùi Hữu Nghĩa sáng tác rất nhiều bài thơ giàu tính hiện thực
và nhân đạo, có thể kể đến như: Ai xui Tây đến, Đi thuyền qua
núi Sập, Thời cuộc - Gửi Tôn Thọ Tường, Thu cảm, Văn tế
vợ,....
- Trong đó, tác phẩm nổi tiếng là truyện thơ/vở tuồng Kim
Thạch Kỳ Duyên.

Vở tuồng Kim Thạch Kỳ Duyên còn là vở tuồng đầu tiên ở
Cần Thơ và cả Nam Bộ được trình diễn ở nhiều nơi cũng là
vở tuồng đầu tiên của Việt Nam được dịch ra tiếng Pháp.
Ngoài ra, các trích đoạn trong tác phẩm của ông thường
xuyên được sử dụng trong các chương trình bảo tồn văn hóa
nghệ thuật truyền thống.

- Phong cách nghệ thuật của ông mang đậm hơi thở của con
người Nam Bộ và vùng đất phương Nam:
+ Thể hiện rõ thái độ không khuất phục trước cường quyền.
+ Những tác phẩm của ông mang ngôn ngữ giản dị, gần gũi
với lời ăn tiếng nói của nhân dân.
+ Tác phẩm của ông luôn đề cao cái thiện, hướng về lòng
yêu nước, thương dân và tinh thần nghĩa khí.
- Các tác phẩm của ông cũng góp phần đặt nền móng cho
nền văn học miền Nam phát triển sau này.

II. Hoạt động cách mạng và tinh thần
yêu nước

Dù không trực tiếp cầm súng trên chiến trường như
những vị tướng lĩnh, hoạt động cách mạng của Bùi Hữu
Nghĩa mang đậm màu sắc của một sĩ phu yêu nước
dùng "ngòi bút làm đòn bẩy ".

1. Tinh thần chống áp bức, bảo vệ
dân nghèo:
- Trong suốt thời gian làm quan, làm "cách mạng" của ông chính
là cuộc đấu tranh không khoan nhượng với sự thối nát của bộ máy
quan liêu địa phương. Ông sẵn sàng đối đầu với cường quyền để
bảo vệ quyền lợi của người dân (điển hình là việc ủng hộ dân
nghèo trong việc khai thác thủy sản, chống lại tô thuế bất hợp lý).

2. Khí tiết trước thực dân
Pháp:
- Khi thực dân Pháp xâm lược và chiếm đóng Nam Kỳ lục tỉnh,
Bùi Hữu Nghĩa thể hiện thái độ kiên quyết không hợp tác.
- Ông cáo quan về quê dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dân và
dùng văn chương để cổ vũ tinh thần dân tộc. Hành động "lánh
đời" này không phải là trốn tránh, mà là một sự phản kháng thầm
lặng nhưng quyết liệt đối với chế độ thực dân.

3. Văn chương là vũ khí
sắc
bén:
- Thông qua chính các tác phẩm của mình, ông khéo léo lồng
ghép tư tưởng yêu nước, phê phán sự bất công xã hội phong
kiến và khẳng định chính nghĩa sẽ thắng gian tà.
- Ông giữ mối quan hệ thân thiết và ủng hộ tinh thần cho các
sĩ phu yêu nước cùng thời như Phan Văn Trị, Nguyễn Đình
Chiểu trong cuộc chiến chống lại sự đồng hóa của thực dân và
bọn tay sai bán nước.

3. Văn chương là vũ khí
sắc
bén:
- Thông qua chính các tác phẩm của mình, ông khéo léo lồng
ghép tư tưởng yêu nước, phê phán sự bất công xã hội phong
kiến và khẳng định chính nghĩa sẽ thắng gian tà.
- Ông giữ mối quan hệ thân thiết và ủng hộ tinh thần cho các
sĩ phu yêu nước cùng thời như Phan Văn Trị, Nguyễn Đình
Chiểu trong cuộc chiến chống lại sự đồng hóa của thực dân và
bọn tay sai bán nước.

Tóm lại: Ông được xem là danh nhân văn hóa tiêu biểu
của Nam Bộ. Cuộc đời ông là hình mẫu về người quan
thanh liêm, chính trực, một nhà thơ yêu nước. Tên tuổi
của ông hiện được đặt cho nhiều con đường, trường
học,... ở Việt Nam để ghi nhớ công lao và tôn vinh ông.

THANK
YOU