BÀI 4:

SỬ DỤNG
KÍNH HIỂN
VI QUANG
HỌC

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG KÍNH HIỂN VI QUANG HỌC

1.Tìm hiểu về kính hiển vi quang
học

Mẫu vật nào có thể quan sát trực
tiếp bằng mắt hoặc dùng kính lúp?

Côn
trùng

Gân của
chiếc lá

Vi
khuẩn

Quả
cà chua

Tế bào
thịt quả
cà chua

Hoạt động nhóm

CẤU TẠO KÍNH HIỂN VI QUANG HỌC
Tham khảo SGK trang 17 và thảo
luận nhóm
trong thời gian 3
phút, hoàn thành PHIẾU HỌC
TẬP SỐ 1.
TIME'S
START
0123 UP!
: TIMER
33
59
58
57
56
55
54
53
52
51
50
49
48
47
46
45
44
42
41
40
39
38
37
36
35
34
43
32
31
30
29
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Chỉ ra các bộ phận chính của kính hiển vi

4

Chỉ ra các bộ phận chính của kính hiển vi
Đĩa quay gắn
các vật kính
Thân kính
Ốc to
Ốc nhỏ
Chân kính

Thị kính
Vật kính
Bàn kính
Đèn chiếu sáng
5

Thị kính: để mắt vào quan sát

Chân kính
Ống kính

Vật kính: kính sát với vật cần
quan sát

Thân kính
Kính
hiển vi

Ốc điều
chỉnh
Bàn kính
Đèn chiếu
sáng

Đĩa quay: gắn các vật kính

Ốc to
Ốc nhỏ
Nơi đặt tiêu bản để quan
sát, có kẹp giữ
Tập trung ánh sáng
vào vật mẫu
6

Cấu tạo Kính hiển vi quang học
* Kính hiển vi quang học gồm có 4 hệ thống:
- Hệ thống phóng đại gồm thị kính, vật kính.
- Hệ thống giá đỡ gồm chân kính, thân kính, bàn kính, kẹp giữ
mẫu.
- Hệ thống chiếu sáng gồm đèn, gương, màn chắn sáng.
- Hệ thống điều chỉnh độ dịch chuyển của ống kính gồm ốc to
(núm chỉnh thô), ốc nhỏ (núm chỉnh tinh).
+ Hệ thống phóng đại được xem là bộ phận quan trọng nhất vì bộ
phận đó có tác dụng phóng đại ảnh của vật lên nhiều lần để mắt
ta có thể nhìn rõ.

Nêu công dụng của kính hiển vi quang học
- Kính hiển vi quang học có thể
phóng to ảnh của vật mẫu từ 40 –
3000 lần.
- Kính hiển vi giúp ta nhìn được
những gì mắt không thấy được.

8

Thảo luận cặp đôi
Nhiệm vụ:
 Những mẫu vật nào sau đây không thể quan sát bằng kính lúp mà
phải dùng kính hiển vi quang học? Giải thích tại sao?
 Côn trùng (ruồi, kiến, ong,…)
 Giun, sán dây
 Các tép cam, tép bưởi
 Các tế bào thực vật, động vật

9

2. SỬ DỤNG KÍNH HIỂN VI QUANG HỌC
Hoạt động nhóm

Hoạt
động
nhóm
trong thời gian 10
phút, thực hiện nhiệm
vụ và hoàn thành
PHIẾU HỌC TẬP SỐ
2.

Hoạt động nhóm

CÁCH SỬ DỤNG KÍNH HIỂN VI QUANG HỌC
Các bước sử dụng kính hiển vi quang học
 
Đặt tiêu bản lên bàn kính, dùng kẹp để giữ tiêu bản. Vặn ốc to
Bước 3 theo chiều kim đồng hồ để hạ vật kính gần sát vào tiêu bản.
  Bước 5 Vặn ốc nhỏ thật chậm, đến khi nhìn thấy vật mẫu thật rõ nét.
  Bước 2 Điều chỉnh ánh sáng cho thích hợp với vật kính.
 
Chọn vật kính thích hợp (10x, 40x hoặc 100x) theo mục đích

Bước 1

 

Bước 4

quan sát.
Mắt nhìn vào thị kính, vặn ốc to theo chiều ngược lại để đưa
vật kính lên từ từ, đến khi nhìn thấy vật cần quan sát

2. SỬ DỤNG KÍNH HIỂN VI QUANG HỌC

Bước
1:
Chọn
vật
kính
thích
hợp
theo
mục
đích
quan
sát.
Cách sử dụng kính hiển vi quang học
Bước 2: Điều chỉnh ánh sáng cho thích hợp với vật kính.
Bước 3: Đặt tiêu bản lên bàn kính, dùng kẹp để giữ tiêu bản. Vặn
ốc to theo chiều kim đồng hồ để hạ vật kính gần sát vào tiêu bản
(cẩn thận không để mặt của vật kính chạm vào tiêu bản).
Bước 4: Mắt nhìn vào thị kính, tay phải từ từ vặn ốc to theo chiều
ngược lại (vặn lên) cho đến khi nhìn thấy vật cần quan sát.
Bước 5: Điều chỉnh bằng ốc nhỏ để nhìn rõ vật nhất.
12

3. BẢO QUẢN KÍNH HIỂN VI QUANG HỌC
Hoạt động nhóm đôi
Thảo luận nhóm đôi trong
thời gian 3 phút, nêu
những điều cần chú ý
trong cách bảo quản (khi
di chuyển, sử dụng, vệ
sinh, cất giữ) kính hiển vi
quang học.

TIME'S
START
0123 UP!
: TIMER
33
59
58
57
56
55
54
53
52
51
50
49
48
47
46
45
44
42
41
40
39
38
37
36
35
34
43
32
31
30
29
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Bảo quản kính hiển vi quang học
 Khi di chuyển kính hiển vi, một tay cầm vào thân kính,
tay kia đỡ chân đế của kính. Phải để kính hiển vi trên
bề mặt phẳng.
 Không được để tay ướt hay bẩn lên kính hiển vi.
 Lau thị kính và vật kính bằng giấy chuyên dụng trước
và sau khi dùng.

14

Bảo quản kính hiển vi quang học.
- Một tay cầm vào thân kính, tay kia đỡ chân đế
của kính.
- Để kính trên bề mặt phẳng.
- Không chạm tay ướt hoặc bẩn lên kính hiển vi.
- Lau thị kính và vật kính bằng giấy chuyên dụng
trước và sau khi dùng.
- Cất kính ở nơi khô ráo, có bọc chống bụi.

LUYỆN TẬP

5
7
1
0
2
9
6
10
8
3
4

Câu 1
Khả năng phóng to ảnh của vật
bằng kính hiển vi là
A. 3 – 20 lần.
C. 20 – 100 lần.
lần.

B. 10 – 20 lần.
D. 40 – 3000

LUYỆN TẬP

5
7
1
0
2
9
6
10
8
3
4

Câu 2
Hệ thống quan trọng nhất của kính hiển
vi là
A. hệ thống phóng đại.
B. hệ thống giá đỡ.
C. hệ thống chiếu sáng.
D. hệ thống điều chỉnh độ dịch chuyển của

LUYỆN TẬP

5
7
1
0
2
9
6
10
8
3
4

Câu 3
Khi quan sát vật mẫu, tiêu bản được
đặt lên bộ phận nào của kính hiển
vi?
A. Vật kính.
C. Bàn kính.

B. Thị kính.
D. Chân kính.

LUYỆN TẬP

Câu 4

5
7
1
0
2
9
6
10
8
3
4

Chọn từ thích hợp để điền vào chỗ chấm
trong câu sau:
Trong cấu tạo của kính hiển vi, … là bộ
phận để mắt nhìn vào khi quan sát vật
mẫu.
A. vật kính.

B. thị kính.

LUYỆN TẬP

5
7
1
0
2
9
6
10
8
3
4

Câu 5
Khi sử dụng và bảo quản
kính hiển vi, chúng ta cần lưu ý điều
gì?

A. Khi vặn ốc to để đưa vật kính đến gần tiêu bản cần cẩn
thận không để mặt của vật kính chạm vào tiêu bản.
B. Khi di chuyển kính thì phải dùng cả 2 tay: một tay đỡ chân
kính, một tay cầm chắc thân kính.
C. Sau khi dùng cần lấy khăn bông sạch lau bàn kính, chân
kính, thân kính.

VẬN DỤNG

Sử dụng kính hiển vi
quang học để quan
sát mẫu vật thịt quả
cà chua/ lá cây/ hạt
cát/ cây nấm, hãy vẽ
lại và mô tả hình ảnh
quan sát được.

BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 1. Hệ thống phóng đại của kính hiển vi bao gồm
A. thị kính, vật kính.
B. chân kính, thân kính, bàn kính, kẹp giữ mẫu.
C. ốc to (núm chỉnh thô), ốc nhỏ (núm chính tinh).
D. đèn chiếu sáng, gương, màn chắn sáng.
22

Câu 2. Quan sát vật nào dưới đây cần phải sử dụng
kính hiển vi?
A. Con ong.
B. Con kiến.
C. Tế bào biểu bì vảy hành.
D. Tép bưởi.
23

Câu 3. Tế bào thịt quả cà chua có đường kính khoảng
0,55 mm. Để quan sát tế bào thịt quả cà chua thì chọn
kính hiển vi có độ phóng to nào dưới đây là phù hợp?
A. 400 lần.
B. 40 lần.
C. 1 000 lần.
D. 3 000 lần.

24

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ

1. Học bài.
2. Hoàn thành các bài tập trong
SBT
3. Chuẩn bị trước bài 5: Đo chiều
dài
25