LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ
TRONG CÂU
(luyện tập)

Câu 1: Trật tự các từ và các cụm từ in đậm dưới đây thể hiện mối quan
hệ giữa những hoạt động và những trạng thái mà chúng biểu thị như thế
nào?
a) Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý. Có khi được trưng bày
trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy. Nhưng cũng có khi cất
giấu kín đáo trong rương, trong hòm. Bổn phận của chúng ta là làm cho
những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. Nghĩa là phải ra
sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu
nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu
nước, công việc kháng chiến.
b) Gần đến ngày giỗ đầu thầy tôi, mẹ tôi ở Thanh Hoá vẫn chưa về.
Trong đó nghe đâu mẹ tôi đi bán bóng đèn và những phiên chợ chính
còn bán cả vàng hương nữa.

a) …giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh
đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả
mọi người đều được thực hành vào công
việc yêu nước, công việc kháng chiến.

-> Trật tự liệt kê được tác giả sắp xếp
theo thứ tự trước sau của các khâu
trong công tác vận động quần chúng.

b) ...đi bán bóng đèn và những phiên
chợ chính còn bán cả vàng hương nữa.
-> Trật tự từ được sắp xếp theo trật tự
chính – phụ của công việc hàng ngày mà
mẹ bé Hồng làm.

Câu 2: Vì sao những cụm từ in đậm dưới
đây được đặt ở đầu câu?
a) Cùng lắm, nó có giở quẻ, hắn cũng chỉ đến
đi ở tù. Ở tù thì hắn coi là thường.
b) Nguyễn Tuân có một kho từ vựng hết sức
phong phú mà ông đã cần cù tích luỹ. Vốn từ
vựng ấy, trước Cách mạng tháng Tám, ông
thường dùng để chơi ngông với đời.

c) Việc đến tai em bé con nhà thợ cày, em liền bảo cha:
- Chả mấy khi được lộc vua ban, cha cứ thưa với làng giết thịt
hai con trâu và đồ hai thúng gạo nếp để mọi người ăn một bữa
cho sướng miệng. Còn một con trâu và một thúng gạo, ta sẽ
xin làng làm phí tổn cho cha con ta trẩy kinh lo liệu việc đó.
d) Một thời đại vừa chẵn mười năm.
Trong mười năm ấy, thơ mới đã tranh đấu gắt gao với thơ cũ,
một bên giành quyền sống, một bên giữ quyền sống. Trong sự
thắng lợi ấy, cũng có công những người tả xung hữu đột nơi
chiến trường, nhưng trước hết là công những nhà thơ mới.

-> Các câu trên, cụm từ in
đậm được đặt ngay ở đầu
câu là để liên kết với
những câu trước đó

Câu 3: Phân tích hiệu quả diễn đạt của trật tự từ trong những câu in
đậm dưới đây:
a) Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,
   Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
   Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Nhấn mạnh sự
   Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
vắng vẻ, hoang sơ
   Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc.
   Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
của cảnh Đèo
   Dừng chân đứng lại trời, non, nước,
Ngang.
   Một mảnh tình riêng ta với ta.

b) Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều
   Bóng dài trên đỉnh dốc cheo leo
   Núi không đè nổi vai vươn tới
   Lá nguỵ trang reo với gió đèo…

Làm hiện lên vẻ đẹp và sự kì vĩ của
người lính trong buổi hoàng hôn.

Câu 4: Các câu (a) và (b) sau đây có gì khác nhau? Chọn câu thích hợp
điền vào chỗ trống trong đoạn văn bên dưới

a) Tôi thấy một anh Bọ
Ngựa trịnh trọng tiến
vào.
b) Tôi thấy trịnh trọng
một anh Bọ Ngựa tiến
vào.

(a): Chủ ngữ đứng đầu câu
(b): Vị ngữ được đảo lên trước chủ
ngữ, đồng thời tính từ trịnh trọng
lại được đặt ngay trước động từ,
khiến cho người đọc hình dung
được rất rõ cái sự “làm bộ làm
tịch” của Bọ Ngựa.

Câu thích hợp để điền vào chỗ trống là câu (b).

Câu 5: Liệt kê các khả năng sắp
xếp trật tự từ của bộ phận in đậm
trong đoạn văn sau. Đối chiếu
đoạn kết với dàn ý của bài văn và
cho biết vì sao tác giả lựa chọn
trật tự từ như ở đây.
Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh,
nhũn nhặn, ngay thẳng, thuỷ
chung, can đảm. Cây tre mang
những đức tính của người hiền là
tượng trưng cao quý của dân tộc
Việt Nam.

- Có rất nhiều cách sắp xếp
trật tự từ khi ta đảo vị trí
của các từ in đậm.
- Tuy nhiên cách sắp xếp trật
tự từ của nhà văn là tối ưu
hơn cả vì nó đúc kết những
phẩm chất cao quý của cây
tre theo đúng trình tự
được miêu tả trong bài văn

Câu 6: Viết đoạn văn về lợi ích của đi bộ đối với sức
khỏe
* Lợi ích:
- Khí huyết lưu thông
- Đầu óc trở nên sảng khoái minh mẫn. 
- Gân cốt sẽ săn chắc hơn
- Tiêu hao bớt đi những năng lượng dư thừa.
- Sức lực sẽ dẻo dai hơn, giúp ta học tập và lao
động tốt hơn.
-> Đi bộ rất có lợi cho sức khoẻ.