BÀI 27 + 28:
CHỦ ĐỀ
LỰC ĐIỆN TỪ - ĐỘNG
CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU

I. Tác dụng của từ trường lên dây dẫn có dòng điện:
1. Thí nghiệm:

Đặt một đoạn dây dẫn song song với một kim nam châm
được đặt ở trạng thái tự do, cho dòng điện chạy qua dây dẫn
thì kim nam châm bị lệch khỏi vị trí cân bằng. Thí nghiệm
chứng tỏ dòng điện có tác dụng từ.

A

2. Kết luận:
Từ trường tác dụng lên dây dẫn có dòng điện chạy qua
đặt trong từ trường. Lực đó được gọi là lực điện từ

II. Chiều của lực điện từ. Qui tắc bàn tay trái:
1. Chiều của lực điện từ phụ thuộc vào những yếu tố
nào?

a. Thí nghiệm: Mắc mạch điện như hình vẽ.

b. Kết luận:
Chiều của lực điện từ tác dụng lên dây dẫn phụ thuộc
vào chiều dòng điện chạy trong dây dẫn và chiều của
đường sức từ.

2. Quy tắc bàn tay trái
Đặt bàn tay trái sao cho
các đường sức từ hướng
vào lòng bàn tay, chiều
từ cổ tay đến các ngón
tay hướng theo chiều
dòng điện thì ngón tay cái
choãi ra 900 chỉ chiều của
lực điện từ.

A
B

III. Vận dụng:
Bài 1 (C2)

A
F

B

Bài 2 (C3)

S
A
F

N

B

A
F

B

S
A

N

F

I

B

Bài 3: ( C4)

O'
C

B

S

I

N

A

D

O

a)
O'

O'
B

C

I

S

S

I

N

A

D

A

O
O

D

b)

B

C

c)

N

F

B

A

C

D

F

Hình a : Cặp lực từ F1 F2 , tác dụng lên AB và CD làm
cho khung dây quay theo chiều kim đồng hồ .

Các ứng dụng của lực điện từ
Động cơ điện

Dưới tác dụng của lực điện từ khung dây quay trong từ trường

Các ứng dụng của lực điện từ
ĐIỆN KẾ KHUNG QUAY

Dưới tác dụng của lực điện từ, khung dây quay trong từ
trường của nam châm làm cho kim quay theo

MỘT SỐ ỨNG DỤNG TRONG ĐỜI SỐNG VÀ SẢN
XUẤT

IV. Nguyên tắc cấu tạo và hoạt động của động cơ điện một
chiều:
1. Các bộ phận của động cơ điện một chiều:

Nam châm
Khung dây dẫn

Ngoài ra, để khung dây quay
liên tục còn phải có bộ góp
điện, trong đó các thanh quét
C1, C2 ®­a dßng đưa dòng điện
từ nguồn điện vào khung dây
dẫn như hình 28.1

Bộ
góp
điện

2. Hoạt động của động cơ điện một chiều:

C1. Biểu diễn lực điện từ tác
dụng lên đoạn AB và CD của
khung dây dẫn khi có dòng điện
chạy qua hình 28.1
Lực điện từ tác dụng lên đoạn AB
và CD được biểu diễn như hình
F1
vẽ.
C2. Dự đoán xem có hiện tượng
gì xảy ra với khung dây khi đó.
Khung dây sẽ quay do tác
dụng của hai lực.

F2

C3. Hãy làm thí nghiệm kiểm tra dự đoán của em bằng
cách bật công tắc cho dòng điện đi vào khung dây của mô
hình
CÁC BƯỚC LÀM THÍ NGHIỆM
Bước 1: Mắc mạch điện theo sơ đồ hình vẽ .
+

M -

K
+ -

Bước 2: Đóng khóa K quan sát xem khung dây có chuyển
động hay không .
Bước 3: Ghi kết quả đã quan sát được, so sánh với dự đoán
ban đầu .
Bước 4: Ngắt khóa K, tháo các thiết bị để về vị trí ban đầu .

+ Nam châm tạo ra từ trường (bộ phận đứng yên) được
gọi là stato.
+ Khung dây dẫn cho dòng điện chạy qua (bộ phận quay)
được gọi là rôto.

Hoạt động của động cơ điện một
chiều

* Kết luận: Khi đặt khung dây
dẫn ABCD trong từ trường
và cho dòng điện chạy qua
khung thì dưới tác dụng của
lực điện từ, khung dây sẽ
quay.