BÀI 26
LỰC VÀ TÁC DỤNG CỦA LỰC

Quan sát hình và cho biết ai đang đẩy, ai đang kéo?

a)

b)
Công nhân đang làm việc

2

I. TÌM HIỂU VỀ LỰC

3

Hãy tìm thêm ví dụ về sự đẩy và sự kéo của vật trong thực tế.

Ví dụ sự kéo
Kéo thùng hàng

4

Ví dụ sự đẩy
Đẩy xe ô tô bị chết máy

5

Bác bảo vệ đẩy cánh
cửa sắt ở công viên

Khi vật này đẩy hoặc kéo vật kia, chúng ta nói vật
này tác dụng lực lên vật kia.
• Tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật kia được gọi
là lực.
• Phương đẩy, kéo là phương của lực.
6

Quan sát video sau và mô tả các tác dụng khác nhau của lực

7

Làm thế nào nhận ra có lực tác dụng?

Lực làm vật đang đứng
yên thì chuyển động

8

Lực làm vật đang chuyển
động thì dừng lại

Lực làm thay đổi hướng
chuyển động của vật

9

Lực làm vật biến dạng

THẢO LUẬN
Hãy nêu ví dụ về tác dụng lên vật:
• làm thay đổi tốc độ của vật.
• làm thay đổi hướng chuyển động.
• làm vật biến dạng.
• làm thay đổi tốc độ của vật và làm biến dạng.
10

II. ĐO LỰC

11

 Đặc trưng đầu tiên dễ nhận thấy của
lực là độ mạnh yếu của lực.
 Độ mạnh hay yếu của lực được gọi là
độ lớn của lực.

12

Nêu ví dụ về các lực có độ mạnh yếu khác nhau.

Lực của em bé ấn
nút chuông điện
13

Lực của người mẹ
kéo cửa phòng

Đội bên phải có độ lớn lực kéo lớn
hơn đội bên trái.
14

Đơn vị đo lực, dụng cụ đo lực

 Đơn vị đo lực: Niutơn, kí hiệu N
 Dụng cụ đo lực: lực kế

15

Một số dụng cụ đo lực

Lực kế lò xo
16

Máy đo lực

Đồng hồ đo lực

Cấu tạo của lực kế lò xo

Hãy đối chiếu ảnh của lực kế trong hình
26.6 với lực kế thật và chỉ ra các bộ phận
sau đây:
 Lò xo.
 Cái chỉ vạch.
 Vạch chia và số chỉ.
17

Lực kế lò xo ở hình 26.6 có giới hạn đo
và độ chia nhỏ nhất là bao nhiêu?

GHĐ: 5 N
ĐCNN: 0,1 N
18

Đo lực bằng lực kế lò xo

Hoạt động nhóm
Nhiệm vụ: Thực hành
đo lực kéo của một vật
nặng như hình 26.7 và
trình bày cách đo lực
bằng lực kế lò xo.
19

Hình 26.7. Đo lực bằng lực kế lò xo

Cách dùng lực kế

20

Bước 1

• Ước lượng độ lớn của lực.

Bước 2

• Chọn lực kế thích hợp.

Bước 3

• Điều chỉnh lực kế về số 0.

Bước 4

• Móc vật vào lực kế.

Bước 5

• Đọc và ghi kết quả đo.

III. BIỂU DIỄN LỰC

21

Hoạt động cá nhân

1. Hình thức: Tìm hiểu sách giáo khoa.
2. Thời gian: 90 giây
3. Nhiệm vụ:
 Tìm hiểu cách biểu diễn lực để thể hiện
các đặc trưng của lực.
22

 Lực được biểu diễn bằng một mũi tên có:
- Gốc của mũi tên là điểm đặt của lực.
- Hướng của mũi tên theo hướng kéo hoặc đẩy.
- Độ lớn của lực biểu diễn qua độ dài mũi tên
theo một tỉ lệ xích cho trước hoặc ghi bằng số
bên cạnh mũi tên.
23

Ví dụ biểu diễn lực

50 N

5N
a)

b)
Hình 26.8. Biểu diễn lực kéo tác dụng vào vật

24

Hoạt động nhóm
Nhiệm vụ: Hãy biểu diễn các lực sau:
a) Một người đẩy cái hộp với lực 1 N và
một người đẩy cái hộp với lực kéo 2N
(theo phương nằm ngang).
b) Một xe đầu kéo đang kéo một thùng
hàng với lực 500 N.
25

TỔNG KẾT BÀi HỌC
Lực là sự đẩy hoặc kéo.

1

4
26

2

Lực tác dụng lên một vật làm thay đổi tốc độ, hướng
chuyển động của vật đó hoặc làm nó biến dạng.

3

Đơn vị đo lực là niutơn, kí hiệu N.
Lực được biểu diễn bằng một mũi tên đặt vào vật chịu tác
dụng và theo hướng kéo hoặc đẩy.

BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 1: Một em bé thả một quả bóng cao su xuống sàn nhà. Khi quả
bóng chạm sân nhà thì lực của sàn nhà tác dụng lên quả bóng
A. chỉ làm cho quả bóng biến đổi chuyển động.
B. chỉ làm cho quả bóng biến dạng.
C. vừa làm cho quả bóng biến dạng, vừa làm cho quả
bóng biến đổi chuyển động.

27

D. không làm quả bóng biến dạng cũng không làm biến
đổi chuyển động của quả bóng.

Câu 2: Hoạt động nào dưới đây không cần dùng đến lực?
A. Đọc một trang sách.
B. Kéo một gàu nước.
C. Nâng một tấm gỗ.
D. Đẩy một chiếc xe.
28

Câu 3: Sắp xếp các lực trong các trường hợp sau theo
độ lớn tăng dần:

29

A. b – d – c - a.

B. a – c – b – d.

C. b – a – d – c.

D. c – b – a – d.

Câu 4: Treo vật vào đầu dưới của một lò xo, lò xo dãn ra.
Khi đó
A. lò xo tác dụng vào vật một lực đẩy.
B. vật tác dụng vào lò xo một lực nén.
C. lò xo tác dụng vào vật một lực nén.
D. vật tác dụng vào lò xo một lực kéo.
30

Câu 5: Hình nào biểu diễn đúng lực do búa đóng đinh
vào tường với tỉ xích 0,5 cm ứng với 10 N?

31

A. Hình A.

B. Hình B.

C. Hình C.

D. Hình D.

Câu 6: Một bạn chơi trò nhảy dây. Bạn đó nhảy lên được là do
A. lực của chân đẩy bạn đó nhảy lên.
B. lực của đất tác dụng lên chân bạn đó.
C. chân bạn đó tiếp xúc với đất.
D. lực của đất tác dụng lên dây.
32

Câu 7: Trường hợp nào sau đây vật không bị biến dạng khi
chịu tác dụng của lực?
A. Cửa kính bị vỡ khi bị va đập mạnh.
B. Đất xốp khi được cày xới cẩn thận.
C. Viên bi sắt bị búng và lăn về phía trước.
D. Tờ giấy bị nhàu khi ta vò nó lại.
33

Câu 8: Đánh dấu x vào ô trống cho phù hợp
STT

34

Nội dung

1

Đơn vị lực là niutơn.

2

Lực hướng theo phương ngang được vẽ bằng
hình mũi tên hướng thẳng đứng lên trên.

3

Lực kéo một cuốn sách làm nó bắt đầu chuyển
động trên bàn nhỏ hơn lực kéo làm cái bàn bắt
đầu chuyển động.

4

Lực được biểu diễn bằng hình mũi tên, có gốc
đặt vào vật chịu tác dụng.

Đúng

Sai

x
x
x
x

Câu 9: Khi đang đi xe đạp, ta dùng tay bóp phanh, có phải
lực của tay đã trực tiếp làm cho xe dừng lại? Giải thích.

Tay chúng ta chỉ làm cho tay phanh bị
biến đổi chuyển động và phanh bị biến
dạng. Xe dừng lại là do má phanh tác
dụng vào vành bánh xe một lực.
35

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ

1. Hình thức: Nhóm 1 – 3 học sinh.
2. Nhiệm vụ: Chế tạo lực kế lò xo đơn giản.
Yêu cầu sản phẩm: đo được lực kéo tương đối
chính xác.
4. Thời gian: Hoàn thành trong một tuần.

36

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE!