KIỂM TRA BÀI CŨ

? Đọc thuộc 8 câu thơ cuối ở đoạn
trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích” và nêu
nội dung, nghệ thuật của đoạn?
? Nêu dụng ý nghệ thuật của tác giả
khi sử dụng từ “tưởng” và “xót” trong
đoạn thơ trên?

- Từ “tưởng” gợi lên được nỗi lòng
khắc khoải, nhớ mong về người cũ tình
xưa của Thúy Kiều. Trong lòng nàng
luôn thường trực nỗi nhớ người yêu
đau đớn, dày vò tâm can.
- Từ “xót” tái hiện chân thực nỗi đau
đớn đến đứt ruột của Kiều khi nghĩ về
cha mẹ. Nàng không thể ở cạnh báo
hiếu cho cha mẹ, nàng đau đớn tưởng
tượng ở chốn quê nhà cha mẹ đang
ngóng chờ tin tức của nàng.

Trích truyện “Lục Vân Tiên”
Nguyễn Đình Chiểu

Tiết 31, 32: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:

- Nguyễn Đình Chiểu ( 1822 – 1888) còn gọi
Đồ Chiểu. Quê ở Gia Định.
- Cuộc đời:
+ Số phận đau thương: bị mù 2 mắt, công
danh dở dang, tình riêng bị bội ước, sống
trong cảnh nước mất nhà tan.
+ Nghị lực sống phi thường: bốc thuốc
chữa bệnh cứu người, dạy học, sáng tác
thơ văn, tham gia kháng chiến.

Tiết 31,32: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
I. Tìm hiểu chung:
1.Tác giả:

- Sự nghiệp:

+ Truyền bá đạo lí làm người:
Truyện Lục Vân Tiên…
+ Cổ vũ lòng yêu nước, ý chí
cứu nước: Chạy giặc, Văn tế
nghĩa sĩ Cần Giuộc…

Cụ Đồ Chiểu (1822-1888)

Quang cảnh mộ Nguyễn Đình Chiểu

KHU TƯỞNG NIỆM NHÀ THƠ NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU

Tiết 31,32: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA

2. Tác phẩm “ Truyện Lục Vân Tiên”
- Viết vào khoảng đầu những năm 50
của thế kỉ XIX.
- Thể loại: Truyện thơ Nôm, gồm 2082
câu lục bát.
- Tóm tắt gồm 4 phần:
+ P1: Lục Vân Tiên cứu KNN khỏi tay
bọn cướp
+ P2: LVT gặp nạn được cứu giúp
+ P3: KNN gặp nạn nhưng vẫn thủy
chung với LVT
+ P4: LVT và KNN đoàn tụ

9

* Mục đích ý nghĩa của truyện:
+ Truyện được viết ra nhằm mục đích là truyền dạy
đạo lí làm người:
+ Xem trọng tình nghĩa giữa con người với con
người trong XH: tình cha mẹ, con cái, vợ chồng,
tình yêu.
+ Đề cao tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng cứu khốn
phò nguy.
+ Thể hiện khát vọng của nhân dân hướng tới lẽ
công bằng và những điều tốt đẹp trong cuộc đời
(kết thúc có hậu)

Em hãy tìm những yếu tố giống và khác biệt
giữa cuộc đời của tác giả và nhân vật Lục
Vân Tiên trong tác phẩm?

Yếu tố trùng hợp:
- Việc bỏ thi về chịu tang, bị đau mắt, bị mù.
- Bị bội hôn.
- Về sau đều gặp lại cuộc hôn nhân tốt đẹp (Lục Vân Tiên
với Kiều Nguyệt Nga, còn Nguyễn Đình Chiểu với cô Năm
Điền)
Sự khác biệt:
- Lục Vân Tiên được tiên cho thuốc sáng mắt lại, tiếp tục đi
thi đỗ Trạng Nguyên, cầm quân đánh giặc thắng lợi.
- Nguyễn Đình Chiểu vĩnh viễn là bóng tối.

3. Đoạn trích “Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga”

- Vị trí : Nằm ở phần đầu truyện
- Bố cục: 2 đoạn
+ Đ1: 14 câu đầu: Lục Vân tiên đánh cướp
+ Đ2: Còn lại: Lục Vân Tiên trò chuyện với Kiều
Nguyệt Nga

II. Tìm hiểu văn bản:
1. Nhân vật Lục V­ân Tiên:

Vân Tiên ghé lại bên đàng,
1. Nhân vật Lục Vân Tiên:
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
a. Khi đánh cướp Phong Lai:
“Bớ đảng hung đồ,
Kêu rằng: “Bớ
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân.”
* Hành động:
xông,
Vân Tiên tả đột hữu xông,
- bẻ cây làm gậy
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.

- Tả đột hữu xông

* Lời nói: Bớ đảng hung đồ

Hãy tìm những
chi tiết chỉ hành
động, lời nói của
Lục Vân Tiên khi
đánh cướp?

Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
phừng:
“Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
ây.
a. Khi đánh cướp Phong Lai
Trước gây việc dữ tại mầy,
* Hình ảnh bọn cướp:
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng.”
bùng.”

1. Nhân vật Lục Vân Tiên:

-> Rất đông và hung
dữ

Emtìm
thấynhững
bọn
Hãy
cướp
ở đây
chi tiết
miêunhư
tả
thế cướp?
nào?
bọn

1. Nhân vật Lục Vân Tiên:
a. Khi đánh cướp Phong Lai
* Hành động:
* Lời nói
* Hình ảnh bọn cướp:
* Kết quả: bọn cướp bị đánh tan
-> Kể nhanh, ngắn gọn bằng
biện pháp so sánh, tương phản.
 Tài ba, dũng cảm, làm việc
nghĩa không sợ hiểm nguy.

Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong…”

Kết quả trận
đánh này ra
sao?
Em có nhận
xétchất
gì về nào
cách
?? Những
phẩm
kể
và LVT
biện pháp
của
đượcNT
thểđược
hiệntác
giả sử dung ở 14 câu đầu?
khi đánh cướp?

b. Khi trò chuyện với Kiều Nguyệt Nga:
- Quan tâm, hỏi han, an ủi, ân
cần
- Biết giữ lễ nghĩa, phép tắc
gia giáo.
- Làm ơn nhưng không màng
trả ơn.

- Hỏi: “ Ai than khóc ở trong xe nầy?”...

Vân Tiên nghe nói động lòng
Đáp rằng: “Ta đã trừ dòng lâu la
Tiểu thơ con gái nhà ai,
Đi đâu nên nỗi mang tai bất kì?...
- Khoan khoan ngồi đó chớ ra,
Nàng là phận gái, ta là phận trai

=> Là ng­ười giàu lòng nhân

. nói liền cư­ời:
- … Vân Tiên nghe

hậu, biết trọng lễ nghĩa, tinh

Làm ơn há dễ trông ngư­ời trả ơn…

thần hào hiệp, trọng nghĩa

Nhớ câu kiến ngãi bất vi

khinh tài

Làm người thế ấy cũng phi anh hùng.

2. Hình ảnh Kiều Nguyệt Nga:
- Xuất thân: tiểu thư khuê
các, quyền quý.
- Xưng hô : Quân tử - tiện
thiếp
- Hành động: lạy, thưa
- Lời nói: văn vẻ, dịu dàng,
mực thước.
 Là tiểu thư khuê
các, khiêm
nhường,hiền hậu,
nết na, có học
thức, trọng tình
nghĩa.

Th­ưa rằng: Tôi Kiều Nguyệt Nga,
Con này tì tất tên là Kim Liên.
Quê nhà ở quận Tây Xuyên,
Cha làm tri phủ ở miền Hà Khê.
Sai quân đem bức thơ về,
R­ước tôi qua đó định bề nghi gia.
…Tr­ước xe quân tử tạm ngồi,
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thư­a…
Hà Khê qua đó cũng gần
Xin theo cùng thiếp đền ân cho chàng..

III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Nhân vật chủ yếu được miêu tả qua hành động, cử chỉ, lời nói.
- Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, gần với lời nói thông thường mang
màu sắc Nam Bộ rõ nét, phù hợp với diễn biến tình tiết truyện.
2. Ý nghĩa:
Đoạn trích ca ngợi phẩm chất cao đẹp của hai nhân vật Lục Vân
Tiên, Kiều Nguyệt Nga và khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả.

Bài tập củng cố

Chọn phương án trả lời đúng:
Câu 1: Truyện Lục Vân Tiên được viết theo thể loại gì?
a. Truyện hiện đại bằng thơ lục bát
b. Thơ Nôm
c. Thơ chữ Hán dịch sang chữ Nôm
d. Truyện Nôm bằng thơ lục bát

Câu 2: Hai câu thơ: “Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang.”
từ nào?

a. Nhân hoá
d. Nói quá

b. Ẩn dụ

sử dụng phép tu

c. So sánh

- Học thuộc phần cuộc đời, sự nghiệp Nguyễn Đình
Chiểu.
- Tóm tắt truyện Lục Vân Tiên.
- Nắm được nội dung, nghệ thuật của đoạn trích.
- Soạn bài: Tổng kết từ vựng mục III, IV

TUẦN 7

TIẾT 31,32: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
Khi đánh cướp: Vũ khí đơn sơ, xông

1. Cuộc đời: Nguyễn Đình Chiểu (18221888) là nhà thơ có số phận đau thương,
nghị lực sống phi thường.

TÁC GIẢ

2. Sự nghiệp sáng tác :
-Thơ văn chống Pháp.
-Truyện Nôm: Dương Từ-Hà Mậu; Ngư
Tiều y thuật vấn đáp; Lục Vân Tiên.
Truyện LVT gồm 2082 câu thơ
luc bát, có kếtcấu chương hồi với
nội dung đạo lí làm người, đề cao
nhân nghĩa.

thẳng vào bọn cướp. Hành động của
LVT là bản chất của người anh hùng
làm việc nghĩa, hành động với cái đức “
vị nghĩa vong thân”.

Hình ảnh Lục Vân Tiên
Khi trò chuyện với KNN: Hào hiệp, nhân

NỘI DUNG

TÁC PHẨM

hậu ( không lợi dụng của người làm
ơn, kẻ ban ơn), có tấm lòng ngay
thẳng, trong sáng và chính trực “
Trọng nghĩa khinh tài”
Xưng hô khiêm nhường

Tóm tắt truyện LVT: xoay quanh 2 nh/vật chính:
-LVT đánh cướp cứu KNN
-LVT gặp nạn và được cứu giúp.
-KNN gặp nạn mà vẫn 1 lòng chung thủy với LVT
-LVT và KNN gặp lại nhau.

Hình ảnh Kiều Nguyệt Nga
Nói năng văn vẻ, dịu dàng, mực thước.
Trình bày rõ ràng, khúc chiết, chân thành

Vị trí: Đoạn trích nằm ở phần đầu của truyện.
Đại ý: LVT đi thi, trên đường gặp bon cướp,
chàng đánh tan và cứu được 2 cô gái, KNN cảm
kích muốn tạ ơn nhưng LVT từ chối.

Con người ân tình, chịu ơn và cảm kích
tấm lòng hào hiệp của LVT đã tự
nguyện giữ trọn ân tình, thủy chung.
Ý NGHĨA VĂN BẢN

Đoạn trích ca ngợi phẩm chất cao đẹp của hai nhân vật Lục Vân
Tiên – Kiều Nguyệt Nga và khát vọng hành đạo cứu đời của tác giả

NGHỆ THUẬT
Nhân vật được miêu tả qua hành động, cử
chỉ, lời nói. Kết cấu truyện gần gũi truyện
dân gian.
Ngôn ngữ mộc mạc bình dị, gần với lời nói hằng ngày
và mang màu sắc địa phương Nam Bộ.