Tập làm văn lớp 4
Tuần 22
Luyện tập quan sát cây cối.


PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BÀU BÀNG
TRƯỜNG TIỂU HỌC CÂY TRƯỜNG
Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thị Diên

* Bài cũ:
Bài văn miêu tả cây cối thường có ba phần:
Mở bài: Tả hoặc giới thiệu bao quát về cây.
Thân bài: Tả từng bộ phận của cây hoặc tả từng thời kì phát triển của cây.
Kết bài: Có thể nêu ích lợi của cây, ấn tượng đặc biệt hoặc tình cảm của người tả với cây.
Cấu tạo bài văn miêu tả cây cối
BÀI MỚI:
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học(Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
e. Theo em, miêu tả một loài cây có điểm gì giống và điểm gì khác với miêu tả một cây cụ thể?
d. Trong ba bài văn trên, bài văn nào tả một loài cây, bài văn nào miêu tả một cây cụ thể?
c. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích. Theo em, các hình ảnh so sánh và nhân hóa này có tác dụng gì?
b. Các tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
a. Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo trình tự như thế nào?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
S/39
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học(Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
c. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích. Theo em, các hình ảnh so sánh và nhân hóa này có tác dụng gì?
b. Các tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
a. Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo trình tự như thế nào?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Sầu riêng trang 34
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học(Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
c. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích.
b. Các tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
a. Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo trình tự như thế nào?
b. Tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
a. Tác giả quan sát cây theo trình tự như thế nào?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
- Tác giả quan sát cây theo trình tự từng bộ phận của cây ( bao quát, hoa, trái, thân, cành và lá sầu riêng).
- Tác giả quan sát cây bằng : mắt, mũi, lưỡi.
Nhìn thấy hoa, quả, cành, lá,…
Cảm nhận hương thơm của hoa, trái,…
Biết vị ngọt, béo ngậy của sầu riêng.
C. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích.
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
+Trái sầu riêng: thơm mùi thơm của mít chín quyện với hương bưởi, béo cái béo của trứng gà, ngọt cái vị ngọt của mật ong già hạn, trái lủng lẳng dưới cành trông như những tổ kiến.
+ Hoa sầu riêng thơm ngát như hương cau, hương bưởi. Cánh hoa nhỏ như vảy cá, hao hao giống cánh sen con.
+ Thân cây: thiếu cái dáng cong, dáng nghiêng, chiều quằn, chiều lượn của cây xoài, cây nhãn.
* So sánh
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Bãi ngô
trang 30
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
- Tác giả quan sát cây theo trình tự từng thời kì phát triển của cây ( Cây ngô từ lúc nhỏ tới lúc trưởng thành, cây ra hoa, ra bắp non và lúc thu hoạch).
- Tác giả quan sát cây bằng : mắt, tai
Nhìn thấy được cây ngô từ lúc lấm tấm đến khi ra hoa, ra bắp và thu hoạch.
Để nghe tiếng chim hót trong vòm lá.
. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích.
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
+ Cây ngô lúc còn nhỏ lấm tấm như mạ non.
+ Hoa ngô lúc còn nhỏ búp như kết bằng nhung.
* Hình ảnh nhân hóa:
* Hình ảnh so sánh:
+ Búp ngô non núp trong cuống lá. Bắp ngô chờ tay người đến hái.
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Cây gạo trang 32
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học(Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
3. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích.
2. Các tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
1. Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo trình tự như thế nào?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Cây gạo trang 32
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
- Tác giả quan sát cây theo trình tự từng thời kì phát triển của cây ( cây gạo vào mùa hoa, lúc hết mùa hoa, lúc quả đã già).
- Tác giả quan sát cây bằng : mắt, tai
Nhìn thấy được cây gạo khi vào mùa hoa, lúc hết mùa hoa và quả đã già.
Để nghe tiếng tu hú gọi mùa trái chín.
3. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích.
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
+ Cánh hoa rụng quay tít như chong chóng.
+ Quả gạo múp míp hai đầu thon vút như con thoi. Khi quả gạo già và nở bung ra, cây gạo như treo rung rinh hàng ngàn nồi cơm gạo mới
+ Quả gạo chín nở bung ra như nồi cơm chín đội vung mà cười. Cây gạo già mỗi năm lại trở lại tuổi xuân. Sau mùa hoa, cây trở về dáng vẻ trầm tư và đứng im, hiền lành.
* Hình ảnh nhân hóa:
* Hình ảnh so sánh:
4. Theo em, các hình ảnh so sánh và nhân hóa tác giả sử dụng trong bài văn có tác dụng gì?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
- Các hình ảnh so sánh và nhân hóa này có tác dụng làm cho bài văn miêu tả thêm cụ thể, sinh động, hấp dẫn và gần gũi với người đọc.
* Xác định trình tự quan sát hợp lí ( Từng bộ phận hay từng thời kì phát triển của cây).
* Sử dụng những hình ảnh so sánh, nhân hóa (làm cho bài văn miêu tả thêm cụ thể, sinh động, hấp dẫn và gần gũi với người đọc).

* Dùng nhiều giác quan để quan sát ( mắt nhìn, mũi ngửi, tai nghe, tay sờ, lưỡi nếm,…)
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Cây gạo
5. Trong ba bài văn trên, bài văn nào miêu tả một loài cây, bài văn nào miêu tả một cây cụ thể?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
Bãi ngô
Sầu riêng
Tả một loài cây cụ thể
Tả một cây cụ thể
6. Theo em, miêu tả một loài cây có điểm gì giống và điểm gì khác với miêu tả một cây cụ thể?
Luyện tập quan sát cây cối
Tập làm văn
*Giống: Đều phải quan sát kĩ và sử dụng mọi giác quan, tả các bộ phận của cây, tả khung cảnh xung quanh cây, dùng các biện pháp so sánh, nhân hóa để khắc họa sinh động, chính xác các đặc điểm của cây, bộc lộ tình cảm của người miêu tả.
*Khác: Tả cả loài cây cần chú ý đến các đặc điểm phân biệt loài cây này với loài cây khác. Tả một cái cây cụ thể phải chú ý đến đặc điểm riêng của cây đó, đặc điểm làm nó khác các cây cùng loại.
Khi quan sát cây ta có thể quan sát theo những trình tự nào?
Ta có thể quan sát từng bộ phận của cây
hoặc quan sát từng thời kì phát triển của cây.
Khi miêu tả ta có thể kết hợp những giác quan nào?
Thị giác, khứu giác, vị giác, thính giác,
xúc giác.
Theo em, miêu tả một loài cây và tả một cây cụ thể có điểm gì giống nhau?
c. Quan sát kĩ, sử dụng các giác quan tả các
bộ phận của cây; dùng các biện pháp
so sánh, nhân hoá, …
b. Sử dụng các giác quan tả các bộ phận của cây.
a. Quan sát kĩ, tả kĩ.
Búp xanh hé nở cánh vàng
Gọi mùa xuân đến rộn ràng lắm thay
Đố bạn hoa gì?
hoa mai
c. Cái cây em quan sát có gì khác với những cây khác cùng loại.
Bài 2: Quan sát một cây mà em thích trong khu vực trường em (hoặc nơi em ở) và ghi lại những gì em đã quan sát được.
Chú ý kiểm tra xem:
a. Trình tự quan sát của em có hợp lí không?
b. Em đã quan sát bằng những giác quan nào?
Cây sầu riêng
Bãi ngô
Cây gạo
Trình tự miêu tả
Quan sát từng bộ phận của cây.
Từng thời kì phát triển của cây.
Sầu riêng
Bãi ngô
Cây gạo
-Tả bao quát.
- Tả hoa, trái.
-Tả thân, lá, cành.
- Tả cây từ lúc bé đến trưởng thành.
- Tả hoa ngô, búp ngô non.
- Tả hoa ngô,bắp ngô,lá ngô lúc sắp thu hoạch.
- Tả cây gạo vào mùa hoa.
-Tả cây gạo lúc hết mùa hoa.
-Tả cây gạo lúc quả đã già.
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học(Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
Giác quan
Mắt
Mũi
Lưỡi
Tai
Sầu riêng
Bãi ngô
Cây gạo
- Thấy hoa, trái, dáng thân,cành, lá.
- Thấy cây, lá, búp,hoa,bướm,..
- Thấy cây, cành, hoa, quả ,chim,..
- Thấy hương vị của trái sầu riêng.
- Thấy vị ngot, béo ngậy của trái .
- Nghe tiếng tu hú gọi mùa trái chín.
- Nghe tiếng chim hót trong vòm lá.
* Khi quan sát một cây để tả, ta có thể quan sát từng bộ phận của cây hoặc quan sát từng thời kì phát triển của cây.
* Khi quan sát một cây để tả, ta có thể kết hợp các giác quan để quan sát.
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học(Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
* Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học(Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét:
Hình ảnh
So sánh
Nhân hóa
Tác dụng
Sầu riêng
Bãi ngô
Cây gạo
- Hoa … như hương cau,...
- Cánh…như vảy cá, hao hao ...
- Trái.. trông như tổ kiến.
- Cây… như mạ non.
- Búp như kết bằng...
- Hoa … như cỏ may.
- Cánh… như chong …
- Qủa … như con thoi.
- Cây như treo .. mới.
- Búp ngô non núp trong cuống lá.
- Bắp ngô chờ tay người đến bẻ.
- Các múi bông gạo nở đều, chín như nồi cơm chín đội vung mà cười...
- Cây gạo già mỗi năm trở lại tuổi xuân.
- Cây gạo trở nên với dáng vẻ trầm tư. Cây đứng im, cao lớn, hiền lành.
* Làm cho cây cối hoa trái có hình dáng sinh động,tính cách giống như con người hiền hòa tình cảm, biết chờ đợi để yêu thương…
Cách miêu tả
Giống nhau
Khác nhau
Sầu riêng
Bãi ngô
Cây gạo
- Miêu tả một loài cây.
- Miêu tả một cây cụ thể.
- Miêu tả một loài cây.
- Đều phải quan sát kĩ và sử dụng mọi giác quan; tả các bộ phận; tả khung cảnh xung quanh cây; dùng biện pháp so sánh, nhân hoá để khắc hoạ sinh động, chính xác đặc điểm của cây; bộc lộ tình cảm của người miêu tả.
+ Tả các loài cây cần chú ý đến đặc điểm phân biệt loài cây này với các loài cây khác.
+ Tả một cây cụ thể phải chú ý đến đặc điểm riêng của cây đó - đặc điểm làm nó khác biệt với các cây cùng loại.
Giống nhau
- Đều phải quan sát kĩ và sử dụng mọi giác quan; tả các bộ phận; tả khung cảnh xung quanh cây; dùng biện pháp so sánh, nhân hoá để khắc hoạ sinh động, chính xác đặc điểm của cây; bộc lộ tình cảm của người miêu tả.
Khác nhau :
Tả các loài cây cần chú ý đến đặc điểm phân biệt loài cây này với các loài cây khác.
Tả một cây cụ thể phải chú ý đến đặc điểm riêng của cây đó - đặc điểm làm nó khác biệt với các cây cùng loại.
*Tả một cây cụ thể chú ý đặc điểm riêng biệt của loài cây đó.
Chú ý:
* Khi quan sát một cây để tả, ta có thể quan sát từng bộ phận của cây hoặc quan sát từng thời kì phát triển của cây.
*Khi quan sát một cây để tả, ta có thể kết hợp các giác quan để quan sát.
*Khi quan sát ta kết hợp sử dụng các hình ảnh so sánh, nhân hóa.
*Tả một loài cây chú ý đặc điểm phân biệt giữa loài cây này và loài cây khác.
Cây phượng vĩ
Cây bàng
Cây đa
Cây xoan
Cây bóng mát
Cây mít
Cây dừa
Cây ăn quả
Hoa hồng
Cây hoa đào
Cây hoa quỳnh
Cây hoa
Cây mai vàng
* Nhận xét theo các tiêu chuẩn sau:
- Ghi chép có bắt nguồn từ thực tế quan sát không?
- Trình tự quan sát có hợp lí không?
- Những giác quan nào bạn đã sử dụng khi quan sát?
- Cái cây bạn quan sát có khác gì với các cây cùng loại?
Bài 2: Quan sát một cây mà em thích trong khu vực trường em(hoặc nơi em ở) và ghi lại những gì em đã quan sát được.
CŨNG CỐ – DẶN DÒ:
CHÀO TẠM BiỆT
CÁC EM !