Tiểu học Hiệp Hòa- TX Kinh Môn
TẬP LÀM VĂN 4

GV:NGUYỄN HƯƠNG

Luyện tập quan sát cây cối
TUẦN 22
Đọc lại ba bài văn tả cây cối mới học (Sầu riêng, Bãi ngô, Cây gạo) và nhận xét :
a.Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo Trình tự như thế nào?
b. Tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
c. Chỉ ra những hình ảnh so sánh và nhân hóa mà em thích. Theo em , các hình ảnh
so sánh và nhân hóa này có tác dụng gì?
d. Trong bài văn trên, bài nào miêu tả một loài cây, bài nào miêu tả một cây cụ thể?
e. Theo em miêu tả một loài cây có điểm gì giống và điểm gì khác với miêu tả một
cây cụ thể?
Sầu riêng​
   Sầu riêng là loại trái quý của miền Nam. Hương vị nó hết sức đặc biệt, mùi thơm đậm, bay rất xa, lâu tan trong không khí. Còn hàng chục mét mới tới nơi để sầu riêng, hương đã ngào ngạt xông vào cánh mũi. Sầu riêng thơm mùi của mít chín quyện với hương bưởi, béo cái béo của trứng gà, ngọt cái vị của mật ong già hạn. Hương vị quyến rũ đến kì lạ.
   Hoa sầu riêng trổ vào cuối năm. Gió đưa hương thơm ngát như hương cau, hương bưởi tỏa khắp khu vườn. Hoa đậu từng chùm, màu trắng ngà. Cánh hoa nhỏ như vảy cá, hao hao giống cánh sen con, lác đác vài nhụy, li ti giữa những cánh hoa. Mỗi cuống hoa ra một trái. Nhìn trái sầu riêng lủng lẳng dưới cành trông giống những tổ kiến. Mùa trái rộ vào tháng tư, tháng năm ta.
  Đứng ngắm cây sầu riêng, tôi cứ nghĩ mãi về cái
dáng cây kì lạ này. Thân nó khẳng khiu, cao vút,
cành ngang thẳng đuột, thiếu cái dáng cong, dáng nghiêng, chiều quằn, chiều lượn của cây xoài, cây nhãn. Lá nhỏ xanh vàng, hơi khép lại, tưởng như lá héo. Vậy mà khi trái chín, hương tỏa ngạt ngào, vị ngọt đến đam mê.
Mai Văn Tạo
BÃI NGÔ
      Bãi ngô quê em ngày càng xanh tốt. Mới dạo nào cây ngô còn lấm tấm như mạ non. Thế mà chỉ ít lâu sau, ngô đã thành cây rung rung trước gió và ánh nắng. Những lá ngô rộng dài, trổ mạnh mẽ, nõn nà.
     Trên ngọn, một thứ búp như kết bằng nhung và phấn vươn lên. Những đàn bướm trắng, bướm vàng bay đến, thoáng đỗ rồi bay đi. Núp trong cuống lá, những búp ngô non nhú lên và lớn dần. Mình có nhiều khía vàng vàng và những sợi tơ hung hung bọc trong làn áo mỏng óng ánh.
    Trời nắng chang chang, tiếng tu hú gần xa ran ran. Hoa ngô xơ xác như cỏ may. Lá ngô quắt lại rủ xuống. Những bắp ngô đã mập và chắc, chỉ còn chờ tay người đến bẻ mang về.
Nguyên Hồng
Cây gạo
Cây gạo già mỗi năm lại trở lại tuổi xuân, cành nặng trĩu những hoa đỏ mọng và đầy tiếng chim hót. Chỉ cần một làn gió nhẹ hay một đôi chim mới đến là có ngay mấy bông gạo lìa cành. Những bông hoa rơi từ trên cao, đài hoa nặng chúi xuống, những cánh hoa đỏ rực quay tít như chong chóng nom thật đẹp.
Hết mùa hoa, chim chóc cũng vãn. Cây gạo chấm dứt những ngày tưng bừng ồn ã, lại trở về với dáng vẻ xanh mát, trầm tư. Cây đứng im cao lớn, hiền lành, làm tiêu cho những con đò cập bến và cho những đứa con về thăm quê mẹ.
Ngày tháng đi thật chậm mà cũng thật nhanh. Những bông hoa đỏ ngày nào đã trở thành những quả gạo múp míp, hai đầu thon vút như con thoi. Sợi bông trong quả đầy dần, căng lên; những mảnh vỏ tách ra cho các múi bông nở đều, chín như nồi cơm chín đội vung mà cười, trắng lóa. Cây gạo như treo rung rinh hàng ngàn nồi cơm gạo mới.
Theo Vũ Tú Nam
Thị giác: Cây ngô, lá ngô, búp ngô, bướm
trắng, bướm vàng, hoa ngô, bắp ngô
Thị giác: Cây, cành, hoa, quả gạo, chim chóc
Thị giác: Hoa, trái, dáng, thân, cành, lá
Từng bộ phận
của cây
Từng thời kì phát triển của cây
Từng thời kì phát triển của cây
Khứu giác: Hương thơm của trái
Vị giác: Vị ngọt béo ngậy của múi
Thính giác: Tiếng tu hú ran ran
Thính giác: Tiếng chim hót
- Hoa sầu riêng ngan ngát như hương cau, hương bưởi.
- Cánh hoa nhỏ như vảy cá, hao hao giống cánh sen con.
-Trái lủng lẳng dưới cành trông giống tổ kiến.
- Cây ngô lúc nhỏ lấm tấm như mạ non.

- Búp như kết bằng nhung và phấn.
- Hoa ngô xơ xác như cỏ may.
- Cánh hoa gạo đỏ rực quay tít như chong chóng.
- Quả hai đầu thon vút như con thoi.
- Các múi bông gạo nở đều, chín như nồi cơm chín.
- Bắp ngô chờ tay người đến bẻ.
- Búp ngô non núp trong cuống lá.
- Các múi bông gạo nở đều, chín như nồi cơm chín đội vung mà cười...
- Cây gạo già mỗi năm trở lại tuổi xuân.
- Cây gạo trở nên với dáng vẻ trầm tư.
- Cây đứng im, cao lớn, hiền lành.
Không có
Miêu tả một cái cây cụ thể
Đều phải quan sát kĩ và sử dụng mọi giác quan; tả các bộ phận; tả khung cảnh xung quanh cây; dùng biện pháp so sánh, nhân hoá để khắc họa sinh động, chính xác đặc điểm của cây; bộc lộ tình cảm của người miêu tả.
Tả một cây cụ thể phải chú ý đến đặc điểm riêng của cây đó-đặc điểm làm nó khác biệt với các cây cùng loại.
Tả các loài cây cần chú ý đến đặc điểm phân biệt loài cây này với các loài cây khác.
Miêu tả một loài cây
+ Tả một cây cụ thể chú ý đặc điểm riêng biệt của loài cây đó.
+ Khi quan sát một cây để tả, ta có thể quan sát từng bộ phận của cây hoặc quan sát từng thời kì phát triển của cây ; kết hợp các giác quan để quan sát ; sử dụng các hình ảnh so sánh, nhân hóa.
+ Tả một loài cây chú ý đặc điểm phân biệt giữa loài cây này và loài cây khác.
LƯU Ý
2. Quan sát một cây mà em thích trong khu vực trường em (hoặc nơi em ở) và ghi lại những gì em quan sát được vào vở. Chú ý kiểm tra xem:
Trình tự quan sát của em có hợp lí không?

Em đã quan sát bằng những giác quan nào?

Cái cây em quan sát có gì khác với những cây khác cùng loại?
Một số kết quả quan sát
- Cây phượng cao lớn, nở hoa rực rỡ cả một góc trời trông như chiếc ô đỏ.
-Thân cây to, một vòng tay em ôm không xuể, được chia ra thành hai nhánh lớn, đứng sừng sững.
-Tán cây xòe rộng, trên mỗi nhánh , hoa kết từng chùm dày đặc.
CỦNG CỐ
DẶN DÒ