LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN
VĂN TỰ SỰ CÓ SỬ
DỤNG YẾU TỐ NGHỊ
LUẬN

Nghị luận trong
văn tự sự là gì?
Nghị luận trong văn tự sự thực chất là các cuộc đối
thoại(đối thoại với người hoặc với chính mình).
Trong đó người viết nêu lên các nhận xét,phán đoán,
các lí lẽ nhằm thuyết phục người đọc người nghe (có
khi thuyết phục chính mình) về một vấn đề, một
quan điểm, tư tưởng nào đó.

LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ
CÓ SỬ DỤNG YẾU TỐ NGHỊ LUẬN

I. Thực hành tìm hiểu yếu tố
nghị luận trong đoạn văn tự sự.

1. Ví dụ: Lỗi lầm và sự biết ơn.

Lỗi lầm và sự
biết ơn.

2. Nhận xét.
- Phương thức biểu đạt: Tự sự.
- Nội dung: Kể về hai người bạn cùng đi trên sa mạc.
* Ý nghĩa của câu chuyện: Nhắc nhở con người cách
ứng xử trong cuộc sống.
? Yếu tố nghị luận được thể hiện rõ ở
những câu văn nào? Hãy nêu vai trò
của nó trong việc làm nổi bật nội
dung đoạn văn?

Hai người bạn cùng đi qua sa mạc. Trong chuyến đi, giữa hai người có xảy ra
một cuộc tranh luận, và một người nổi nóng không kiềm chế được mình đã nặng
lời miệt thị người kia. Cảm thấy bị xúc phạm, anh không nói gì, chỉ viết lên cát:
“Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã làm khác đi những gì tôi nghĩ”.
Họ đi tiếp, tìm thấy một ốc đảo và quyết định đi bơi. Người bị miệt thị lúc nãy
bây giờ bị đuối sức và chìm dần xuống. Người bạn kia đã tìm cách cứu anh. Khi
đã lên bờ, anh lấy miếng kim loại khắc lên đá: “ Hôm nay người bạn tốt nhất của
tôi đã cứu sống tôi”.
Người kia hỏi: “Tại sao tôi xúc phạm anh, anh viết lên cát, còn bây giờ anh lại
khắ lên đá”?
Anh ta trả lời: “Những điều viết lên cát sẽ mau chóng xoá nhoà theo thời gian,
nhưng không ai có thể xoá được những điều tốt đẹp đã được ghi tạc trên đá và
trong lòng người”.
Vậy mỗi chúng ta hãy học cách viết những nỗi đau buồn, thù hận lên cát và khắc
ghi những ân nghĩa lên đá.

Vị trí Yếu tố nghị luận?
- Yếu tố nghị luận: Được thể hiện trong câu trả lời của
người bạn được cứu và câu kết của văn bản.
+ Những điều viết lên cát sẽ mau chóng xoá nhoà theo
thời gian, nhưng không ai có thể xoá được những điều tốt
đẹp đã được ghi tạc trên đá, trong lòng người.
+ Vậy mỗi chúng ta hãy học cách viết những nỗi đau
buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân nghĩa lên đá.

2. Nhận xét.
Vai trò của yếu tố nghị luận? Bài học?
+ Làm cho câu chuyện thêm sâu sắc, giàu tính triết lí và có
ý nghĩa giáo dục cao.
+ Giúp người nghe (người đọc) có cách ứng xử có văn
hoá trong cuộc sống vốn rất phức tạp.
* Bài học rút ra từ câu chuyện: Mỗi người cần có sự
bao dung, độ lượng, có lòng nhân ái, biết tha thứ và
phải ghi nhớ ân nghĩa, ân tình.

II. Thực hành viết đoạn văn có sử dụng yếu tố
nghị luận.

Bài tập 1: Viết đoạn văn kể lại buổi sinh
hoạt lớp. Trong buổi sinh hoạt đó, em đã
phát biểu ý kiến để chứng minh Nam là một
người bạn tốt.

GỢI Ý:

- Buổi sinh hoạt lớp diễn ra thế nào? (thời gian, địa
điểm, ai là người điều khiển, không khí của buổi sinh hoạt
lớp ra sao?)
- Nội dung của buổi sinh hoạt là gì?
- Em đã phát biểu vấn đề gì?
- Tại sao lại phát biểu vấn đề đó?
- Em đã thuyết phục cả lớp rằng Nam là người bạn tốt
như thế nào? (lí lẽ, dẫn chứng, lập luận)
* Yêu cầu: Viết trong vòng 10 phút

BUỔI SINH HOẠT LỚP
Em vẫn còn nhớ như in buổi sinh hoạt lớp ngày hôm đó. Không khí lớp học
căng thẳng, mọi người có nhiều lời bàn tán về sự việc vừa xảy ra trong giờ ra chơi.
       Nguyên nhân là do hai bạn Nam và Thành đã cãi vã, đánh nhau vì Thành cho
rằng Nam là người lấy cắp tiền trong cặp sách của mình. Đầu giờ sáng, Thành mang
tiền đến lớp để đóng học và có nói chuyện với Nam về khoản tiền bố mẹ đưa cho đó.
Mọi ánh mắt đổ dồn về phía Nam, thể hiện thái độ bất bình và rất nhiều người đã lên
tiếng kết tội: một người, hai người, rồi ba người,... cứ thế, Nam cúi đầu im lặng nghe
mọi người phán xét mà không tìm được lí do minh oan.
       Trước tình hình lớp học như vậy, cô giáo đã yêu cầu cả lớp trật tự và hỏi Nam
về chuyện vừa xảy ra. Nam khẳng định mình không làm việc đó, ánh mắt Nam thật
tội nghiệp. Em đã đứng dậy và nói với cô giáo: “Nam là người bạn tốt, em đã học
cùng Nam suốt 9 năm học và khẳng định Nam không thể làm chuyện đó”. Em
đã đưa ra các lí do để chứng minh Nam không phải là người có lỗi. Tâm trạng của
em lúc đó thật xúc động, em tự trấn an mình: “Hãy bình tĩnh, bởi lẽ mình đang
bảo vệ cho lẽ phải, đang minh oan cho một người tốt thì không có gì run phải
sợ”. Em bắt đầu lập luận:

       Thứ nhất: Nam là người bạn rất tốt bụng. Thậm chí, Nam còn dành dụm

tiền ăn sáng của mình để đóng góp cho quỹ từ thiện của trường. Nam luôn sẵn
lòng giúp đỡ những bạn có hoàn cảnh khó khăn trong lớp.
       Thứ hai: Thành vội vàng kết tội bạn Nam chỉ vì nghĩ rằng Nam biết về
khoản tiền đó của mình mà không có bằng chứng. Điều đó đã khiến mọi người
trong lớp hiểu lầm Nam.
       Thứ ba: Thành nên tìm kĩ lại khoản tiền đó, xem có sơ suất làm rơi hoặc
có thể hỏi mọi người trong lớp xem có ai nhìn thấy người lạ vào lớp không.
       Sau những ý kiến của em, mọi người yêu cầu Thành cẩn thận tìm lại trong
cặp sách và khoản tiền đóng học của Thành đã rơi ra từ một cuốn sách.
       Cả lớp thở phào nhẹ nhõm, Nam nhìn em với ánh mắt biết ơn đầy xúc
động. Câu chuyện dù đã xảy ra rất lâu nhưng nhắc nhở em rằng, khi phán xét
một ai chúng ta cần suy nghĩ cân nhắc để tránh gây ra những hiểu lầm đáng
tiếc.

DẶN DÒ:

Về nhà:
- Các em cần học lại nội dung bài học (lí thuyết). Thực
hành viết đoạn văn kể về người thân yêu nhất của em, trong
đó có sử dụng yếu tố nghị luận.
(Gợi ý: + Có thể viết về bố, mẹ hoặc ông, bà; anh, chị, em,...
+ Có thể sử dụng hình thức đối thoại giữa mình với
người đó để đưa ra ý kiến.
- Soạn bài: Tổng kết về từ vựng (Từ đơn, từ phức,... từ nhiều
nghĩa)