I. Xây dựng hệ thống luận điểm:
1. Đề bài: Hãy viết một bài báo tường để khuyên
một số bạn trong lớp cần phải học tập chăm chỉ
hơn.
Nhận xét hệ thống luận điểm có sẵn trong SGK về các
mặt: sự phù hợp, chính xác theo yêu cầu của đề bài.
Nêu cách sắp xếp lại cho đúng đắn khoa học hơn .
- Nội dung cần làm sáng tỏ: Cần phải học tập chăm chỉ.
- Đối tượng: Các bạn học cùng lớp.
VD: Luận điểm a thừa ý “lao động tốt”.
thiếu một số luận điểm nên mạch văn còn đứt đoạn, vấn
đề chưa được làm sáng rõ.
Cần sắp xếp các luận điểm chưa hợp lý: b,d.

=> Có thể bổ sung và sắp xếp lại như sau:
a. Đất nước đang rất cần những người tài giỏi để đẩy nhanh
nhịp độ xây dựng, phát triển về mọi mặt.
b. Quanh ta có nhiều bạn học sinh phấn đấu học giỏi, để đáp
ứng được yêu cầu của đất nước.
c. Muốn học giỏi, đòi hỏi người học phải chăm chỉ, tự giác.
d. Trong lớp ta, một số bạn còn ham chơi, chưa chăm học, làm
cho thầy cô và cha mẹ phiền lòng.
e. Các bạn ấy chưa thấy rằng, nếu bây giờ càng chơi bời,
không chịu học thì sau này càng khó gặp niềm vui trong cuộc
sống.
g. Vậy, các bạn nên bớt vui chơi, chịu khó học tập chăm chỉ để
trở thành người có ích cho cuộc sống, và nhờ đó, tìm được niềm
vui chân chính và lâu bền.

I. Xây dựng hệ thống luận điểm
2. Trình bày luận điểm:
Đọc lại luận điểm (e) trong SGK:
? Cách nêu luận điểm trên học tập của ai? Trong bài nào?
Cách 1: Tốt vì nó có tác dụng chuyển đoạn, nối đoạn lại vừa
giới thiệu được luận điểm mới, đơn giản và dễ làm theo.
Cách 2: Không được vì từ “do đó” dùng để mở đầu câu
không cótác dụng chuyển đoạn thực sự.
Cách 3: Rất tốt vì 2 câu văn trên không chỉ giới thiệu được
luận điểm mới, nối với luận điểm trước đó mà còn tạo ra
giọng điệu thân mật, gần gũi giọng đối thoại, trao đổi trong
văn nghị luận.

Xây dựng hệ thống luận điểm
2. Trình bày luận điểm:
*Giới thiệu luận điểm:
- Nhưng rất đáng tiếc, đáng buồn là một số bạn trong
lớp ta chưa thấy rằng
- Một số bạn lại phát biểu công khai:tuổi học trò là
tuổi vui chơi, tội gì không vui chơi cho thoải mái đi
(các bạn ấy chưa thấy rằng...)
- Học tập cần phải gắn liền với vui chơi thì mới hài
hoà, phát triển cân đối con người. Dựa vào lý lẽ ấy
để không chịu học hành nghiêm chỉnh. Các bạn ấy
chưa thấy rằng...

2. Trình bày luận điểm:
*Giới thiệu luận điểm:
Nên chọn cách giới thiệu ngắn gọn, chú ý đến sự liên kết
với đoạn trước nó.
* Sắp xếp hệ thống luận cứ
Cần chú ý trình tự các luận cứ để luận điểm được trình
bày rành mạch, rõ ràng.
Có thể còn các cách sắp xếp khác (2), (3), (1), (4) nhưng
cần thay đổi cách viết câu cho phù hợp.
VD: Trong xã hội ấy -> trong xã hội hiện đại, làm việc
gì...

2. Trình bày luận điểm
* Kết đoạn:

Kết đoạn có thể có, có thể không, tuỳ nội
dung, tính chất, kiểu loại của đoạn văn,
không gò bó, máy móc.
=> Các em có thể học theo cách viết của
Trần Quốc Tuấn đã làm để kết đoạn:
- Lúc bấy giờ, các bạn muốn vui chơi nữa
liệu có được không?
- Lúc bấy giờ, các bạn không muốn vui chơi
thoải mái nữa liệu có được hay không?

2. Trình bày luận điểm

Có thể kết đoạn theo cách khác: VD
+ Tóm lại, không thể không thừa nhận như một
chân lý hiển nhiên rằng người học sinh hôm nay
càng ham chơi..
+ Bởi vậy, với người học sinh hôm nay,học
chăm , tự giác không chỉ là nhiệm vụ cần thiết
mà còn là niềm vui, niềm tin cho ngày mai, cho
tương lai.
+ Một kết luận ngược có thể rút ra là không
chăm chỉ học tập là con đường đi vào ngõ cụt đối
với tuổi trẻ học đường.

2. Trình bày luận điểm

«Sau này, khi lớn lên, bạn sẽ sống trong thời đại mà
trình độ khoa học- kĩ thuật và văn hoá- nghệ thuật ngày
một nâng cao. Trong xã hội ấy, làm việc gì cũng cần phải
có tri thức. Muốn có tri thức thì phải chăm chỉ học tập,
ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Do đó, người
học sinh hôm nay càng ham chơi, không chăm học thì
ngày mai càng khó có thể làm được việc gì có ý nghĩa, và
do đó, càng khó có được niềm vui trong cuộc sống».
=> Đoạn văn viết theo cách diễn dịch hay quy nạp? Vì
sao?
Nếu chuyển cách trình bày thành đoạn diễn dịch em sẽ
thực hiện như thế nào?

2. Trình bày luận điểm
Các bạn cần hiểu rằng, người học sinh hôm nay
càng ham chơi, không chăm học thì ngày mai
càng khó có thể làm được việc gì có ý nghĩa, và
do đó, càng khó có được niềm vui trong cuộc
sống. Bởi vì sau này, khi lớn lên,bạn sẽ sống
trong thời đại mà trình độ khoa học- kĩ thuật và
văn hoá- nghệ thuật ngày một nâng cao. Trong
xã hội ấy, làm việc gì cũng cần phải có tri thức.
Vì vậy, muốn có tri thức thì phải chăm chỉ học
tập, ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

? Muốn chuyển đổi đoạn văn từ diễn dịch sang quy nạp
có thể làm được không?
Ví dụ: Muốn học giỏi, đòi hỏi người học phải chăm
chỉ, tự giác. Vì hiện nay lượng kiến thức nhiều, nếu
chúng ta không thường xuyên học bài và làm bài tập sẽ
không nắm được lý thuyết và các kỹ năng thực hành.
Lâu dần sẽ khó tiếp thu các kiến thức mới, tạo nên các
lỗ hổng về kiến thức cơ bản.Còn nếu chúng ta chỉ học
đối phó, thiếu tính tự giác thì khi lên lớp thầy cô, bạn
bè không kiểm tra sẽ trở nên lười biếng. Các bạn phải
thấy việc tự giác học là một thú vui, cảm thấy sung
sướng khi giải được một bài toán khó, viết được bài
văn hay thì lúc đó học mới có hiệu quả.

Chuyển thành đoạn quy nạp:
Hiện nay lượng kiến thức nhiều, nếu chúng ta không
thường xuyên học bài và làm bài tập sẽ không nắm được lý
thuyết và các kỹ năng thực hành. Lâu dần sẽ khó tiếp thu
các kiến thức mới, tạo nên các lỗ hổng về kiến thức cơ
bản.Còn nếu chúng ta chỉ học đối phó, thiếu tính tự giác thì
khi lên lớp thầy cô, bạn bè không kiểm tra sẽ trở nên lười
biếng. Các bạn phải thấy việc tự giác học là một thú vui,
cảm thấy sung sướng khi giải được một bài toán khó, viết
được bài văn hay thì lúc đó học mới có hiệu quả. Do đó,
muốn học giỏi người học phải chăm chỉ, tự giác

* ĐV diễn dịch:

Muốn học giỏi, đòi hỏi
người học phải chăm chỉ,
tự giác. Vì hiện nay lượng
kiến thức nhiều, nếu chúng
ta không thường xuyên học
bài và làm bài tập sẽ không
nắm được lý thuyết và các
kỹ năng thực hành.(…) Các
bạn phải thấy việc tự giác
học là một thú vui, cảm
thấy sung sướng khi giải
được một bài toán khó, viết
được bài văn hay thì lúc đó
học mới có hiệu quả.

Chuyển thành đoạn quy nạp:
Hiện nay lượng kiến thức
nhiều, nếu chúng ta không
thường xuyên học bài và làm
bài tập sẽ không nắm được lý
thuyết và các kỹ năng thực
hành.(…) Các bạn phải thấy
việc tự giác học là một thú vui,
cảm thấy sung sướng khi giải
được một bài toán khó, viết
được bài văn hay thì lúc đó học
mới có hiệu quả. Do đó, muốn
học giỏi người học phải chăm
chỉ, tự giác.

* KẾT LUẬN:
=>Việc chuyển đổi có thể làm được nhưng cần
đảm bảo các yêu cầu:
- Không thay đổi nội dung cơ bản của đoạn văn.
- Các mối quan hệ ngữ pháp và các ý nghĩa của các
luận cứ phải chặt chẽ và phù hợp.
=> Muốn thế cần:
- Thay đổi vị trí câu chủ đề, có khi phải thêm bớt
câu, có khi phải viết lại cho phù hợp.
- Các câu khác trong đoạn có thể giữ nguyên, hoặc
có khi phải thay đổi vị trí sắp xếp ,có thể thêm bớt
một hai từ ngữ cho thích hợp với đoạn mới.

* Luyện tập ở nhà:
- Phát triển và trình bày luận điểm:
«Đọc sách là công việc vô cùng bổ ích. Vì nó giúp ta hiểu
biết thêm về đời sống».
- Gợi ý:
- Vô cùng bổ ích vì sao?
+ Đọc sách không chỉ đem lại hiểu biết mà còn bồi dưỡng
tâm hồn, tự giáo dục nhân cách thẩm mỹ.
+ Sách là một người thầy lớn đối với con người. Vì sao?
- Hiểu biết thêm về đời sống là về những mặt nào của đời
sống? Thiên nhiên, xã hội, con người,...