KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8

SỰ THẬT THÚ VỊ
VỀ MÁU

Câu 1: Hệ cơ quan
nào được đề cập ở
video?

Câu 2: Theo em, chức
năng của các thành
phần máu là gì?

BÀI 30:
MÁU VÀ HỆ TUẦN HOÀN
Ở NGƯỜI

NỘI DUNG BÀI HỌC
I
II

IV

Máu
Hệ tuần
hoàn

III Một số bệnh về máu và tim
mạch

Cũng cố kiến
thức

Máu

Học sinh đọc tài liệu, quan sát hình
ảnh và hoàn thành lần lượt các nội
dung ở mỗi trạm trong Phiếu học tập.

Trạm 1

Trạm 2

Trạm 3

Tìm hiểu về
thành phần

Tìm hiểu
về miễn

Tìm hiểu về
nhóm máu và

PHIẾU HỌC TẬP SỐ
TÌM HIỂU VỀ THÀNH PHẦN CỦA MÁU
1
Đọc thông tin, quan sát các hình 30.2 – 30.7
trang 143 – 146 SGK và hoàn thành các
nhiệm vụ sau:
1 Kể tên các thành phần của máu?
2

Người bị sốt xuất huyết có thể bị giảm tiểu cầu
nghiêm trọng. Điều gì xảy ra nếu cơ thể thiếu tiểu
cầu?

3 Theo em, chức năng của máu là gì?

Trạm 1

Nêu một số đặc điểm cấu tạo và chức năng của
4
các thành phần máu theo gợi ý ở bảng dưới đây:

1

Kể tên các thành phần của máu?

Huyết
tương
Tiểu
cầu
Bạch
cầu
Hồng
cầu

Huyết
tương

CHỨC NĂNG THÀNH
PHẦN CỦA MÁU

Duy trì máu ở trạng thái lỏng giúp máu dễ dàng
lưu thông
trong mạch
Vận chuyển
chất dinh dưỡng, các chất cần
thiết khác và chất thải

Tiểu
- Tham gia vận chuyển chất
cầu
và Carbon dioxide )
Bạch
-cầu
Tham gia bảo vệ cơ thể
Hồng
-cầu
Tham gia vào quá trình

khí (Oxygen

2

Người bị sốt xuất huyết có thể bị giảm tiểu cầu nghiêm
trọng. Điều gì xảy ra nếu cơ thể thiếu tiểu cầu?

Nếu thiếu một trong các thành phần
của máu thì cơ thể sẽ gặp các bệnh lý
liên quan đến máu, ảnh hưởng đến
chức năng của nhiều cơ quan, thậm
chí tử vong.
Nếu thiếu tiểu cầu sẽ gây tình trạng xuất huyết, khả năng
đông máu và khả năng chống nhiễm trùng sẽ giảm, có
thể tử vong.

3

Theo em, chức năng của máu là gì?

Máu có chức năng bảo vệ cơ
thể, vận chuyển các chất cần
thiết cho tế bào và mang các
chất thải từ tế bào tới các cơ
quan bài tiết.

4

Nêu một số đặc điểm cấu tạo và chức năng của các
thành phần máu theo gợi ý ở bảng dưới đây:

4

Nêu một số đặc điểm cấu tạo và chức năng của các
thành phần máu theo gợi ý ở bảng dưới đây:

KẾT LUẬN
Máu gồm huyết tương và tế bào
máu (gồm hồng cầu, bạch cầu
và tiểu cầu).
Máu có chức năng bảo vệ cơ thể, vận
chuyển các chất cần thiết cho tế bào và
mang các chất thải từ tế bào tới cơ quan
bài tiết.

KẾT LUẬN

KẾT LUẬN

PHIẾU HỌC TẬP SỐ
TÌM HIỂU
VỀ
MIỄN
DỊCH
2

Trạm 2
Tìm hiểu
về miễn
dịch.

Nêu khái niệm miễn dịch, kháng nguyên
1
và kháng thể?
Hoạt
động
miễn
dịch
của
cơ
thể
có
sự
tham
2
gia của những tế bào nào?
Theo
em
“mụn
trứng
cá”
trên
da
có
phải
3
là phản ứng miễn dịch không? Vì sao?
4

Tại sao tiêm vaccine giúp phòng bệnh?

Nêu khái niệm miễn dịch, kháng nguyên
1
và kháng thể? Tại sao nói viêm là phản
ứng
miễn
dịch
của
cơ
thể?
Miễn dịch là khả năng cơ thể nhận diện và ngăn cản sự

xâm nhập của mầm bệnh (virus, vi khuẩn, nấm, kí sinh
trùng), đồng thời chống lại mầm bệnh khi nó xâm nhập
vào cơ thể.

Nêu khái niệm miễn dịch, kháng nguyên
1
và kháng thể? Tại sao nói viêm là phản
ứng
miễn
dịch
của
cơ
thể?
Kháng nguyên là các chất lạ, khi xâm nhập vào cơ
thể sẽ được bạch cầu nhận diện và sinh ra các
kháng thể tương ứng.

Kháng thể là chất do bạch cầu tiết ra, có khả liên kết

Hoạt động miễn dịch của cơ thể có sự tham gia
của
những
tế
bào
nào?
• Hàng rào bảo vệ tự nhiên gồm: da, niêm mạc (đường
2

tiêu hóa, đường hô hấp), dịch tiết (nước mắt, nước bọt,
dịch vị…) ngăn không cho mầm bệnh xâm nhập vào cơ
thể. bào: Khi có mầm bệnh xâm nhập vào cơ thể,
• Thực
bạch cầu sẽ tấn công chúng để bảo vệ cơ thể
• Phản ứng viêm: tạo ổ viêm để cô cụm mầm bệnh và
kích thích bạch cầu đến tiêu diệt các thực bào mầm
bệnh.
• Sinh kháng thể: bạch cầu tiết ra kháng thể có khả
năng liên kết đặc hiệu với kháng nguyên trên mầm

3

Theo em “mụn trứng cá” trên da có phải là phản
ứng miễn dịch không? Vì sao?
Mụn trứng cá xuất hiện do lỗ chân lông bị bít
tắc, sự tăng lên của vi khuẩn dẫn tới các tế
bào bạch cầu trong máu được huy động đến
để tiêu diệt làm xuất hiện mụn. Đây là một
phản ứng miễn dịch.

4

Tại sao tiêm vaccine giúp phòng bệnh?

Tiêm vaccine giúp phòng bệnh vì vaccine chứa
kháng nguyên, khi đưa vào cơ thể sẽ kích thích bạch
cầu sản sinh kháng thể chống lại mầm bệnh và “ghi
nhớ” lại kháng nguyên đó.

KẾT LUẬN
Miễn dịch là khả năng cơ thể nhận
diện và ngăn cản sự xâm nhập của
mầm bệnh, đồng thời chống lại
mầm bệnh khi nó đã xâm nhập và
cơ
thể
Kháng nguyên là các chất lạ, khi xâm nhập
vào cơ thể sẽ được các bạch cầu nhận diện và
sinh ra các kháng thể tương ứng chống lại
mầm bệnh.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ
TÌM HIỂU VỀ NHÓM MÁU VÀ TRUYỀN MÁU
3
Tham khảo SGK trang 145 – 146, điền tên các
1

loại nhóm máu, kháng nguyên, kháng thể ở mỗi
nhóm vào bảng dưới đây?

Trạm 3
Tìm hiểu về
nhóm máu và
truyền máu.

2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ
TÌM HIỂU VỀ NHÓM MÁU VÀ TRUYỀN MÁU
3

Nêu ý nghĩa thông tin về nhóm máu trong sổ
khám sức khỏe.
Nếu truyền khác nhóm máu với lượng máu nhỏ thì
3
người nhóm máu O, AB có thể truyền cho những
người thuộc nhóm máu nào? Giải thích.
Trong trường hợp không có máu trùng với
4
nhóm máu của người nhận, có thể truyền
máu khác nhóm không? Vì sao?

Tham khảo SGK trang 145 – 146, điền tên các
1
loại nhóm máu, kháng nguyên, kháng thể ở mỗi
nhóm vào bảng dưới đây?

2

Nêu ý nghĩa thông tin về nhóm máu trong sổ
khám sức khỏe.

Thông tin nhóm máu là thông tin cần phải có khi truyền
máu (nhận máu hoặc cho máu) vì khi truyền khác nhóm
máu có thể sẽ xảy ra hiện tượng phá hủy hồng cầu, gây
nguy hiểm đến tính mạng người nhận máu.

Nếu truyền khác nhóm máu với lượng máu nhỏ thì
3
người nhóm máu O, AB có thể truyền cho những người
thuộc nhóm máu nào? Giải thích.
Người nhóm máu O có thể truyền cho người ở
những nhóm máu còn lại A, B, AB. Vì người nhóm
máu O không có kháng nguyên trên hồng cầu nên
người
này
không
bị
phá
vỡ
trong
máu
người
nhận.
Người nhóm máu AB không thể truyền
cho người nhóm máu khác vì trên hồng
cầu có cả kháng nguyên A và kháng
nguyên B nên hồng cầu người này sẽ bị
phá vỡ khi kết hợp với kháng thể trong
máu người nhận khác nhóm máu từ đó

Trong trường hợp không có máu trùng với nhóm máu
4
của người nhận, có thể truyền máu khác nhóm không?
Vì sao?

Trong trường hợp không có máu trùng với
nhóm máu của người nhận, có thể truyền
máu khác nhóm nhưng đảm bảo nguyên
tắc không để kháng thể trong máu của
người nhận gây kết dính kháng nguyên
trong máu được truyền.

4

Sơ đồ cho nhận máu ở người

A

KẾT LUẬN
Hệ nhóm máu ABO gồm 4
nhóm máu A, B, AB và O. Khi
truyền máu cần thực hiện đúng
nguyên tắc

HỆ TUẦN
HOÀN

Quan sát hình
30.8:
Nêu tên và chức năng

Câu 1:
các cơ
quan của hệ tuần hoàn.
Câu 2: Mô tả đường đi của máu trong
hai vòng tuần hoàn: vòng tuần hoàn
nhỏ (vòng tuần hoàn phổi) và vòng
tuần hoàn lớn (vòng tuần hoàn cơ thể).

Hệ tuần
hoàn

Đường đi của máu trong hệ hô
hấp

Vòng tuần hoàn phổi:
Máu di chuyển từ tâm nhĩ phải xuống
tâm thất phải , sau đó lên phổi qua động
mạch phổi. Tại phổi, máu thực hiện quá
trình trao đổi khí và trở về tâm nhĩ trái
qua tĩnh mạch phỗi.

Đường đi của máu trong hệ hô
hấp

Vòng tuần hoàn phổi:
Máu di chuyển từ tâm nhĩ phải xuống
tâm thất phải , sau đó lên phổi qua động
mạch phổi. Tại phổi, máu thực hiện quá
trình trao đổi khí và trở về tâm nhĩ trái
qua tĩnh mạch phỗi.

Đường đi của máu trong hệ hô
hấp
Vòng tuần hoàn cơ thể:
Máu chảy từ tâm nhĩ trái xuống tâm thất trái,
sau đó đi lên theo động mạch chủ và phân
nhánh thành hai hướng đi khác nhau đến các
cơ quan trong cơ thể. Tại mao mạch, thực
hiện trao đổi khí và chất dinh dưỡng các tế
bào, sau đó máu di chuyển qua tĩnh mạch
chủ để trở về tâm nhĩ phải.

Đường đi của máu trong hệ hô
hấp

Vòng tuần hoàn cơ thể:

Máu chảy từ tâm nhĩ trái xuống tâm thất trái,
sau đó đi lên theo động mạch chủ và phân
nhánh thành hai hướng đi khác nhau đến các
cơ quan trong cơ thể. Tại mao mạch, thực
hiện trao đổi khí và chất dinh dưỡng các tế
bào, sau đó máu di chuyển qua tĩnh mạch

PHÒNG BỆNH VỀ
MÁU VÀ HỆ TUẦN
HOÀN

III. Phòng bệnh về máu và hệ tuần
hoàn
Theo em một số bệnh
về máu thường gặp ở
người là gì?

III. Phòng bệnh về máu và hệ tuần
hoàn
Người bình
thường

Người bình thiếu
máu

Thiếu máu là tình trạng suy giảm số lượng hồng
cầu hoặc huyết sắc tố (sắt, folic acid, Vitamin
B12) dẫn đến máu giảm khả năng vận chuyển

III. Phòng bệnh về máu và hệ tuần
hoàn

Chế độ ăn thiếu
sắt

Mất máu quá
nhiều

Thiếu máu dinh
dưỡng

Thiếu máu do chảy
máu

III. Phòng bệnh về máu và hệ
tuần hoàn
Muỗi vằn
Bệnh sốt xuất huyết

Gây đông

Muỗi Anopheles

Bệnh sốt
rét
Nhiễm ký sinh

III. Phòng bệnh về máu và hệ
tuần hoàn
Huyết áp cao là tình trạng
áp lực máu lên thành động
mạch tăng cao hơn so với
mức bình thường

III. Phòng bệnh về máu và hệ
tuần hoàn

Huyết áp cao sau khi tập
thể dục quá sức, tức giận

Huyết áp cao do chế độ ăn
nhiều muối, đường, chất
béo

III. Phòng bệnh về máu và hệ
tuần hoàn
Mạch máu
bình thương

Mạch máu bị
xơ vữa

Hàm lượng cholesterol trong máu tăng cao sẽ kết hợp với Ion
Ca2+ ngấm vào thành mạch
-> Làm hẹp lòng mạch, dẫn đến bị xơ vữa
-> Tăng huyết áp, giảm dòng chảy của máu, tạo cục máu động

III. Phòng bệnh về máu và hệ
tuần hoàn

KẾT LUẬN
Để bảo vệ hệ tuần hoàn cần thực hiện chế
độ dinh dưỡng, lối sống lành mạnh và hạn
chế tác nhân truyền bệnh.

Kiểm tra sức
khỏe định kì

Tập luyện thể dục khác
phụ các nguyên nhân gây

Chế độ ăn uống đủ
chất dinh dưỡng