LỚP : LÁ
Giáo viên : Nguyễn Thị Thân
TI?T 25, 26
MIấU T? TRONG VAN B?N T? S?
Thế nào là văn tự sự?
Đặc điểm của nhân vật và sự việc trong văn tự sự?
I/ Vai trò của miêu tả trong văn bản tự sự
Ví dụ:
Đọc đoạn trích /SGK trang 91
Vua Quang Trung lại truyền lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín, tất cả là hai mươi bức. Đoạn kén hạng lính khỏe mạnh, cứ mười người khiêng một bức, lưng giắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ “nhất”, vua Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc, mờ sáng ngày mùng 5 tiến sát đền Ngọc Hồi. Quân Thanh nổ súng bắn ra, chẳng trúng người nào cả. Nhân có gió bắc, quân Thanh bèn dùng ống phun khói lửa ra, khói toả mù trời, cách gang tấc không thấy gì, hòng làm cho quân Nam rối loạn. Không ngờ trong chốc lát trời bỗng trở gió nam, thành ra quân Thanh lại tự làm hại mình.
Vua Quang Trung liền gấp rút sai đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước. Khi gươm giáo của hai bên đã chạm nhau thì quăng ván xuống đất, ai nấy cầm dao ngắn chém bừa, những người cầm binh khí theo sau cũng nhất tề xông tới mà đánh.

Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau mà chết. Tên thái thú Điền Châu là Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết. Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung, thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối, quân Thanh đại bại.
I/ . Vai trò của miêu tả trong văn bản tự sự
Ví dụ:
Đọc đoạn trích /SGK trang 91
Đoạn trích kể về việc gì?
Nhân vật chính trong đoạn văn là ai?
Vua Quang Trung đã làm gì? Xuất hiện như thế nào?
Đoạn văn kể về trận đánh ở đồn Ngọc Hồi.
Vua Quang Trung
là người hỉ huy, xuất hiện với một tư thế uy phong lẫm liệt.
KL:
2. Nhận xét:
a. Đoạn văn kể về trận đánh ở đồn Ngọc Hồi. Nhân vật Quang Trung là người chỉ huy, xuất hiện với một tư thế uy phong lẫm liệt, tài giỏi.
Ngoài phương thức biểu đạt chính – tự sự, văn bản còn kết hợp với phương thức biểu đạt nào?
Chỉ ra các yếu tố miêu tả trong đoạn trích?
Vua Quang Trung lại truyền lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín, tất cả là hai mươi bức. Đoạn kén hạng lính khỏe mạnh, cứ mười người khiêng một bức, lưng giắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ “nhất”, vua Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc, mờ sáng ngày mùng 5 tiến sát đền Ngọc Hồi. Quân Thanh nổ súng bắn ra, chẳng trúng người nào cả. Nhân có gió bắc, quân Thanh bèn dùng ống phun khói lửa ra, khói toả mù trời, cách gang tấc không thấy gì, hòng làm cho quân Nam rối loạn. Không ngờ trong chốc lát trời bỗng trở gió nam, thành ra quân Thanh lại tự làm hại mình.
Vua Quang Trung lại truyền lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín
cứ mười người khiêng một bức, lưng giắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ “nhất”
khói toả mù trời, cách gang tấc không thấy gì
Vua Quang Trung liền gấp rút sai đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước. Khi gươm giáo của hai bên đã chạm nhau thì quăng ván xuống đất, ai nấy cầm dao ngắn chém bừa, những người cầm binh khí theo sau cũng nhất tề xông tới mà đánh.

Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau mà chết. Tên thái thú Điền Châu là Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết. Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung, thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối, quân Thanh đại bại.
bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau mà chết
thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối
 Chi tiết này miêu tả quân ta và quân địch đang chiến đấu.
Các yếu tố miêu tả ấy nhằm thể hiện những đối tượng nào?
9
10
KL:
b/ Các chi tiết miêu tả: Vua Quang Trung … kín; mười người…gì; vua Quang Trung… đánh; bỏ… chết; thây… suối.
-> làm nổi bật hình ảnh vua Quang Trung và diễn biến, kết quả trận đánh với quân Thanh ở Ngọc Hồi.
KL:
c/ Các sự việc chính được kể lại đầy đủ nhưng không sinh động, khô khan, kém hấp dẫn. Nói cách khác, kể như trên mới trả lời được câu hỏi “việc gì đã xảy ra?” chứ chưa trả lời được “việc đó xảy ra như thế nào?”
Các sự việc chính mà bạn học sinh nêu ra đã đầy đủ chưa?
Hãy nối các sự việc ấy thành một đoạn văn và cho biết nếu chỉ kể lại sự việc như vậy thì câu chuyện có sinh động không? Vì sao?
So sánh 2 đoạn văn? Đoạn văn nào hay hơn? Vì sao?
Nếu bỏ các sự việc đi, chỉ để lại yếu tố miêu tả thì sẽ như thế nào?
-> Không còn là văn tự sự mà thành văn miêu tả. Vì vậy, khi đưa yếu tố miêu tả vào, ta cần chú ý sử dụng cho phù hợp, miêu tả chỉ là phương thức phụ kết hợp nhằm làm cho câu chuyện cụ thể, sinh động, ko được lấn át yếu tố chính là kể.
=>KL: Yếu tố miêu tả (hình ảnh, trạng thái, đặc điểm, tính chất,…của sự vật, con người, cảnh vật,…) làm cho lời kể trở nên cụ thể, sinh động và hấp dẫn hơn
Vậy yếu tố miêu tả trong văn tự sự có tác dụng gì?
GHI NHỚ
SGK/92
1/ Tìm những yếu tố tả người và tả cảnh trong hai đoạn trích Chị em Thúy Kiều và Cảnh ngày xuân. Phân tích giá trị của những yếu tố
miêu tả ấy.


II/ Luyện tập :
a/ Chị em Thúy Kiều ( tả người )
- Miêu tả Thúy Vân
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang
Hoa cười ngọc thốt đoan trang
Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da
- Miêu tả Thúy Kiều
Làn thu thủy nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh
Một hai nghiêng nước nghiêng thành
⟹ Làm nổi bật vẻ đẹp của hai chị em. Thúy Vân tròn đầy, đoan trang, phúc hậu còn Thúy Kiều sắc sảo, mặn mà.



b/ Cảnh ngày xuân :
* Tả cảnh
  Ngày xuân con én đưa thoi
Cỏ non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa
Ngổn ngang gò đống kéo lên
Thoi vàng vó rắc, tro tiền giấy bay
Tà tà bóng ngả về tây
Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh
Nao nao, dòng nước uốn quanh;
Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang



* Tả người
  Gần xa nô nức yến anh
Dập dìu tài tử giai nhân
Ngựa xe như nước, áo quần như nêm
Chị em thơ thẩn dan tay ra về 
⟹ Miêu tả vẻ đẹp mùa xuân và không khí lễ hội rộn ràng, tươi vui.



2/ Bài tập 2: Viết đoạn văn miêu tả vẻ đẹp của hai chị em Thúy Kiều trong văn bản cùng tên

+ Thuý Võn: khuụn m?t d?y d?n, trũn trinh nhu trang, dụi m�y s?c nột, mi?ng cu?i nhu hoa, gi?ng núi trong tr?o, h�m rang ng?c ng�, mỏi túc úng mu?t m?m m?i hon mõy, da tr?ng m?n hon tuy?t.
- Thỳy Ki?u: M?t trong sỏng, long lanh, linh d?ng nhu l�n nu?c mựa thu; dụi m�y thanh tỳ phon ph?t xanh nhu nỳi mựa xuõn l�m ngu?i say mờ, thiờn nhiờn ph?i ghen t?.
3/ Giới thiệu trước lớp về vẻ đẹp của chị em Thúy Kiều bằng lời của
mình.





Thỳy Ki?u v� Thỳy Võn l� hai giai nhõn tuy?t th? cú c?t cỏch thanh cao,tinh th?n tr?ng trong nhu tuy?t. M?i ngu?i mang trong mỡnh m?t v? d?p riờng v� d?u d?t d?n d? ho�n h?o. Thỳy Võn cú v? d?p phỳc h?u, doan trang, quý phỏi. N�ng cú khuụn m?t d?y d?n nhu v?ng trang, gi?ng núi trong tr?o nhu ng?c. Mỏi túc c?a Võn úng ? hon mõy, l�n da tr?ng m?n m�ng hon tuy?t.
Còn Kiều lại sở hữu một vẻ đẹp sắc sảo, mặn mà. Nàng có một đôi mắt tinh anh, kiêu sa tựa như làn nước mùa thu và đôi lông mày thanh tú như nét núi mùa xuân. Vẻ đẹp của nàng khiến cho thiên nhiên phải ghen tị, và khiến cho bất cứ đấng quân vương nào cũng phải mất nước mất thành. Không những thế, Kiều còn giỏi cả về cầm, kì, thi, họa. Cung đàn “Bạc mệnh” của Kiều chính là sự tự ghi lại tiếng lòng của một trái tim đa cảm. Cả hai nàng đều sống khuôn phép, đức hạnh trong nề nếp của gia đình gia giáo.