TRƯỜNG TH – THCS – THPT NGUYỄN BỈNH KHIÊM
SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG
CHƯƠNG I : SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG
BÀI 41
MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI
I/ Môi trường sống của sinh vật
?
Quan sát hình cho biết Thỏ sống trong rừng chịu ảnh hưởng của những yếu tố nào?
Nhiệt độ
Độ ẩm
Ánh sáng
Thức ăn
Thợ săn
Thú dữ
 Môi trường sống là gì?
……….....
……………
là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển, sinh sản của sinh vật.

I Môi trường sống của sinh vật
1. Môi trường sống là gì ?
?
2. Các loại môi trường.
Hình 41.1: Các môi trường sống của sinh vật
4
4
4
4
2
1
3
HS quan sát và chú thích hình 41.1
I/ Môi trường sống của sinh vật:
Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng,có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển, sinh sản của sinh vật.

I Môi trường sống của sinh vật
1. Môi trường là gì ?
?
2. Các loại môi trường.
- Môi trường nước.
- Môi trường trong đất.
- Môi trường trên mặt đất - không khí .
- Môi trường sinh vật.
?
4/2/2020
TRẦN THỊ THU HỒNG
6
MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT
MÔI TRƯỜNG NƯỚC
Cá ngừ
Cá nục
Cá đối
Cá thu
Sú
Đước
4/2/2020
7
MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT
MÔI TRƯỜNG ĐẤT - KHÔNG KHÍ
Trâu
Vịt
Gà
Cò
Chim
4/2/2020
TRẦN THỊ THU HỒNG
8
MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT
MÔI TRƯỜNG TRONG ĐẤT
Kiến
Chuột chũi
Giun đất
Rết
4/2/2020
9
MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT
MÔI TRƯỜNG SINH VẬT
Cây tầm gửi sống ký sinh trên nhiều cây khác
Bọ chét
ký sinh
Mối ong ký sinh
trên nhộng ong
I/ Môi trường sống của sinh vật:

Bài tập về nhà: Quan sát các hình ảnh trong tự nhiên, điền nội dung phù hợp vào các ô trống trong bảng 41.1 – Trang 119 - SGK)
Mỗi HS kể 5 sinh vật.
Nhiệt độ Thức ăn

Độ ẩm Thợ săn

Ánh sáng Thú ăn thịt
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường
Nhân tố sinh thái là gì?
- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật.
Nhiệt độ Thức ăn

Độ ẩm Thợ săn

Ánh sáng Thú dữ
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường
Nhân tố vô sinh
Nhân tố hữu sinh
Nhân tố các sinh vật khác:
(Các vi sinh vật, nấm, thực vật, động vật)
Nhân tố con người
Nhiệt độ, độ ẩm, nước….

- Có 2 nhóm nhân tố sinh thái:
+ Nhân tố vô sinh (không sống):
+ Nhân tố hữu sinh (sống)
Tại sao nhân tố con người tách thành một nhân tố sinh thái độc lập ?
Một số hình ảnh về sự tác động của con người đến môi trường.
Tác động tích cực
Tác động tiêu cực
? Em hãy nhận xét về sự thay đổi của các nhân tố sau:
1) Trong một ngày ( từ sáng tới tối), ánh sáng mặt trời
chiếu trên mặt đất thay đổi như thế nào?
2) Ở nước ta, độ dài ngày vào mùa hè và mùa đông có gì
khác nhau?
3) Sự thay đổi nhiệt độ trong một năm diễn ra như thế nào?
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:
Nghiên cứu thông tin SGK Trả lời mục ▼ của phần II (tr.120)
Trong một ngày ( từ sáng tới tối), ánh sáng mặt trời chiếu trên mặt đất thay đổi như thế nào?
 Trong một ngày cường độ ánh sáng mặt
trời chiếu trên mặt đất tăng dần từ sáng tới trưa
và sau đó giảm dần vào buổi chiều cho đến tối.
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:
2) Ở nước ta, độ dài ngày vào mùa hè và mùa
đông có gì khác nhau?
 Mùa hè có ngày dài hơn mùa đông.
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:
3) Sự thay đổi nhiệt độ trong một năm diễn ra
như thế nào?
 Trong năm nhiệt độ thay đổi theo mùa:
+ Mùa xuân ấm áp.
+ Mùa hè nhiệt độ không khí cao (nóng nực)
+ Mùa thu nhiệt độ không khí giảm (mát mẻ)
+ Mùa đông nhiệt độ xuống thấp (lạnh)
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:
Nhận xét: Các nhân tố sinh thái tác động lên sinh vật thay đổi theo từng môi trường và từng thời gian.
Bài tập về nhà: Bài 1 đến bài 3 – Tr.121 - SGK
- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật.
- Có 2 nhóm nhân tố sinh thái:
+ Nhân tố vô sinh (không sống):
+ Nhân tố hữu sinh (sống)
I/ Môi trường sống của sinh vật:
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:
Nhân tố các sinh vật
(Các vi sinh vật, nấm, thực vật, động vật)
Nhân tố con người
Nhiệt độ, độ ẩm, nước….
III/ Giới hạn sinh thái:
1. Cá rô phi ở Việt Nam sống và phát triển ở nhiệt độ nào ?
2. Nhiệt độ nào thuận lợi để cá rô phi sinh trưởng và phát triển?
3. Nhiệt độ nào thuận lợi nhất để cá rô phi sinh trưởng và phát triển?
50 C
Điểm gây chết
420 C
Điểm cực thuận
Giới hạn chịu đựng
Hình 41.2 Giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam
Khoảng thuận lợi
t0 C
Giới hạn dưới
Giới hạn trên
300C
Điểm gây chết
Quan sát hình vẽ và cho biết :
Giới hạn sinh thái là gì?
Giới hạn sinh thái là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với một nhân tố sinh thái
nhất định.
420C
50C
Giới hạn dưới
Giới hạn trên
Khoảng thuận lợi
300C
440C
20C
Giới hạn dưới
Giới hạn trên
Khoảng thuận lợi
280C
Cá rô phi
Cá chép
Loài nào có giới hạn sinh thái rộng hơn ?
Mỗi loài sinh vật đều có giới hạn sinh thái riêng đối với từng nhân tố sinh thái.
Bài tập về nhà: Vẽ sơ đồ giới hạn sinh thái – Bài 4. Tr.121 - SGK
- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật.
- Có 2 nhóm nhân tố sinh thái:
+ Nhân tố vô sinh (không sống):
+ Nhân tố hữu sinh (sống)
I/ Môi trường sống của sinh vật:
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:
Nhân tố các sinh vật (Các vi sinh vật, nấm,
thực vật, động vật)
Nhân tố con người
Nhiệt độ, độ ẩm, nước….
III/ Giới hạn sinh thái:
Giới hạn sinh thái là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với một nhân tố sinh thái
nhất định.
- Môi trường là nơi sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh sinh vật.
- Có 4 loại môi trường chủ yếu:
+ Môi trường nước
+ Môi trường trên mặt đất – không khí ( môi trường trên cạn)
+ Môi trường trong đất
+ Môi trường sinh vật
- Học bài
- Trả lời câu hỏi và bài tập được giao.
- Liên hệ các nhân tố sinh thái với sinh vật ở địa phương?
Chuẩn bị bài 42: “Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống sinh vật”
- Phần I: Đọc thông tin kết hợp:
+ Kẻ và hoàn thành bảng 42.1 (Tr.123).
+ Nêu sự khác nhau của thực vật ưa sáng và thực vật ưa bóng?
- Phần II: Trả lời mục ▼ (Tr.123).
- Tìm hiểu sự ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống của con
người và các sinh vật khác ở địa phương?
Hướng dẫn học tập ở nhà