THI ĐUA DẠY TỐT-HỌC TỐT
Sinh học 9
Giáo viên: Nguyễn Văng Thị Mỹ Duyên
SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG
Chương I: SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG
Chương II : HỆ SINH THÁI
Chương III : CON NGƯỜI, DÂN SỐ VÀ MÔI TRƯỜNG
Chương IV : BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
Tiết 42 – Bài 41
CHƯƠNG I:
Sinh vật và môi trường
MÔI TRƯỜNG
VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI
Nội dung bài học:
I/ Môi trường sống của sinh vật.
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường.
III/ Giới hạn sinh thái.
I. Môi trường sống của sinh vật:
1. KN:
Chất dinh dưỡng
Không khí
Ánh sáng
Nhiệt độ
Đất, nước
Người
Chuột, ếch, nhái....
Vi sinh vật…..
Côn trùng
Chim
Môi trường sống là gì?
QS hình sau: cho biết cây lúa chịu ảnh hưởng của những yếu tố nào?
Môi trường sống là nơi sinh sống của sinh vật bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng, tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên đời sống sinh vật.
I. Môi trường sống của sinh vật
1. KN:
2. Các loại môi trường:
- Môi trường nước
- Môi trường trong đất
- Môi trường trên mặt đất – Không khí (mt trên cạn)
- Môi trường sinh vật
QS hình sau em hãy cho biết có mấy loại môi trường sống chủ yếu?
Có 4 loại môi trường chủ yếu:
4/15/2020
TRẦN THỊ THU HỒNG
6
Quan sát trong tự nhiên, các em hãy điền tiếp nội dung phù hợp vào các ô trống trong bảng 41.1 (vừa qs vừa điền)
Bò
Vịt
Gà
Lợn
4/15/2020
TRẦN THỊ THU HỒNG
7
Cò
Chuồn chuồn
Ong
Chim
4/15/2020
TRẦN THỊ THU HỒNG
8
Bạch tuộc
Rùa
Cá ngựa
San hô
Cua

Sứa
4/15/2020
TRẦN THỊ THU HỒNG
9
Rong
Sen
Bèo hoa dâu
Lục bình
4/15/2020
TRẦN THỊ THU HỒNG
10
Kiến
Chuột chũi
Giun đất
Rết
4/15/2020
TRẦN THỊ THU HỒNG
11
Bọ chét
Mối ong ký sinh
trên nhộng ong
Sán lá gan
ký sinh
ký sinh
Cây tầm gửi sống ký sinh trên nhiều cây khác
II. Các nhân tố sinh thái của môi trường
Chất dinh dưỡng
Không khí
Ánh sáng
Nhiệt độ
Nước
Người
Chuột, ếch, nhái....
Vi sinh vật
Cỏ dại
Nấm
Nhân tố vô sinh
Nhân tố hữu sinh
Nhân tố con người
Nhân tố sinh thái là gì?
Nhân tố SV khác
- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động đến sinh vật.
Dựa vào tính chất người ta phân loại nhân tố sinh thái
thành mấy nhóm?
Phiếu học tập : Cho các nhóm nhân tố sinh thái sau
Hãy lựa chọn và sắp xếp các nhân tố sau thành từng nhóm
Ánh sáng
Đất
Không khí
Nước ngọt
Săn bắt cá
Bão

Nước chảy
Phá rừng
Trồng lúa
Vi sinh vật
Chuột
Nấm
Bài tập: Cho các nhóm nhân tố sinh thái sau
Hãy lựa chọn và sắp xếp các nhân tố sau thành từng nhóm
Qua bảng bài tập+thông tin SGK em hãy rút ra kết luận: có mấy nhóm nhân tố sinh thái, đặc điểm từng nhóm?
Có 2 nhóm chính:
+ Nhân tố vô sinh (không sống): ánh sáng, nhiệt độ, nước, độ ẩm,…
+ Nhân tố hữu sinh (Sống): con người và sinh vật khác (TV, ĐV, nấm, VSV)
- Các nhân tố đó có quan hệ mật thiết với nhau, tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sinh vật, vì vậy khi một nhân tố bị ô nhiễm sẽ ảnh hưởng đến các nhân tố khác và ảnh hưởng đến sinh vật.
Bạn muốn môi trường sống của chúng ta sẽ như thế nào ?

Xanh, sạch, đẹp...
...rác, rác và rác.
...khói bụi...
HÃY HÀNH ĐỘNG !
▼ Em hãy nhận xét về sự thay đổi của các nhân tố sau :
Ánh sáng trong ngày tăng dần vào buổi trưa rồi lại giảm
Sự thay đổi nhiệt độ trong một năm diễn ra như thế nào ?

Mùa hè ngày dài hơn mùa đông
Mùa hè nóng, mùa thu mát mẻ, mùa đông lạnh, mùa xuân ấm áp
Ở nước ta , độ dài ngày vào mùa hè và mùa đông có gì khác nhau ?
Trong một ngày (từ sáng tới tối), ánh sáng mặt trời chiếu trên mặt đất thay đổi như thế nào ?
Nghiên cứu thông tin SGK Thảo luận nhóm trả lời mục ▼ của phần II (tr.120)
Nhận xét: Các nhân tố sinh thái tác động lên sinh vật thay đổi theo từng môi trường và từng thời gian.

III/ Giới hạn sinh thái:
HS tìm hiểu ví dụ về giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam (H41.2)
Giới hạn dưới
Giới hạn trên
(5oC)

(42oC)
Khoảng thuận lợi
Điểm cực thuận 30oC
toC
Hình 41.2 Giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam
- Đối với cá rô phi ở Việt Nam, các giá trị về nhiệt độ 5oC, 42oC và 30oC gọi là gì ?
- Cá rô phi sống và phát triển ở khoảng nhiệt độ nào?
 Từ 5oC đến 42oC gọi là giới hạn chịu đựng ( hay giới hạn sinh thái về nhiệt độ).
- Cá rô phi chết ở nhiệt độ nào?
 Dưới 5oC và trên 42oC
- Cá rô phi phát triển thuận lợi nhất ở nhiệt độ nào?
 Phát triển thuận lợi nhất ở 30oC.
Giới hạn sinh thái là gì?
?
Giới hạn chịu đựng
Điểm gây chết
Điểm gây chết
III. GIỚI HẠN SINH THÁI:
Giới hạn sinh thái là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với một nhân tố sinh thái nhất định
Ví dụ : giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam từ 5 – 42 độ C
* Bài tập: Cá chép ở Việt Nam chết ở nhiệt độ dưới 2oC và trên 44oC, phát triển
thuận lợi nhất ở 28oC. So sánh với cá rô phi ở Việt Nam thì loài nào có giới hạn
sinh thái về nhiệt độ rộng hơn? Loài nào có vùng phân bố rộng hơn?

Trả lời
Giới hạn sinh thái về nhiệt độ của cá rô phi là: 5oC – 42oC
của cá chép là: 2oC – 44oC
 Vì vậy cá chép có giới hạn sinh thái về nhiệt độ rộng hơn cá rô phi.
Do đó, cá chép có vùng phân bố rộng hơn.


- Từ VD trên em có nhận xét gì về khả năng chịu đựng của sinh vật với
mỗi nhân tố sinh thái?

 Mỗi loài có giới hạn sinh thái riêng đối với mỗi nhân tố sinh thái.
 Sinh vật có giới hạn sinh thái rộng -> phân bố rộng, dễ thích
nghi.
III/ Giới hạn sinh thái:
?
Củng cố luyện tập
- Ôn Bài trên trang web trường
- Làm bài tập 1,2,3,4 SGK (Tr.121)
- Liên hệ các nhân tố sinh thái với sinh vật ở địa phương?
Chuẩn bị bài 42: “Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống sinh vật”
- Phần I: Đọc thông tin kết hợp:
+ Kẻ và hoàn thành bảng 42.1 (Tr.123).
+ Nêu sự khác nhau của thực vật ưa sáng và thực vật ưa bóng?
- Phần II: Trả lời mục ▼ (Tr.123).
- Tìm hiểu sự ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống của con
người và các sinh vật khác ở địa phương?
Hướng dẫn học tập ở nhà