VẤN ĐỀ
MÔI TRƯỜNG TRONG SẢN XUẤT THỦY SẢN


Nguyễn Tử Cương
NAFIQAVED

12/2007
NỘI DUNG
1. Kinh tế Thủy sản thời gian qua
2. Ảnh hưởng của môi trường đến sản xuất thủy sản và ngược lại
3. Thảo luận giải pháp
1. Kinh tế của Thủy sản thời gian qua
1.1. Sản xuất thuỷ sản từ 1991-2006
a. Diễn biến sản lượng thuỷ sản 1991-2006
Nguồn: Báo cáo tổng kết hàng năm của Bộ Thủy sản
Chú thích:
Năm 2007: Sản lượng Thủy sản 3,95 triệu tấn, trong đó nuôi 1,95 triệu tấn
Xuất khẩu Thủy sản dự kiến 3,7 tỷ USD (11 tháng 3,43 tỷ USD)
b. Nhận xét
So với năm 1991: Sản lượng Thủy sản tăng 3,14 lần
Trong đó Nuôi tăng 4,66 lần
Khai thác tăng 2,80 lần
Từ năm 2001: Sản lượng khai thác Thuỷ sản tự nhiên tăng chậm dần (bảo vệ nguồn lợi)

Từ 1999: Sản lượng nuôi quyết định tốc độ tăng trưởng sản lượng Thủy sản

1.2. Giá trị kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam
a. Diễn biến (1991 – 2006)
Định hướng phát triển Thuỷ sản đến năm 2010
Sản lượng khai thác: 2 triệu tấn
Sản lượng nuôi : 2 – 2,5 triệu tấn
Kim ngạch xuất khẩu: 4 – 4,5 triệu USD
Phát triển thuỷ sản bền vững

b. Hướng phát triển

.2. Ảnh hưởng của môi trường đến sản xuất thuỷ sản và ngược lại
2.1. Ảnh hưởng của môi trường đối với nuôi trồng thuỷ sản và ngược lại
a. Diện tích và sản lượng nuôi trồng 1991 - 2006
Năng suất 0,7 0,79 0,92 1,5 1,65
(tấn/ha)
2006
2000
Nguồn: Báo cáo tổng kết hàng năm của Bộ Thủy sản
b. Các giống loài nuôi chủ yếu hiện nay
- Nước ngọt: cá tra/ba sa, rô phi, mè, trắm, chép, rô đồng, lóc, chình, tôm càng xanh. Trong đó cá tra/ba sa, rô phi, chình và tôm càng xanh là những đối tượng xuất khẩu chủ lực.
- Nước lợ - mặn: tôm sú, tôm hùm, tôm he, tôm chân trắng, nhuyễn thể hai mảnh vỏ, rong câu, tôm hùm, ốc hương, cá giò, rong sụn ... Trong đó tôm sú, tôm hùm có vị trí quan trọng nhất, kế đến là nhuyễn thể hai mảnh vỏ, rong câu, tôm hùm
2.1.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến môi trường nuôi
Ảnh hưởng từ môi trường bên ngoài
Chất thải sinh hoạt
(khu du lịch, dân cư)
Canh tác nông nghiệp
Cảng, khu neo
đậu tàu thuyền
Khu nuôi trồng
thuỷ sản khác
Gió bão
Mưa lũ
Nhà máy
công nghiệp, Mỏ
Vi sinh vật gây
bệnh, ô nhiễm hữu cơ
Dư lượng
Thuốc trừ sâu
Dư lượng
Kim loại nặng
Vi sinh vật gây bệnh,
ô nhiễm hữu cơ, dầu
Mầm bệnh dư lượng
HC,HS, ô nhiễm hữu cơ
Phá huỷ công trình
Thay đổi nhiệt
độ, độ mặn, pH…
Môi trường
sống thuỷ sản
tự nhiên /
nước lấy vào
khu vực nuôi
b. Hoạt động nuôi trồng ảnh hưởng tới TS nuôi
Cấu trúc không
phù hợp
Hoá chất xử lý
môi trường
Sử dụng
kháng sinh
Thức ăn dư
Lây nhiễm
mầm bệnh
Ô nhiễm
hữu cơ
SP không an toàn
Ảnh hưởng hệ
sinh thái
SP không an toàn
Hình thành VK
kháng kháng sinh
Hoạt động
Nuôi


Môi trường
Ao Nuôi
c. Hoạt động của nuôi trồng thuỷ sản ảnh hưởng tới môi trường bền ngoài
2.2. Ảnh hưởng của môi trường tới chế biến Thuỷ sản và ngược lại
2.2.1. Những mối nguy gây mất an toàn thực phẩm
a. Các loại mối nguy
CÁC LOẠI MỐI NGUY
Mối nguy
vật lý
Mối nguy
hoá học
Mối nguy
sinh học
Vật cứng, sắc nhọn
Hoá chất bảo quản,
phụ gia …
Độc tố nấm
HC, KS có hại
Kim loại nặng,
thuốc trừ sâu,
độc tố sinh học
Chất kích thích sinh sản
và sinh trưởng có hại
Gây thương tích
cho hệ tiêu hoá
Vi khuẩn
Vi rút
Ký sinh trùng
Gây bệnh đường ruột,
thương hàn …
b. Nhận diện các loại mối nguy gây mất ATTP
c. Nguồn gốc của mối nguy gây mất an toàn thực phẩm trong công đoạn nuôi
Ao nuôi

Chất
đáy

Con
giống
Phân
bón
Chế phẩm
Sinh học
Thuốc
thú y

Nguồn
nước


Người và
DCCS

Thức
ăn

Hoá chất
xử lý

Chất thải
trên bờ
Cấu trúc
ao đầm
d. Đánh giá mức độ rủi ro các mối nguy gây mất ATTP thuỷ sản trong công đoạn nuôi
Chú thích: VK: vi khuẩn, VR: virut, KST: ký sinh trùng, TTS: thuốc trừ sâu, KLN: kim loại nặng, KSCH: kháng sinh, ĐTN: độc tố nấm, HCCH: hoá chất, CKTSS: Chất kích thích sinh sản, Chất kích thích sinh trưởng, TS: tổng số, DCCS: dụng cụ chăm sóc
2.2.2 Phản ứng của thị trường liên quan đến ATTP, ATBD, ATMT
a. Về ATTP thuỷ sản
b. Về an toàn bệnh, dịch thuỷ sản
c. Về an toàn môi trường và môi sinh
2.2.3. Ảnh hưởng của chế biến thủy sản tới môi trường
a. Số lượng các cơ sở sơ chế, bảo quản và chế biến TS
b. Các loại chất thải từ các dạng hình, chế biến Thuỷ sản
Chất thải rắn
Chất thải lỏng
Chất thải khí
Mùi hôi
Vi sinh vật gây bệnh
Mầm bệnh TS
Mùi hôi
Ảnh hưởng tầng
OZÔN, sức khoẻ
công nhân
Dư lượng hoá chất
Mầm bệnh TS
Ô nhiễm hữu cơ
Môi trường
sống của
người/
Thuỷ sản
tự nhiên
3 Thảo luận giải pháp
a. Giải pháp qui hoạch
Qui hoạch tổng thể kinh tế vùng
Qui hoạch nuôi Thuỷ sản
Kiểm soát quá trình phát triển theo qui hoạch
b. Giải pháp quản lý
Chuyển chức năng giám sát môi trường các cơ sở chế biến và nuôi trồng cho ngành Thuỷ sản quản lý
c. Giải pháp sản xuất bền vững
Nhà máy chế biến
Áp dụng HACCP trong quá trình chế biến
Áp dụng ISO 14000 trong quản lý chất thải
Cơ sở nuôi trồng
Hộ nuôi nhỏ lẻ: BMP
Hộ nuôi lớn: GAqP
Vùng nuôi đã qui hoạch: CoC
Xin trân trọng cảm ơn quý vị đã chú ý lắng nghe!
Xin trân trọng cảm ơn quí vị
đã chú ý lắng nghe!