Thứ ba ngày tháng 5 năm 2023
LUYỆN TỪ VÀ CÂU
MỞ RỘNG VỐN TỪ: QUYỀN VÀ BỔN PHẬN

Bài 1: Dựa theo nghĩa của tiếng “quyền”, em
hãy sắp xếp các từ cho trong ngoặc đơn thành hai
nhóm:
a) Quyền là những điều mà pháp luật hoặc xã hội công
nhận cho được hưởng, được làm, được đòi hỏi.
b) Quyền là những điều do có địa vị hay chức vụ mà
được làm.

(quyền hạn, quyền hành, quyền lợi, quyền lực,
nhân quyền, thẩm quyền)

 quyền hành
 quyền lợi
 quyền lực
 nhân quyền
 thẩm quyền
 quyền hạn

a) Quyền là những điều mà pháp luật hoặc xã hội
công nhận cho được hưởng, được làm, được đòi hỏi:

b) Quyền là những điều do có địa vị hay chức vụ
mà được làm:

•
•
•
•
•
•

quyền hạn
quyền lợi
quyền lực
nhân quyền
thẩm quyền
quyền hành

a) Quyền là những điều mà pháp luật hoặc xã hội
công nhận cho được hưởng, được làm, được đòi hỏi:
quyền lợi; nhân quyền

b) Quyền là những điều do có địa vị hay chức vụ mà
được làm:
quyền hạn; quyền hành; quyền lực; thẩm quyền

- Quyền hạn : quyền được xác định về nội dung, phạm vi,
mức độ.
- Quyền hành : quyền định đoạt và điều hành công việc.
- Quyền lợi : quyền được hưởng những lợi ích nào đó về vật
chất, tinh thần, chính trị, sức mạnh.
- Quyền lực : quyền định đoạt mọi công việc quan trọng về
mặt chính trị và sức mạnh để đảm bảo thực hiện quyền ấy.
- Nhân quyền : những quyền căn bản của con người (tự do
ngôn luận, tự do tín ngưỡng, tự do đi lại,…
- Thẩm quyền : quyền xem xét để kết luận và định đoạt một
vấn đề theo pháp luật (thẩm quyền xét xử của toà án,…).

Bài 2: Trong các từ dưới đây, những từ nào đồng nghĩa
với “bổn phận” ?
Nghĩa vụ, nhiệm vụ, chức vụ, chức năng, chức trách,
trách nhiệm, phận sự, địa phận.
* Bổn phận: là trách nhiệm và phần việc phải gánh vác, lo liệu, theo
từ đồng nghĩa với từ “bổn phận” là :
đạo lí- Những
thông thường.

nghĩa vụ; nhiệm vụ; trách nhiệm; phận sự.

- Nghĩa vụ : việc mà pháp luật hay đạo đức bắt buộc phải làm đối với xã
hội, với người khác.
- Nhiệm vụ : những công việc cần làm để đảm bảo chức năng của vị trí
đó không bị sai lệch đi
- Trách nhiệm : việc mà mỗi người phải làm và phải có ý thức với
những việc làm đó.
- Phận sự : phần việc thuộc trách nhiệm của một người.
- Chức vụ : nhiệm vụ tương ứng với chức.
- Chức trách : trách nhiệm quy định cho mỗi chức hoặc mỗi cơ quan.
- Chức năng : hoạt động, tác dụng hay đặc trưng của một cơ quan, của
một người,…
- Địa phận : phần đất thuộc một địa phương, một nước, một đối tượng…

Bài 3: Đọc lại Năm điều Bác Hồ dạy thiếu nhi và trả lời câu hỏi:
Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào
Học tập tốt, lao động tốt
Đoàn kết tốt, kỉ luật tốt
Giữ gìn vệ sinh thật tốt
Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm.

a)Năm điều Bác Hồ dạy nói về quyền hay bổn phận của thiếu nhi?
b)Lời Bác dạy thiếu nhi đã trở thành những quy định nào trong Luật
bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em mà em vừa học?

Năm điều Bác Hồ dạy:
Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào
Học tập tốt, lao động tốt
Đoàn kết tốt, kỉ luật tốt
Giữ gìn vệ sinh thật tốt
Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm.
a) Năm điều Bác Hồ dạy nói về bổn phận của thiếu nhi.
b) Lời Bác dạy đã trở thành những quy định được nêu trong
điều 21 của Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.

Bài 4: Viết một đoạn văn khoảng 5 câu trình bày suy nghĩ
của em về nhân vật Út Vịnh trong bài tập đọc em đã học ở
tuần 32.
Gợi ý:
+ Út Vịnh là một bạn học sinh như thế nào ?
(Bạn là người thực hiện tốt nhiệm vụ giữ gìn và bảo vệ
đường sắt quê hương mình, dũng cảm cứu người…)
+ Những chi tiết nào trong bài cho em biết điều đó?
(Bạn sẵn sàng nhận nhiệm vụ khó nhất và hoàn thành
tốt công việc được giao, dũng cảm lao vào cứu em nhỏ khi
đoàn tàu lao tới)
+ Em học tập được điều gì ở bạn Út Vịnh?
(Em học tập được lòng dũng cảm, tinh thần thực hiện
nghiêm túc bổn phận của trẻ em với xã hội, mọi người…)

Bài làm
Út Vịnh tuy còn nhỏ nhưng đã có ý thức trách nhiệm
của một công dân. Không những bạn tôn trọng quy định về
an toàn giao thông mà còn thuyết phục được bạn Sơn không
chơi dại thả diều trên đường tàu. Ngoài ra, Vịnh đã nhanh trí,
dũng cảm cứu sống một em nhỏ. Hành động của bạn thật
đáng khâm phục. Đó chính là một tấm gương sáng về người
công dân nhỏ tuổi cho chúng ta học tập và noi theo.