Nhiệt liệt chào mừng
các EM THAM GIA TI?T H?C NG? VAN 9
Bài 23: Mùa xuân nho nhỏ
- Thanh Hải -
TRƯỜNG TH&THCS CAM NGHĨA
Giáo viên: Nguyễn Đức Hòa
Nhiệt liệt chào mừng
các EM THAM GIA TI?T H?C NG? VAN 9
TRƯỜNG TH&THCS CAM NGHĨA
Giáo viên: Nguyễn Đức Hòa
Bài 23: Mùa xuân nho nhỏ
- Thanh Hải -
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Ông tham gia hoạt động văn nghệ từ cuối những năm kháng chiến chống Pháp. Trong thời kì chống Mĩ, Thanh Hải trở lại quê hương hoạt động và là gương mặt tiêu biểu của thơ ca cách mạng Miền nam.
- Phong cách thơ: nhẹ nhàng, trong sáng, giàu chất suy tư; cảm xúc tha thiết, chân thành, lắng đọng.
Tên khai sinh: Phạm Bá Ngoãn.
Quê: huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế.
- Tác phẩm chính:
ĐỌC – TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
1. TÁC GIẢ
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Thơ Thanh Hải là tiếng nói bình dị, chân thành, đằm thắm, thiết tha của người chiến sĩ
trung kiên, một lòng theo cách mạng.
Ông được tặng giải thưởng văn học
Nguyễn Đình Chiểu ( 1965) và truy tặng giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001
ĐỌC – TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
1. TÁC GIẢ
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản : MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chi?n chi?n
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.

Đất nước bốn ngàn năm.
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân - ta xin hát
Câu Nam ai - Nam bình,
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.

Tháng 11 - 1980
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
5 chữ
- Hoàn cảnh sáng tác:
Thể thơ:
Phương thức biểu đạt:
Biểu cảm + miêu tả, tự sự…

11/1980- khi nhà thơ đang nằm trên giường bệnh.
- Nhân vật trữ tình:
Xưng “ tôi”- Tác giả
ĐỌC – TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
TÁC GIẢ
TÁC PHẨM
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)

Hình ảnh
xuyên suốt
bài thơ:
Mùa xuân
Mùa xuân của thiên nhiên
Mùa xuân của đất nước
Mùa xuân
của lòng người
Mùa xuân trong khúc hát
ngợi ca quê hương
Khổ 1
Khổ 2, 3
Khổ 4, 5
Khổ cuối
Cấu trúc:
4 phần
Mạch cảm xúc
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Hình ảnh
Màu sắc
Âm thanh
- Dòng sông
- Bông hoa
- Cánh chim,
Bình dị, quen thuộc
Gợi không gian rộng lớn, khoáng đạt
Xanh, tím
Tươi sáng, hài hòa
Tiếng chim hót vang trời
Tươi vui, rộn ràng, náo nhiệt
Bức tranh thiên nhiên vô cùng tươi đẹp , tràn đầy sức sống và đậm phong vị xứ Huế.
Mọc
1. Mùa xuân của thiên nhiên ( K 1)
Là vị ngữ
(NTTT đảo ngữ)
Nhấn mạnh, gợi cảm nhận về sự vận động, sinh sôi, sức sống mãnh liệt của thiên nhiên mùa xuân
ĐỌC – TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
TÁC GIẢ
TÁC PHẨM
TỪ KHÓ
II. ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
1. Mùa xuân của thiên nhiên ( K1)
- Ơi
, chi
- hứng
Âm sắc ngọt ngào của người con xứ Huế
Đón nhận một cách nâng niu, trân trọng
- giọt long lanh ( nghệ thuật đảo ngữ)
giọt long lanh
Giọt âm thanh của tiếngchim.
Giọt sương, giọt mưa xuân.
Tôi đưa tay tôi hứng
Âm thanh của tiếng chim chiền chiện ( thính giác) -> đọng thành giọt long lanh ( thị giác)
-> đưa tay hứng ( xúc giác)
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
1. Mùa xuân của thiên nhiên ( K1)
- Ơi
, chi
Hứng
giọt long lanh
Âm sắc ngọt ngào của người con xứ Huế
Đón nhận một cách
nâng niu, trân trọng

? Em hiểu thế nào về “ Giọt long lanh” ?
A. Giọt mưa xuân.
B. Giọt âm thanh của tiếng chim.
C. Giọt sương mùa xuân.
D. Ý kiến của riêng em.
- NTTT: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác


- Cảm xúc say sưa, ngây ngất
- Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống thiết tha.

Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
1. Mùa xuân của thiên nhiên ( K1)

TIỂU KẾT:
- Bức tranh xuân tươi đẹp tràn đầy sức sống
Tác giả là người có tâm hồn trong sáng,
lạc quan, yêu đời và yêu thiên nhiên.
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.
Bảo vệ tổ quốc.
Lao động dựng xây đất nước.
Người cầm súng
2. Mùa xuân của đất nước, cách mạng (K2,3)
Lộc
giắt đầy
trải dài
Sức sống, sức xuân mạnh mẽ, căng tràn trên mọi miền đất nước.
Phát hiện những nét nghệ thuật đặc sắc của khổ thơ và chỉ ra tác dụng ?
LỘC
Người ra đồng
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.
- NT Điệp ngữ
- Nhấn mạnh sức sống, sức xuân mạnh mẽ và khí thế khẩn trương của quê hương đất nước.
Từ láy và hình ảnh thơ giàu giá trị biểu cảm.
…
Mùa xuân
Mùa xuân
Lộc
Lộc
Tất cả như
Tất cả như
- Tạo âm hưởng vui tươi, rộn ràng
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
2. Mùa xuân của đất nước ( K2,3)

Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
- Bề dày lịch sử dựng nước và giữ nước với biết bao gian khổ thăng trầm
bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
+ Đất nước ta vừa ra khỏi 2 cuộc chiến tranh biên giới.
+ Nền kinh tế bao cấp còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém.
+ Chiến tranh khiến cho cơ sở vật chất bị phá hủy, nền kinh tế kiệt quệ, đời sống nhân dân vô cùng đói khổ.
Năm 1980
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Bài thơ: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Phát hiện nghệ thuật tu từ nổi bật trong hai câu thơ sau và chỉ ra tác dụng biểu cảm của nghệ thuật đó?
“Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”


Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
2. Mùa xuân của đất nước.
- Nghệ thuật so sánh, nhân hóa
- Khẳng định sự trường tồn, phát triển bền vững và tương lai tươi sáng của đất nước.
- Thể hiện tình yêu, niềm tự hào và tin tưởng của nhà thơ dành cho đất nươc.


“ Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”

Đất nước
vì sao
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
2. Mùa xuân của đất nước ( K2,3)

Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Lẽ sống thủy chung tình nghĩa, uống nước nhớ nguồn.
Thái độ của nhà thơ:
Vừa trân trọng tự hào lại vừa trĩu nặng yêu thương bởi những thăng trầm gian khổ mà dân tộc ta đã phải trải qua.
- Bề dày lịch sử dựng nước và giữ nước với biết bao gian khổ thăng trầm
bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
3. Mùa xuân của lòng người ( k4,5)

Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc

CÂU HỎI THẢO LUẬN
Em hãy nhận xét cách dùng
đại từ xưng hô của tác giả ?
Tại sao ở khổ 1 xưng “tôi”, ở khổ này
lại xưng “ta” ?
Sự chuyển đổi đại từ nhân xưng "tôi" sang "ta" cũng có ý nghĩa sâu sắc. Đó là sự chuyển đổi từ
cái "tôi" tác giả ở khổ thơ đầu mang sắc thái
nhỏ nhẹ, riêng tư sang đại từ nhân xưng "ta" mang sắc thái trang trọng. “ Ta” vừa là số ít, vừa là số nhiều,tác giả có thể vừa nói cái riêng biệt, cụ thể vừa nói được khái quát chung
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Ước nguyện của tác giả
con chim hót
một nốt trầm
một cành hoa
Ta làm
Ước nguyện giản dị, khiêm nhường, cao đẹp: Sống có ích, lặng lẽ cống hiến cho cuộc đời.
3. Mùa xuân của lòng người ( k4,5)
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Ước nguyện của tác giả
con chim hót
một nốt trầm
một cành hoa
Ta làm
Một mùa xuân nho nhỏ
Ẩn dụ
một cuộc đời đáng yêu
một khát vọng sống cao đẹp
Mỗi người hãy làm một mùa xuân, dẫu có nhỏ bé
để góp vào làm đẹp cho mùa xuân đất nước
3. Mùa xuân của lòng người ( k4,5)
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Ước nguyện của tác giả
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
- Lặng lẽ: Ước nguyện cống hiến cho đời một cách khiêm tốn
và thầm lặng.
Dù là
( điệp từ)
tuổi hai mươi ( khi còn trẻ)
khi tóc bạc ( khi tuổi già)
Cống hiến không
phân biệt tuổi tác.
3. Mùa xuân của lòng người ( k4,5)
Dâng: trân trọng và nâng niu, cống hiến hết mình mà không
cần đền đáp.
Hoán dụ
Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Ước nguyện của tác giả
con chim hót
một nốt trầm
một cành hoa
Ta làm
Một mùa xuân nho nhỏ
lặng lẽ dâng cho đời
dù là tuổi hai mươi/ khi tóc bạc
Mỗi người hãy làm một mùa xuân, dẫu có nhỏ bé để góp vào làm đẹp cho mùa xuân đất nước một cách khiêm nhường, lặng lẽ và không kể tuổi tác dù khi tuổi còn trẻ hay khi về già tóc bạc. Đó là lẽ sống cao đẹp đáng trân trọng.
Đó là ước mơ đơn sơ giản dị, nhưng là ước mơ cháy bỏng và trần đầy nhiệt huyết.
3. Mùa xuân của lòng người ( k4,5)
4. Lời ngợi ca quê hương
Hình ảnh quê hương xứ Huế
được tác giả nhắc lại qua
cụm từ nào ?
- Ta xin hát
Nam ai
Nam bình
Tấm lòng ân nghĩa, thủy chung

Chủ đề: Thơ hiện đại Việt Nam
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Mùa xuân - ta xin hát
Câu nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế
Nghệ thuật:
Bài thơ viết theo thể năm tiếng, có nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca, nhiều hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm, những
so sánh và ẩn dụ sáng tạo.
Nội dụng:
Bài thơ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời
Thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước, góp mùa xuân nho nhỏ của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc.
III. TỔNG KẾT
TÌM TỪ KHÓA TRONG CÁC Ô CHỮ SAU
Thanh Hải quê ở đâu ?
T
H
Ư
A
T
H
I
Ê
N
H
U
Ê
Thái độ của tác giả thể hiện qua động từ “hứng” là gì ?
R
T
R
Â
N
T
O
N
G
Hãy nêu cảm xúc của nhà thơ ở khổ thơ thứ nhất ?
Â
N
G
Y
N
G
Â
T
Trong khổ 4, khung cảnh thiên nhiên như thế nào ?
N
A
O
N
Ư
C
Ước nguyện của nhà thơ được biểu hiện ra sao ?
K
H
I
Ê
M
T
Ô
N
Ước nguyện của Thanh Hải được ghi lại qua từ nào ?
O
N
H
N
H
O
Làn điệu dân ca ở Huế được viết trong bài là gì ?
A
N
A
M
A
I
N
M
B
I
N
H
Vì sao bài thơ dễ đi vào lòng người ?
N
G
I
A
U
H
A
C
Đ
I
Ê
U
1
2
3
4
5
6
7
8
LUYỆN TẬP
Hướng dẫn tìm tòi và mở rộng

Viết đoạn văn nêu cảm nhận về hai câu thơ:
“ Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng”
Dựa vào khổ thơ đầu và bằng trí tưởng tượng của mình em hãy vẽ lại bức tranh mùa xuân xứ Huế.
Tìm hiểu thêm về Thanh Hải và bài thơ