HỘI THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM 2022-2023.
BIỆN PHÁP:
“NÂNG CAO HIỆU QUẢ RÈN KỶ NĂNG THỰC HIỆN PHÉP CHIA
CHO HỌC SINH LỚP 3”

Giáo viên: Hoàng Thị Hường
Đơn vị: Trường Tiểu học Hoa Sơn, Anh Sơn, Nghệ An.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong quá trình dạy học toán ở lớp 3, bản thân tôi cũng như hầu
hết các bạn đồng nghiệp giảng dạy trong khối lớp 3 đều nhận thấy
rằng: Đa số học sinh, nhất là học sinh yếu hơn thường gặp nhiều khó
khăn và nhầm lẫn trong việc thực hiện phép chia (chia hết và chia có
dư). Nhiều em không thực hiện được phép chia hoặc chia được
nhưng rất chậm, chiếm nhiều thời gian mới chia được. Khi thực hiện
phép chia học sinh còn lúng túng trong việc tìm thương. Vậy làm thế
nào để hướng dẫn học sinh hiểu và biết thực hiện phép chia một cách
nhanh nhất, thành thạo nhất. Tôi đưa ra biện pháp đó là “Nâng cao
hiệu quả rèn kỷ năng thực hiện phép chia cho học sinh lớp 3”.

Năm học 2021-2022, khi chưa áp dung biện pháp này, sau khi học phép chia
hết và phép chia có dư tôi tiến hành khảo sát tôi thu được kết quả như sau:
:

Số học sinh
32 em

Số học sinh có kỹ
năng chia tốt
12 em = 38%

Số HS thực hiện
chia còn chậm

Số học sinh chưa
biết chia

12 em = 38%

8 em = 24%

Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên:
- Một số em không thuộc bảng nhân, bảng chia; Chưa nắm được các thành phần
của phép chia; không hiểu được mối quan hệ giữa phép nhân và phép chia.
Nhiều em khi thực hiện phép chia, khi lấy thương mà để số dư lớn hơn số chia
cũng không biết.
- Một số em thuộc bảng nhân, bảng chia nhưng các em thuộc kiểu học vẹt, các
em không hiểu được mối quan hệ giữa phép nhân, phép chia dẫn đến không ước
lượng được thương, dẫn đến rất khó khăn trong việc lấy thương đúng khi thực
hiện phép chia.

II. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Biện pháp thứ 1: Kiểm tra bảng nhân, bảng chia; yêu cầu học sinh nắm
chắc bảng nhân, bảng chia.
Tôi đã tiến hành kiểm tra học sinh đọc thuộc bảng nhân, bảng chia. Nếu
học sinh chưa thuộc bảng nhân, bảng chia thì yêu cầu học sinh phải học
thuộc. Tôi đã phân công những học sinh có năng khiếu kèm cặp, giúp đỡ
những bạn còn yếu hơn và kiểm tra, thi đua theo nhóm, tổ, thực hiện việc
kiểm tra vào 15 phút đầu giờ, hoặc tiết phát triển năng lực Toán.

Học sinh tự kiểm tra bảng nhân, chia trong giờ sinh hoạt 15 phút

Việc thuộc bảng nhân, chia không phải là cứ đọc thuộc theo thứ
tự của bảng, mà cần nhớ, thuộc một phép tính bất kỳ trong bảng. Bởi
vì khi thực hiện một phép chia, ở mỗi lượt chia, đều là những phép
tính ngẫu nhiên trong bảng. Nếu HS thuộc theo kiểu thứ tự của bảng,
sẽ không thể luận ra thương nhanh được.
Giải pháp cho cách thuộc này là: Trong quá trình KT bài cũ, tôi
thường tổ chức trò chơi “truyền điện”, buộc tất cả HS phải nhớ thuộc
bất kỳ phép tính nào trong bảng chia.

Biện pháp thứ 2: Hướng dẫn học sinh nắm vững các bước khi thực hiện
phép chia
Trong quá trình dạy phép chia để học sinh nắm được cách chia và thực
hiện được phép chia tôi hướng dẫn HS thực hiện qua 4 bước:
*Bước 1: Xác định số chữ số để đem chia
Tôi nói rõ cho học sinh hiểu chỉ duy nhất trong lần chia đầu tiên là
được lấy nhiều hơn một chữ số ở số bị chia để chia, còn các lần chia tiếp theo
lấy từng chữ số để chia và khi lấy một chữ số để chia thì phải viết được một
chữ số ở thương. Sau mỗi lần hạ một chữ số ở số bị chia (từ trên xuống) ta
phải thực hiện một lần chia "có bao nhiêu lần chia thì có bấy nhiêu chữ số
được viết ở thương''. Trong quá trình chia sau khi đã hạ một chữ số để chia
mà bé hơn số chia ta phải viết 0 vào thương đã rồi mới tiếp tục hạ một chữ số
khác xuống để thực hiện lần chia tiếp theo.

*Bước 2: Ước lượng thương.
Các em thuộc bảng chia nhưng những phép chia trong bảng là phép
chia hết, còn phép chia ngoài bảng thường có dư. Nên các em thường khó
ước lượng được thương, chưa biết ước lượng thương ngoài bảng. Tôi
hướng dẫn cụ thể cho các em như sau:
- Đối với một phép chia mà số bị chia nằm trong khoảng giữa hai số bị
chia của hai phép tính chia trong bảng chia thì tôi hướng dẫn ba cách sau:
Ví dụ : Phép chia 34 : 5 (Phép chia ngoài bảng, số bị chia không có
trong bảng chia 5)
Cách 1: Tôi hướng dẫn học sinh: Trong bảng chia 5 (ở cột các số
bị chia). Hãy đếm ngược từ 34 cho đến khi gặp một số bị chia trong bảng
chia 5. (Học sinh đếm 34; 33; 32; 31; 30) Ta thấy 30 : 5 = 6.( phép chia
này chia hết và có trong bảng chia) nên ta chọn thương là 6.

Cách 2: Hãy tìm số bị chia lớn nhất (trong phép chia hết) không vượt quá 34
trong bảng chia 5. Học sinh sẽ tìm được 30; vì 30 : 5 = 6 vậy 34 : 5 = 6 (dư 4).
Cách 3: Đối với học sinh tiếp thu chậm và chưa thuộc bảng chia tôi phải cho
học sinh quan sát bảng chia 5 và chỉ rõ 34 nằm giữa khoảng 30 đến 35, nên ta
chọn phép tính 30 : 5 = 6 ở trên. Vậy nên ta ước lượng thương bằng 6.
5: 5=1
30 : 5 = 6 *(chọn phép chia này)
10 : 5 = 2
35 : 5 = 7
15 : 5 = 3
40 : 5 = 8
20 : 5 = 4
45 : 5 = 9
25 : 5 = 5
50 : 5 = 10
Tôi đã hướng dẫn các cách ước lượng như trên và các em đều biết làm tất
cả những phép chia khác như những phép chia có đến 6 chữ số cho số có 1 chữ
số một cách thật dễ dàng.

*Bước 3: Kiểm tra số dư
Sau mỗi lần chia tôi yêu cầu học sinh kiểm tra số dư. Nếu số dư bé hơn
số chia thì đã chọn thương đúng. Còn nếu số dư lớn hơn hoặc bằng số chia thì
đã chọn thương sai.
*Bước 4: Thử lại kết quả
Muốn biết kết quả bài đó làm đúng hay sai thì tôi nên yêu cầu học sinh
thử lại kết quả. Bằng cách lấy thương nhân với số chia cộng với số dư (nếu
có). Nếu kết quả đúng bằng số bị chia thì thực hiện phép chia đó là đúng.

Biện pháp thứ 3: Tổ chức các trò chơi trong quá trình dạy học

Qua mỗi lần dạy các bài liên quan đến phép chia tôi thường có một trò
chơi để củng cố . Trò chơi mang tên : Ai nhanh ai đúng
- Tôi chuẩn bị 32 thẻ ( Thẻ có hai mặt: 1 mặt cười và 1 mặt buồn)
- Luật chơi : Chia lớp thành 2 đội, thời gian trả lời cho hai đội là 30 giây
- Cô nêu miệng phép tính và kết quả của phép tính. HS chọn đáp án đúng
và dùng thẻ cười , chọn đáp án sai dùng thẻ buồn để giơ lên lên . Đội nào
có số lượng Đúng nhiều hơn và nhanh hơn, đội đó thắng.
- Ví dụ : 35 : 5 = 7  ; 49 : 7 = 7  ; 23 : 7 = 3 dư 2  ; 28 : 5 =  5 dư 3….

Trò chơi “Ai nhanh – ai đúng”

Biện pháp thứ 4: Thường xuyên liên lạc, trao đổi với Phụ huynh học
sinh

Tôi đã trực tiếp trao đổi với phụ huynh cụ thể lực học của từng
em. Cụ thể thông qua buổi họp phụ huynh đầu năm, đặc biệt hàng ngày
tôi trực tiếp liên lạc bằng điện thoại với phụ huynh, để nhờ sự kèm cặp
giúp đỡ thêm việc học ở nhà của các em, nhất là những em chưa thuộc
bảng nhân, chia và kỹ năng tính toán chậm, chưa thực hiện thành thạo
các bước của phép chia…
Lập nhóm lớp thông qua zalo, messinger để thường xuyên trao đổi
cụ thể bài học với các em.

III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

Sau khi áp dụng các biện pháp trên tôi tiếp tục khảo sát đối tượng học
sinh.
Kết quả khảo sát như sau:
Số học sinh tham gia KS
32 em

Số HS có kỹ năng chia tôt Số HS chia còn chậm
28em = 88%

3 em = 9%

Số học sinh chưa biết chia
1em = 3%

Kết quả khảo sát cho thấy học sinh đã tự tin hơn khi thực hiện phép chia,
biết ướclượng được thương nhanh, chính xác hơn. Số học sinh không biết
thực hiện phépchia đã giảm đi rõ rệt. Ngoài ra tôi còn khảo sát thái độ của các
em khi học phép chia, có hơn 90% học sinh hào hứng trả lời rất thích học.

Trên đây là một vài biện pháp nhỏ của bản thân đã rút ra từ thực tế qua

nhiều năm dạy phép chia các số tự nhiên ở lớp 3. Tôi thiết nghĩ chắc
chắn còn nhiều thiếu sót. Vậy mong được sự tham gia góp ý của ban
giám khảo và các đồng nghiệp để cùng nhau trao đổi, học hỏi giúp
cho học sinh học tốt môn toán nói chung và học tốt phép chia nói
riêng đạt hiệu quả cao hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Học sinh tự kiểm tra bảng nhân, chia trong giờ sinh hoạt 15 phút

Tiết phát triển năng lực Toán học sinh ôn luyện phép chia

Học sinh thảo luận nhóm 2

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành bài viết số

Ôn tập nội dung bài

2, ôn tập lại nội dung

đọc kế tiếp Bài đọc

bài học ngày hôm nay

3: Bạn mới

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
CHÚ Ý LẮNG NGHE!