Bài giảng để dạy onl nên lược bớt các câu hỏi và bài tập vận dụng.
Các thầy cô có thể thêm vào để phù hợp với bài dạy của mình.
T4/2020
Truyện cổ tích Hi lạp có tên
“Vua MiDas thích vàng”
-Câu chuyện này cho thấy người xưa cũng có mong muốn biến mọi thứ thành vàng.
-Thời xưa các nhà giả kim đã thực hiện nhiều nghiên cứu để biến chì thành vàng nhưng đều thất bại. Họ đều dựa vào các phản ứng hóa học
Ngày nay con người đã có thể biến chì thành vàng.
Biến chì thành vàng hoặc mọi nguyên tố khác thành vàng đều thực hiện được bởi phản ứng hạt nhân.
Ti?t 1
I. Lực hạt nhân :
Lực hạt nhân không phải lực điện từ
- Lực hạt nhân không phải lực hấp dẫn
Các hạt proton đẩy nhau
Các hạt nơtron không tương tác điện
- Các hạt proton và Nơ tron không tương tác điện
Hạt nhân được cấu tạo từ các nuclon không mang điện hoặc mang điện cùng dấu. Tại sao chúng lại rất bền vững – liên kết chặt với nhau?
I. Lực hạt nhân :
a/Định nghĩa
Lực hạt nhân là lực hút giữa các nuclôn trong hạt nhân.
b. Bản chất, đặc tính
L?c h?t nhân là lực tương tác mạnh.
- Chỉ phát huy tác dụng trong phạm vi kích thước hạt nhân (~10-15 m)
2mp + 2mn = 4,03188 u
mHe = 4,00150u
- So sánh khối lượng của hạt nhân với tổng khối lượng các nuclôn riêng rẽ tạo thành hạt nhân đó? Cho mp=1,00728u; mn=1,00866u
.
mFe = 55,91728u
mU = 234,9933u
26mp + 30mn = 56,44908 u
92mp + 143mn = 236,90814 u
II. Năng lượng liên kết của hạt nhân
1. Độ hụt khối:
- Nhận xét: Kh?i lu?ng c?a m?t h?t nhân luôn nhỏ hơn tổng khối lượng các nuclôn tạo thành hạt nhân đó.

Độ chênh giữa hai khối lượng đó được gọi là độ hụt khối của hạt nhân ?m
2mp + 2mn = 4,03188 u
mHe = 4,00150u
Tính độ hụt khối?
mFe = 55,91728u
mU = 234,9933u
26mp + 30mn = 56,44908 u
92mp + 143mn = 236,90814u
Năng lượng nghỉ của hạt nhân :
E= mhn.c2
Năng lượng nghỉ của các nuclôn khi đứng riêng rẽ :
E0=[Zmp+(A-Z)mn].c2


?Wlk = E0 - E
Wlk = [Zmp+(A-Z)mn -mhn]c2
=>Nang lu?ng liên k?t.
E < Eo
2. Năng lượng liên kết
- Là năng lượng tối thiểu cần thiết cần cung cấp cho một hạt nhân để phá vỡ nó thành các nuclôn đứng riêng rẽ.
2mp + 2mn = 4,03188 u
mHe = 4,00150u
Tính nang lu?ng liên k?t? Biết 1u.c2=931.5 Mev
mU = 234,9933u
92mp+143mn=236,90814u
Wlk=28,29897 MeV
Wlk=1783,67346 MeV
3. Năng lượng liên kết riêng
- Năng lượng liên kết tính trên 1 nuclôn:
Năng lượng liên kết riêng
Wlk=28,29897 MeV
Wlk=1783,67346 MeV
= 7,07 MeV/nuclôn
= 7,59 MeV/nuclôn
Chú ý: Các hạt nhân có số khối rất lớn hoặc rất nhỏ đều kém bền.
Các hạt nhân có số khối trung bình (A: 50 – 95) rất bền vững
3. Năng lượng liên kết riêng
- Ý nghĩa: Năng lượng liên kết riêng càng lớn thì hạt nhân càng bền vững và ngược lại
* Lực hạt nhân là lực tương tác giữa các nuclôn (tương tác hạt nhân hay tương tác mạnh)
* Năng lượng liên kết của hạt nhân: naêng löôïng toái thieåu caàn thieát caàn cung caáp cho moät haït nhaân ñeå phaù vôõ noù thaønh caùc nucloân ñöùng rieâng reõ
Wlk = Δm.c2
* Năng lượng liên kết cho 1 hạt nuclôn gọi là
Năng lượng liên kết riêng :Wlk /A
NL liên kết riêng càng lớn thì hạt nhân càng bền vững.
CỦNG CỐ
Ti?t 2
NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT CỦA HẠT NHÂN
PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
III. PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
1. Định nghĩa và đặc tính.
- Đ/n: Phản ứng hạt nhân là quá trình các hạt nhân tương tác với nhau và biến đổi thành các hạt nhân khác.
- Phân loại:
a. Phản ứng hạt nhân tự phát.
+ Là quá trình tự phân rã của một hạt nhân không bền vững thành các hạt nhân khác.
+ Ví dụ: Quá trình phóng xạ.
b. Phản ứng hạt nhân kích thích
+Quá trình các hạt nhân tương tác với nhau tạo ra các hạt nhân khác.
+Ví dụ: phản ứng phân hạch, phản ứng nhiệt hạch
NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT CỦA HẠT NHÂN
PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
1. Định nghĩa và đặc tính.
III. PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
Phản ứng phân hạch Phản ứng nhiệt hạch
b. Phản ứng hạt nhân kích thích.
NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT CỦA HẠT NHÂN
PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
1. Định nghĩa và đặc tính.
III. PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
a. Phản ứng hạt nhân tự phát.
+ Biến đổi các hạt nhân.
+ Biến đổi các nguyên tố.
+ Không bảo toàn khối lượng nghỉ.
- Đặc tính.
NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT CỦA HẠT NHÂN
PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
1. Định nghĩa và đặc tính.
III. PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
2. Các định luật bảo toàn trong phản ứng hạt nhân.
Bốn định luật bảo toàn cơ bản nhất:
a. Bảo toàn điện tích (bảo toàn số Z).
b. Bảo toàn số nuclôn (bảo toàn số A).
c. Bảo toàn năng lượng toàn phần.
d. Bảo toàn động lượng.
* Z1 + Z2 = Z3 + Z4. (Các số Z có thể âm)
* A1 + A2 = A3 + A4. (Các số A luôn không âm).
- Chú ý: Trong phản ứng hạt nhân không bảo toàn số nơtrôn (A - Z).
-Ví dụ:
Bảo toàn số nuclôn: 4+14=17+1
Bảo toàn điện tích: 2+7=8+1
NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT CỦA HẠT NHÂN
PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
1. Định nghĩa và đặc tính.
III. PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
2. Các định luật bảo toàn trong phản ứng hạt nhân.
3. Năng lượng phản ứng hạt nhân.
- Phản ứng hạt nhân có thể toả năng lượng hoặc thu năng lượng.
+ Nếu mtrước > msau: Phản ứng tỏa năng lượng.
Wtỏa = W = (mtrước - msau)c2
NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT CỦA HẠT NHÂN
PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
3. Năng lượng phản ứng hạt nhân.
- Phản ứng hạt nhân có thể toả năng lượng hoặc thu năng lượng.
+ Nếu mtrước > msau: Phản ứng tỏa năng lượng.
Wtỏa = W = (mtrước - msau)c2
+ Nếu mtrước < msau: W < 0. Phản ứng thu năng lượng.
Wthu = /W/ = - W
Ứng dụng?
NĂNG LƯỢNG LIÊN KẾT CỦA HẠT NHÂN
PHẢN ỨNG HẠT NHÂN.
3. Năng lượng phản ứng hạt nhân.
NHÀ MÁY ĐIỆN NGUYÊN TỬ
BOM NGUYÊN TỬ
Bom nhiệt hạch
Phản ứng hạt nhân là quá trình tương tác giữa các hạt nhân và biến đổi thành hạt nhân khác.
Phản ứng hạt nhân tự phát (phóng xạ)
Phản ứng hạt nhân kích thích (ph,nh)
Bảo toàn điện tích.
- Bảo toàn số nuclôn (bảo toàn số A).
- Bảo toàn năng lượng toàn phần.
- Bảo toàn động lượng.
PHẢN
ỨNG
HẠT
NHÂN
C?ng c?