Nhiệt liệt chào mừng các thầy cô giáo đến dự giờ môn Ngữ Văn 7
Giáo viên: Trần Thị Kim Oanh
2
1
Đi tìm bí mật bức tranh
1
2
Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra (Trần Nhân Tông)
Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
(Lí Bạch)



Bài 10- Tiết 38
NGẪU NHIÊN VIẾT
NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(Hồi hương ngẫu thư)
-Hạ Tri Chương-
Bài tập 1
Giới thiệu những nét chính về tác giả Hạ Tri Chương và bài thơ Hồi hương ngẫu thư (hoàn cảnh sáng tác, thể thơ, phương thức biểu đạt, đề tài, bố cục … ) ?
Dịch nghĩa:
Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,
Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng.
Trẻ con gặp mặt, không quen biết,
Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?
Phiên âm:
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Dịch thơ:
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi

( Phạm Sĩ Vĩ dịch )

Trẻ đi ,già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi ,sương pha mái đầu.
Gặp nhau mà chẳng biết nhau
Trẻ cười hỏi: “Khách từ đâu đến làng ?”

(Trần Trọng San dịch )
NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(Hồi hương ngẫu thư­) -Hạ Tri Chương-
Hạ Tri Chương
(659 - 744)
* Tỏc gi?:
+ Tự: Quý Chân; hiệu: Tứ Minh cuồng khách
+ Quê: Vĩnh Hưng, Việt Châu ( Tiêu Sơn, Chiết Giang, Trung Quốc ngày nay)
+ Năm 695 đỗ tiến sĩ và làm quan trên 50 năm ở kinh đô Trường An. Năm 744, ông xin từ quan trở về quê hương
+ Ông để lại cho đời khoảng 20 bài thơ
* Tác phẩm:
-HCRĐ: Sáng tác năm 744 khi tác giả vừa đặt chân về quê hương sau bao năm xa cách
- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt đường luật (bản dịch :thể thơ lục bát).
- PTBĐ: Biểu cảm gián tiếp qua tự sự và miêu tả .
Dịch nghĩa:
Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,
Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng.
Trẻ con gặp mặt, không quen biết,
Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?
Phiên âm:
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Dịch thơ:
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi

( Phạm Sĩ Vĩ dịch )

Trẻ đi ,già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi ,sương pha mái đầu.
Gặp nhau mà chẳng biết nhau
Trẻ cười hỏi: “Khách từ đâu đến làng ?”

(Trần Trọng San dịch )
NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(Hồi hương ngẫu thư­) -Hạ Tri Chương-
Bài tập 2
Chỉ rõ những nét đặc sắc về nghệ thuật ở hai câu đầu của bài thơ ? Qua đó em cảm nhận được tình cảm quê hương của tác giả được thể hiện trong hai câu thơ như thế nào ?
Phiên âm:

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Dịch nghĩa:

Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,
Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng
Dịch thơ:
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao
( Phạm Sĩ Vĩ dịch )

Trẻ đi ,già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi ,sương pha mái đầu
(Trần Trọng San dịch )


Phép đối , từ trái nghĩa,
hình ảnh có ý nghĩa biểu trưng
Không thay đổi
- Giọng quê
Thay đổi
-Tuổi tác
Vóc dáng
-Mái tóc
Khách quan
Chủ quan
Tấm lòng son sắt thủy chung, sự gắn bó thiết tha
của tác giả đối với quê hương
- Biểu cảm gián tiếp qua tự sự và miêu tả.
-Nghệ thuật đối, tương phản (từ trái nghĩa), hình ảnh
có ý nghĩa biểu trưng.
-Giọng điệu bề ngoài bình thản khách quan nhưng
phảng phất buồn .
- Quãng thời gian dài xa quê đã làm thay đổi tuổi tác và dáng vóc nhưng giọng nói quê hương không thay đổi.
-Tấm lòng son sắt thủy chung, sự gắn bó thiết tha
của tác giả đối với quê hương.
1. Hai câu đầu:
Bài tập 3
Chỉ rõ những nét đặc sắc về nghệ thuật ở hai câu cuối của bài thơ ? Qua đó em cảm nhận được tình cảm quê hương của tác giả được thể hiện trong hai câu thơ như thế nào ?
Phiên âm:

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Dịch nghĩa:

Trẻ con gặp mặt, không quen biết,
Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?
Dịch thơ:
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi
( Phạm Sĩ Vĩ dịch )

Gặp nhau mà chẳng biết nhau
Trẻ cười hỏi: “Khách từ đâu đến làng ?”
(Trần Trọng San dịch )


Tình huống bất ngờ,phép đối , tương phản,
câu hỏi tu từ
TÁC GIẢ
- Ngỡ ngàng
- Ngậm ngùi
- Xót xa
LŨ TRẺ
- Hồn nhiên
- Vô tư
- Cười nói
Tình cảm thắm thiết, sự gắn bó sâu nặng
của tác giả đối với quê hương.
- Biểu cảm gián tiếp qua tự sự: tình huống bất ngờ.
- Nghệ thuật đối, tương phản , câu hỏi tu từ.
Giọng điệu:bi hài ẩn hiện thấp thoáng sau những
lời tường thuật khách quan , hóm hỉnh.
- Sự ngỡ ngàng, ngậm ngùi, xót xa của tác giả khi bị coi là khách lạ ngay trên mảnh đất quê hương.
-Tình cảm thắm thiết , sự gắn bó sâu nặng của tác giả đối với quê hương.
2. Hai câu cuối:
Thảo luận
( 1 phút )
Vì sao từ “khách” được nhiều nhà nghiên cứu cho rằng là từ đắt nhất, quan trọng nhất (nhãn tự) của bài thơ ?
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?


Từ “khách” được coi là nhãn tự của bài thơ, vì :
-Tạo nên kịch tính, mang phong vị bi hài.
-Làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương .
- Tạo duyên cớ để tác giả viết bài thơ, ngay khi tác giả mới đặt chân lên mảnh đất quê hương.
Bài tập 4

Nhan ®Ò bµi th¬ có gì độc đáo?

“Ngẫu nhiên viết” chứ không phải tình cảm được bộc lộ một cách ngẫu nhiên .

->Tình huống độc đáo : bộc lộ tình quê hương ngay lúc mới đặt chân đến quê nhà .
* Nhan đề bài thơ cú gỡ d?c dỏo?
CÂU 1 :
Biện pháp nghệ thuật nào không được sử dụng trong bài thơ Hồi hương ngẫu thư :
Biểu cảm gián tiếp qua tự sự và miêu tả.
B.Sử dụng phép đối hiệu quả.
C. Giọng điệu vừa khách quan hóm hỉnh vừa ngậm ngùi
D. Nghệ thuật so sánh và phóng đại.
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
CÂU 2 :
Nội dung chính của bài Hồi hương ngẫu thư là :
Diễn tả tình cảm quê hương sâu nặng của một người xa quê trong đêm thanh tĩnh.
Diễn tả tình cảm quê hương thắm thiết của một người sống xa quê lâu ngày trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân về quê cũ.
C. Diễn tả niềm lưu luyến của một người trong giờ phút chia tay với quê nhà.
D. Diễn tả tâm trạng buồn thương trước cảnh quê hương có nhiều đổi thay .

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM


1.Nghệ thuật:
Biểu cảm gián tiếp qua tự sự và miêu tả.
- Sử dụng phép đối hiệu quả.
Giọng điệu vừa khách quan hóm hỉnh vừa ngậm ngùi. 2.Nội dung:
Thể hiện tình yêu thắm thiết của tác giả với quê hương trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân về quê cũ.
Thảo luận
( 2 phút )
? So sánh điểm giống nhau và khác nhau về chủ đề và phương thức biểu đạt của hai bài thơ: “Tĩnh dạ tứ” và “Hồi hương ngẫu thư”.
? So sánh điểm giống nhau và khác nhau về chủ đề và phương thức biểu đạt của hai bài thơ: “Tĩnh dạ tứ” và “Hồi hương ngẫu thư”.
a. Giống nhau:
- Chủ đề: tình yêu quê hương sâu nặng.
- Phương thức biểu đạt: biểu cảm.
b. Khác nhau
- Cách thức thể hiện chủ đề :
+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: thể hiện tình yêu quê khi đang sống trên đất khách quê người .
+ Bài “Hồi hương ngẫu thư”: thể hiện tình yêu quê ngay trên mảnh đất quê hương mình.
Phương thức biểu cảm :
+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: biểu cảm trực tiếp .
+ Bài “ Hồi hương ngẫu thư”: biểu cảm gián tiếp .
Hướng dẫn về nhà
*Bài vừa học:
1. Học thuộc phần phiên âm và dịch thơ.
2.Nắm nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
3. Viết đoạn văn từ 5 - 7 câu trình bày cảm nghĩ của em về quê hương.
4. Sưu tầm những bài thơ viết về chủ đề quê hương .
*Chuẩn bị bài mới: "Bài ca nhà tranh bị gió thu phá"
1.Tìm hiểu về nhà thơ Đỗ Phủ và hoàn cảnh sáng tác bài thơ.
2. Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ.
3. Tìm hiểu giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của bài thơ.
CHÂN THÀNH CẢM ƠN
CÁC THẦY CÔ GIÁO, CÁC EM HỌC SINH
CÙNG THAM DỰ TIẾT HỌC NÀY