Tiết 91 – Tập làm văn
NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN
(HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN
(HOĂC ĐOẠN TRÍCH)
I. Tìm hiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích).
1. Phân tích ngữ liệu (SGK – trang 61,62).
Vấn đề nghị luận của văn bản này là gì?
a. Vấn đề NL: Những phẩm chất, đức tính đẹp đẽ, đáng yêu của anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa.
1. Phân tích ngữ liệu (SGK – trang 61,62).
Hãy đặt một nhan đề thích hợp cho văn bản?
- Nhan đề văn bản:
+ Sa Pa không lặng lẽ.
+ Một vẻ đẹp nơi Sa Pa lặng lẽ.
+ Hình ảnh anh thanh niên trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa.
b. Các luận điểm
? Vấn đề nghị luận được người viết triển khai qua các luận điểm nào
- Anh thanh niên để lại cho chúng ta nhiều ấn tượng khó phai mờ.
- Anh thanh niên yêu đời, yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao với công việc.
- Anh thanh niên hiếu khách và quan tâm đến người khác.
- Anh là người rất khiêm tốn.
-“Trước tiên nhân vật anh thanh niên này đẹp ở tấm lòng yêu đời, yêu nghề, ở tinh thần trách nhiệm cao với công việc lắm gian khổ của mình. (Câu chủ đề nêu luận điểm).
-“Nhưng anh thanh niên này thật đáng yêu ở nỗi “thèm người’, lòng hiếu khách đến nồng nhiệt, ở sự quan tâm đến người khác một cách chu đáo. (Câu chủ đề nêu luận điểm).
-“Công việc vất vả, có những đóng góp quan trọng cho đất nước như thế nhưng người thanh niên hiếu khách và sôi nổi ấy lại rất khiêm tốn. (Câu chủ đề nêu luận điểm).
-“Cuộc sống của chúng ta … thật đáng tin yêu. (Đoạn cuối bài – những câu cô đúc vấn đề nghị luận).
Hãy tìm các câu chủ đề nêu luận điểm trong các đoạn văn 2-3-4-5?
Vẻ đẹp lòng
yêu đời,
yêu nghề,
tinh thần
trách nhiệm
với
công việc
Ho�n c?nh s?ng
Yờu ngh?, cú tinh
th?n trỏch nhi?m
Sắp xếp
cuộc sống
Cụng vi?c
Làm việc trên
đỉnh núi cao 2600m
Người cô độc
nhất thế gian
Đo gió, đo nhiệt
độ, đo mưa...
Đối chọi với gió,
tuyết và lặng im
Khi ta làm việc
ta với công việc
là đôi
Nuôi gà, trồng hoa,
đọc sách
Vẻ đẹp của
lòng hiếu
khách,
quan tâm
đến người
khác
Quan tõm d?n
ngu?i khỏc
Lũng hi?u khỏch
Mừng quýnh đón
quyển sách bác lái xe
mua hộ
Niềm vui đón khách
qua nét mặt cử chỉ
Hồ hởi đón
mọi người lên thăm
Hái hoa tặng cô gái
Bi?u v? bỏc lỏi xe
C? tam th?t
Làn trứng,
bó hoa tiễn khách
Vẻ đẹp của
tấm lòng
khiêm tốn
Thấy đóng góp
của mình nhỏ bé, ngượng
ngùng khi người khác
phác thảo chân dung.
Giới thiệu người
khác để họa sĩ vẽ
Để khẳng định các luận điểm, người viết
đã lập luận thế nào? Dẫn dắt, phân tích
và chứng minh ra sao?
c. Cách lập luận:
- Các luận điểm được nêu lên rõ ràng, ngắn gọn, gợi được ở người đọc sự chú ý.
- Từng luận điểm được phân tích, chứng minh một cách thuyết phục bằng những dẫn chứng cụ thể có trong tác phẩm.
- Các luận cứ được sử dụng xác đáng, sinh động, bởi đó là nhưng chi tiết, hình ảnh đặc sắc của tác phẩm.
- Bố cục: 3 phần
Nêu suy nghĩ, phân tích nhân vật anh thanh niên...Đó chính là NL về 1 TP truyện (hoặc đoạn trích). Vậy thế nào là NL về 1 tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)?
- Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) là trình bày những nhận xét, đánh giá của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ thuật của một tác phẩm cụ thể.

- Những nhận xét, đánh giá về tác phẩm truyện phải xuất phát từ ý nghĩa của cốt truyện, tính cách, số phận của nhân vật nghệ thuật trong tác phẩm.
? Những nhận xét đánh giá TP phải xuất phát từ đâu

- Bố cục mạch lạc, lời văn chuẩn xác, luận điểm, luận cứ, lập luận thuyết phục.
? Yêu cầu về hình thức của một bài nghị luận về một tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
2. Ghi nhớ (SGK – trang 63)

Đề: Suy nghĩ của em về nhân vật anh Sáu trong tác phẩm Chiếc lược ngà của nhà văn Nguyễn Quang Sáng.
II. Luyện tập
Mở bài
- Nguyễn Quang Sáng viết về cuộc sống và con người Nam Bộ trong hai cuộc kháng chiến cũng như hòa bình. Lối viết của Nguyễn Quang Sáng giản dị nhưng sâu sắc.
- Tác phẩm Chiếc lược ngà được ông viết năm 1966 tại chiến trường Nam Bộ lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt.
- Tác phẩm xây dựng thành công nhân vật Sáu là người cha giàu lòng yêu thương con.

b. Thân bài
Tình cảm của ông Sáu đối với bé Thu khi vừa gặp mặt.
Hai ngày ông Sáu ở nhà.
Khi chia tay.
Ông Sáu trở lại chiến trường làm chiếc lược ngà tặng bé Thu.
Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện…
c. Kết bài
- Chiếc lược ngà cho ta hiểu thêm về những mất mát to lớn của chiến tranh mà nhân dân ta đã trải qua trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
- Cốt truyện bất ngờ. Tình huống truyện éo le. Lựa chọn người kể chuyện thích hợp. Ngôn ngữ giản dị, đậm màu sắc NB.
Về nhà
Học kỹ nội dung ghi nhớ
Hoàn thiện bài văn phần luyên tập
Soạn bài “ Tiết 92: Cách làm bài nghị luận về một tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
Đọc và trả lời câu hỏi SGK
- Đọc lại truyện ngắn Làng của Kim Lân.
- Khái quát những nét nổi bật về nhân vật.
Làm phần bài tập