? Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)
? Hãy nêu những yêu cầu cần đạt được trong bài nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích
- Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) là trình bày những nhận xét đánh giá của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ thuật của một tác phẩm cụ thể.
- Những nhận xét đánh giá về truyện phải xuất phát từ ý nghĩa của cốt truyện, tích cách, số phận của nhân vật và nghệ thuật trong tác phẩm được người viết phát hiện và khái quát
- Các nhận xét, đánh giá về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) trong bài nghị luận phải rõ ràng, đúng đắn, có luận cứ và lập luận thuyết phục
- Bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) cần có bố cục mạch lạc, có lời văn chuẩn xác, gợi cảm.
Trình bày bố cục của kiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) ?
* Bài làm cần đảm bảo đầy đủ các phần của một bài văn nghị luận:
- Mở bài: Giới thiệu về tác phẩm, tác giả (tùy theo yêu cầu cụ thể của đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình.
- Thân bài: Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu và xác thực.
- Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích).
TIẾT 101 – TẬP LÀM VĂN

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I. Tìm hiểu bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.
1. Phân tích ngữ liệu: Văn bản Khát vọng hòa nhập dâng hiến cho đời (SGK – 77, 78)IIIT
* Vấn đề nghị luận: Hình ảnh mùa xuân và tình cảm thiết tha của Thanh Hải trong bài thơ: Mùa xuân nho nhỏ.
Vấn đề nghị luận của văn bản là gì?
Khi phân tích hình ảnh mùa xuân, tác giả đưa ra những luận điểm nào?
* Những luận điểm:
+ Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ mang nhiều tầng nghĩa, hình ảnh nào cũng thật gợi cảm, thật đáng yêu.
+ Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên, đất nước trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà thơ.
+ Hình ảnh mùa xuân thể hiện những khát vọng hoà nhập, dâng hiến được kết nối tự nhiên với hình ảnh mùa xuân thiên nhiên đất nước.
1. Hình ảnh mùa xuân trong bài
thơ của Thanh Hải mang nhiều
tầng ý nghĩa.
2. Hình ảnh mùa xuân thiên nhiên,
đất nước hiện lên trong cảm xúc
thiết tha, trìu mến của nhà thơ.
3. Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ thể
hiện khát vọng được hoà nhập và
được dâng hiến của nhà thơ.

Hình ảnh mùa xuân và
cảm xúc của Thanh Hải
trong bài thơ
“ Mùa xuân nho nhỏ”.
- Từ hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên, đất nước trong lao động và chiến đấu, nhà thơ đi đến nguyện ước làm Một mùa xuân nho nhỏ - Lặng lẽ dâng cho đời.
- Trong đó, mùa xuân nào cũng thật gợi cảm, cũng thật đáng yêu.
1. Hình ảnh mùa xuân
mang nhiều tầng ý
nghĩa .
2. Hình ảnh mùa xuân
hiện lên trong cảm xúc
thiết tha, trìu mến của
nhà thơ.
- Bức tranh xuân của thiên nhiên, đất nước được tạo nên từ các chi tiết rất tiêu biểu, được vẽ bằng cả màu sắc lẫn âm thanh.
- Hình ảnh mùa xuân hiện lên trong cảm xúc thiết tha trìu mến của nhà thơ, trong lời kêu, giọng hỏi.
- Đặc biệt tình cảm nâng niu vẻ đẹp của mùa xuân, khát vọng thu nhận và giữ gìn vẻ đẹp ấy được thể hiện qua tư thế độc đáo.
- Cảm giác ấy, động tác ấy chỉ có được ở một tâm hồn thi sĩ, ở một tấm lòng tha thiết yêu mến cuộc sống này
- Từ hình ảnh mùa xuân gần gũi, nhà thơ liên tưởng, khái quát đến truyền thống bốn nghìn năm, đến sức xuân cứ đi lên phía trước của đất nước.
- Khổ thơ thứ ba cứ như tự nhiên được cuốn đi trong dòng cảm xúc dịu dàng, đằm thắm.
3. Hình ảnh mùa xuân
nho nhỏ thể hiện khát
vọng được hoà nhập
và được dâng hiến của
nhà thơ.
Thấm thía ý nghĩa của nhan đề thơ.
- Hình ảnh thơ vừa lạ, vừa hồn nhiên, thân thương;
- Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ chứa đựng sự khiêm nhường mà cũng tự tin, tự hào biết mấy của những con người ý thức sâu sắc về giá trị cuộc đời, về hạnh phúc của hiến dâng và đón nhận.
- “Nốt trầm xao xuyến” của “mùa xuân nho nhỏ” cứ tự nhiên hoà vào mùa xuân lớn của thiên nhiên, đất nước nhờ sự chiếu ứng giữa hai phần của bài thơ.
- Nguyện ước của nhân vật trữ tình chính là sự láy lại các hình ảnh ấy của mùa xuân.
Để làm nổi bật nội dung trên tác giả bài viết phải đi từ khía cạnh nào của bài thơ?
- Tác giả khai thác từ giá trị nghệ thuật để làm nổi bật nội dung của văn bản: từ ngữ, hình ảnh, các phép tu từ, giọng điệu…
=> Giá trị nghệ thuật
- Hệ thống luận điểm làm nổi bật nội dung nhờ các luận cứ thuyết phục.
=> Giá trị nội dung
- Cách làm trên để nổi bật giá trị về nội dung và nghệ thuật bài thơ.
=> Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.
* Bố cục của văn bản:
1. Mở bài: từ đầu đến “đáng trân trọng”.


2. Thân bài: Tiếp đến “ các hình ảnh ấy của mùa xuân”.



3. Kết bài: Phần còn lại
- Giới thiệu bài thơ, tác giả Thanh Hải đánh giá sơ bộ về bài thơ.
-> Trình bày sự cảm nhận, đánh giá của người viết về nội dung,
nghệ thuật của bài thơ thông qua các luận điểm, luận cứ.
- > Khẳng định ý nghĩa và giá trị của bài thơ
+ Cách dẫn dắt vấn đề tự nhiên, hợp lý: Bắt đầu từ mùa xuân của thiên nhiên như một quy luật tất yếu đến những vần thơ thể hiện cảm xúc rạo rực, trẻ trung trước mùa xuân nói chung và mùa xuân trong bài thơ nói riêng.
+ Cách phân tích hợp lí, cụ thể: Bắt đầu từ mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải mang nhiều tầng ý nghĩa đến việc phân tích các hình ảnh dòng sông xanh, lộc dắt đầy quanh lưng... và cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà thơ...
+ Cách tổng kết, khái quát hóa có sức thuyết phục.
SO SÁNH BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH) VÀ NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
- Đều trình bày nhận xét, đánh giá của người viết.
- Bố cục bài phải mạch lạc, luận điểm luận cứ rõ ràng.
Nhận xét đánh giá về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ thuật của tác phẩm.
- Nhận xét đánh giá về nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ.


- Nh?n xột dỏnh giỏ g?n v?i phõn tớch, bỡnh giỏ ngụn t?, hỡnh ?nh gi?ng di?u,. c?a do?n tho, b�i tho.
- Nhận xét đánh giá xuất phát từ ý nghĩa của cốt truyện, tính cách hành động,.. của nhân vật và nghệ thuật trong tác phẩm.
ghi nh?
- Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ là trình bày nhận xét, đánh giá của mình về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ ấy.
- Nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ được thể hiện qua ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu... Bài nghị luận cần phân tích các yếu tố ấy để có những nhận xét, đánh giá cụ thể, xác đáng.
- Bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ cần có bố cục mạch lạc, rõ ràng; có lời văn gợi cảm, thể hiện rung động chân thành của người viết.
Ngoài các luận điểm đã nêu về hình ảnh mùa xuân trong bài “ Mùa xuân nho nhỏ” ở văn bản trên, hãy suy nghĩ và nêu thêm các luận điểm khác nữa về bài thơ đặc sắc này?
2. Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” là lời tâm nguyện thiết tha, khiêm nhường và cảm động của nhà thơ Thanh Hải:
+“lặng lẽ dâng cho đời” mới là cống hiến;
+ Được cống hiến là mùa xuân của cuộc đời nhà thơ.
+ Nhà thơ khiêm nhường xin làm một “mùa xuân nho nhỏ”
+ “lặng lẽ dâng cho đời” là sự hi sinh thầm lặng, vô điều kiện
1.“Mùa xuân nho nhỏ” là một bài thơ giàu nhạc điệu:
- Bất kì bài thơ hay nào cũng có nhạc hàm chứa trong nó.
- Tính nhạc được thể hiện ở nhịp điệu và tiết tấu của bài thơ.
- Nhạc sĩ Trần Hoàn đã phổ nhạc thành công bài thơ này.
3. Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” là một bức tranh thiên nhiên đơn sơ và giản dị:
Một bài thơ hay bao giờ cũng hàm chứa những yếu tố hội họa
Tính hội họa được thể hiện ở hình ảnh, màu sắc, không gian, đối tượng ... được miêu tả trong bài thơ.
Giúp người đọc hình dung một cách cụ thể các đối tượng và có những cảm xúc phong phú, đa dạng.
- Đọc nhiều lần bài thơ, đoạn thơ.
- Hiểu đúng và hiểu sâu về đoạn thơ, bài thơ.
- Lựa chọn câu, chữ, hình ảnh, giọng điệu, các biện pháp
nghệ thuật tiêu biểu của bài thơ.
- Xác định những tình cảm, cảm xúc của tác giả (hoặc nhân
vật trữ tình) thể hiện trong bài thơ.
- Trình bày những cảm nhận, đánh giá của mình về những
phương diện nổi bật của tác phẩm bằng lời văn gợi cảm, thể
hiện sự rung động của bản thân mình đối với tác phẩm. Xây
dựng bố cục mạch lạc, rõ ràng.

Làm thế nào để viết tốt bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ?
HƯỚNG DẪN HỌC SINH HỌC BÀI VÀ CHUẨN BỊ BÀI MỚI
1. Học bài cũ.

2. Viết đoạn văn nghị luận triển khai một trong các
luận điểm vừa tìm được.

3. Chuẩn bị bài: Cách làm bài nghị luận về một
đoạn thơ, bài thơ.