Bài giảng trực tuyến
MÔN: NGỮ VĂN 9
?
TIẾT 102,103,104
NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN
( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích ta có thể đề cập đến nhiều vấn đề khác nhau như: nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ thuật. Sách giáo khoa Ngữ văn 9 tập trung vào nghị luận về nhân vật văn học.
NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
I. Tìm hiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện(hoặc đoạn trích).
* Tìm hiểu ví dụ (SGK- Trang 61,62)
Gấp lại truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”, lòng ta cứ xao xuyến, vấn vương trước vẻ đẹp của những con người, trước những tình cảm chân tình, nồng hậu trong một cuộc sống đầy tin yêu. Viết về một mảng hiện thực trên miền đất Sa Pa trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội và chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mĩ, thiên truyện như muốn nói với ta rằng: Bên trong vẻ lặng lẽ của núi rừng, cuộc sống ở đây chứa bao vẻ đẹp đáng yêu, đang có không ít sự hi sinh thầm lặng. Dù được miêu tả nhiều hay ít, trực tiếp hay gián tiếp, nhân vật nào của “Lặng lẽ Sa Pa” cũng hiện lên với nét cao quý đáng khâm phục. Trong đó, anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu – nhân vật chính của tác phẩm - đã để lại cho chúng ta nhiều ấn tượng khó phai mờ.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
I. Tìm hiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện(hoặc đoạn trích).
* Tìm hiểu ví dụ (SGK- Trang 61,62)
Trước tiên, nhân vật anh thanh niên này đẹp ở tấm lòng yêu đời, yêu nghề, ở tinh thần trách nhiệm cao với công việc lắm gian khổ của mình. Trong lời giới thiệu với ông hoạ sĩ già và cô gái, bác lái xe gọi anh là “người cô độc nhất thế gian”. Đã mấy năm nay, anh sống một mình trên đỉnh Yên Sơn cao hai nghìn sáu trăm mét, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo. Công việc hàng ngày của anh là đo gió, đo nhiệt độ, đo mưa, đo nắng rồi ghi chép, rồi gọi vào máy bộ đàm báo về trung tâm. Nhiều mùa, nhiều đêm anh phải đối chọi với gió tuyết và lặng im. Vậy mà anh rất yêu công việc của mình. Chúng ta hãy nghe lời nói của anh thanh niên với ông hoạ sĩ: “[..] khi ta làm việc, ta với công việc là đôi sao gọi là một mình được? Huống chi việc của cháu gắn liền với việc của bao anh em, đồng chí dưới kia. Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất”. Còn đây là tâm sự của anh với cô kĩ sư trẻ: “[…] lúc nào tôi cũng có người trò chuyện. Nghĩa là có sách ấy mà!”. Tuy sống trong điều kiện thiếu thốn cả vật chất lẫn tinh thần nhưng người thanh niên ấy vẫn ham mê công việc, vẫn biết sắp xếp, lo toan cuộc sống riêng ngăn nắp, ổn định. Anh nuôi gà, trồng hoa, đọc sách. Thỉnh thoảng anh xuống đường tìm gặp bác lái xe cùng hành khách để trò chuyện cho nguôi nỗi nhớ nhà, vợi bớt cô đơn.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
I. Tìm hiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện(hoặc đoạn trích).
* Tìm hiểu ví dụ (SGK- Trang 61,62)
Sống trong hoàn cảnh như thế, sẽ có người dần thu mình lại trong nỗi cô đơn. Nhưng anh thanh niên này thật đáng yêu ở nỗi “thèm người”, lòng hiếu khách đến nồng nhiệt, ở sự quan tâm đến người khác một cách chu đáo. Ngay từ những phút gặp gỡ ban đầu, lòng mến khách, nhiệt tình của anh đã gây được thiện cảm tự nhiên đối với người hoạ sĩ già, cô kĩ sư trẻ. Niềm vui được đón khách dào dạt trong lòng anh, toát lên trên nét mặt, qua từng cử chỉ. Anh biếu bác lái xe củ tam thất để mang về cho vợ bác mới ốm dậy. Anh mừng quýnh đón quyển sách bác mua hộ. Anh hồ hởi đón mọi người lên thăm “nhà” mình và hồn nhiên kể về công việc, cuộc sống của mình, của bạn bè nơi Sa Pa lặng lẽ. Chúng ta khó có thể quên việc làm đầu tiên của anh thanh niên khi có khách lên thăm nơi ở của mình: hái một bó hoa rực rỡ sắc màu tặng người con gái chưa hề quen biết. “Anh con trai, rất tự nhiên, như với một người bạn đã quen thân, trao bó hoa đã cắt cho người con gái, và cũng rất tự nhiên, cô đỡ lấy”. Củ tam thất gửi vợ bác lái xe, làn trứng, bó hoa tiễn người hoạ sĩ già, cô gái trẻ tiếp tục cuộc hành trình, đó là những kỉ niệm của một tấm lòng sốt sắng, tận tình đáng quý.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
I. Tìm hiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện(hoặc đoạn trích).
* Tìm hiểu ví dụ (SGK- Trang 61,62)
Công việc vất vả, có những đóng góp quan trọng cho đất nước như thế nhưng người thanh niên hiếu khách và sôi nổi ấy lại rất khiêm tốn. Anh cảm thấy đóng góp của mình bình thường, nhỏ bé so với bao người khác. Bởi thế anh ngượng ngùng khi ông hoạ sĩ già phác thảo chân dung của mình vào cuốn sổ tay. Con người khiêm tốn ấy hào hứng giới thiệu cho hoạ sĩ những người đáng để vẽ hơn mình. Đó là ông kĩ sư ở vườn rau dưới Sa Pa vượt qua bao khó khăn, vất vả để tạo ra những củ su hào to hơn, ngon hơn cho nhân dân toàn miền Bắc, là anh cán bộ khí tượng dưới trung tâm suốt mười một năm nay chuyên tâm nghiên cứu và thiết lập một bản đồ sét. Dù còn trẻ tuổi, anh thấm thía cái nghĩa, cái tình của mảnh đất Sa Pa mà mình được sinh ra, lớn lên, thấm thía sự hi sinh lặng thầm của những con người ngày đêm làm việc, lo nghĩ cho đất nước.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
I. Tìm hiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện(hoặc đoạn trích).
* Tìm hiểu ví dụ (SGK- Trang 61,62)
Bằng một cốt truyện khá nhẹ nhàng, những chi tiết chân thực, tinh tế, bằng ngôn ngữ đối thoại sinh động, Nguyễn Thành Long đã kể lại một cuộc gặp gỡ tình cờ mà thú vị nơi Sa Pa lặng lẽ. Chưa đầy ba mươi phút tiếp xúc với anh thanh niên khiến người hoạ sĩ già thêm suy ngẫm về vẻ đẹp cuộc đời mà mình không bao giờ thể hiện hết được, khiến cô kĩ sư trẻ lòng bao cảm mến, bâng khuâng. Với truyện ngắn này, phải chăng nhà văn muốn khẳng định: Cuộc sống của chúng ta được làm nên từ bao phấn đấu, hi sinh lớn lao và thầm lặng? Những con người cần mẫn, nhiệt thành như anh thanh niên ấy thật đáng trân trọng, thật đáng tin yêu.
(Quỳnh Tâm)

BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
CẦN THỰC HIỆN CÁC YÊU CẦU SAU:
1. Vấn đề nghị luận của văn bản này là gì ?
2. Vấn đề nghị luận được triển khai qua những luận điểm nào ? Tìm những câu nêu lên hoặc cô đúc luận điểm của văn bản.
3. Để khẳng định các luận điểm người viết đã lập luận như thế nào? Nhận xét từng luận cứ của người viết đưa ra để làm sáng tỏ cho từng luận điểm.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Gấp lại truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”, lòng ta cứ xao xuyến, vấn vương trước vẻ đẹp của những con người, trước những tình cảm chân tình, nồng hậu trong một cuộc sống đầy tin yêu. Viết về một mảng hiện thực
trên miền đất Sa Pa trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội và chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mĩ, thiên truyện như muốn nói với ta rằng: Bên trong
vẻ lặng lẽ của núi rừng, cuộc sống ở đây chứa bao vẻ đẹp đáng yêu, đang có không ít sự hi sinh thầm lặng.
ĐOẠN 1
Dù được miêu tả nhiều hay ít, trực tiếp hay gián tiếp, nhân vật nào của “Lặng lẽ Sa Pa” cũng hiện lên với nét cao quý đáng khâm phục. Trong đó, anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu – nhân vật chính của tác phẩm - đã để lại cho chúng ta nhiều ấn tượng khó phai mờ.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Trong lời giới thiệu với ông hoạ sĩ già và cô gái, bác lái xe gọi anh là “người cô độc nhất thế gian”. Đã mấy năm nay, anh sống một mình trên đỉnh Yên Sơn cao hai nghìn sáu trăm mét, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo. Công việc hàng ngày của anh là đo gió, đo nhiệt độ, đo mưa, đo nắng rồi ghi chép, rồi gọi vào máy bộ đàm báo về trung tâm. Nhiều mùa, nhiều đêm anh phải đối chọi với gió tuyết và lặng im. Vậy mà anh rất yêu công việc của mình. Chúng ta hãy nghe lời nói của anh thanh niên với ông hoạ sĩ: “[..] khi ta làm việc, ta với công việc là đôi sao gọi là một mình được? Huống chi việc của cháu gắn liền với việc của bao anh em, đồng chí dưới kia. Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất”. Còn đây là tâm sự của anh với cô kĩ sư trẻ: “[…] lúc nào tôi cũng có người trò chuyện. Nghĩa là có sách ấy mà!”. Tuy sống trong điều kiện thiếu thốn cả vật chất lẫn tinh thần nhưng người thanh niên ấy vẫn ham mê công việc, vẫn biết sắp xếp, lo toan cuộc sống riêng ngăn nắp, ổn định. Anh nuôi gà, trồng hoa, đọc sách. Thỉnh thoảng anh xuống đường tìm gặp bác lái xe cùng hành khách để trò chuyện cho nguôi nỗi nhớ nhà, vợi bớt cô đơn.
ĐOẠN 2
Trước tiên, nhân vật anh thanh niên này đẹp ở tấm lòng yêu đời, yêu nghề, ở tinh thần trách nhiệm cao với công việc lắm gian khổ của mình.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Ngay từ những phút gặp gỡ ban đầu, lòng mến khách, nhiệt tình của anh đã gây được thiện cảm tự nhiên đối với người hoạ sĩ già, cô kĩ sư trẻ. Niềm vui được đón khách dào dạt trong lòng anh, toát lên trên nét mặt, qua từng cử chỉ. Anh biếu bác lái xe củ tam thất để mang về cho vợ bác mới ốm dậy. Anh mừng quýnh đón quyển sách bác mua hộ. Anh hồ hởi đón mọi người lên thăm “nhà” mình và hồn nhiên kể về công việc, cuộc sống của mình, của bạn bè nơi Sa Pa lặng lẽ. Chúng ta khó có thể quên việc làm đầu tiên của anh thanh niên khi có khách lên thăm nơi ở của mình: hái một bó hoa rực rỡ sắc màu tặng người con gái chưa hề quen biết. “Anh con trai, rất tự nhiên, như với một người bạn đã quen thân, trao bó hoa đã cắt cho người con gái, và cũng rất tự nhiên, cô đỡ lấy”. Củ tam thất gửi vợ bác lái xe, làn trứng, bó hoa tiễn người hoạ sĩ già, cô gái trẻ tiếp tục cuộc hành trình, đó là những kỉ niệm của một tấm lòng sốt sắng, tận tình đáng quý.
ĐOẠN 3
Sống trong hoàn cảnh như thế, sẽ có người dần thu mình lại trong nỗi cô đơn.
Nhưng anh thanh niên này thật đáng yêu ở nỗi “thèm người”, lòng hiếu
khách đến nồng nhiệt, ở sự quan tâm đến người khác một cách chu đáo.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Anh cảm thấy đóng góp của mình bình thường, nhỏ bé so với bao người khác. Bởi thế anh ngượng ngùng khi ông hoạ sĩ già phác thảo chân dung của mình vào cuốn sổ tay. Con người khiêm tốn ấy hào hứng giới thiệu cho hoạ sĩ những người đáng để vẽ hơn mình. Đó là ông kĩ sư ở vườn rau dưới Sa Pa vượt qua bao khó khăn, vất vả để tạo ra những củ su hào to hơn, ngon hơn cho nhân dân toàn miền Bắc, là anh cán bộ khí tượng dưới trung tâm suốt mười một năm nay chuyên tâm nghiên cứu và thiết lập một bản đồ sét. Dù còn trẻ tuổi, anh thấm thía cái nghĩa, cái tình của mảnh đất Sa Pa mà mình được sinh ra, lớn lên, thấm thía sự hi sinh lặng thầm của những con người ngày đêm làm việc, lo nghĩ cho đất nước.
ĐOẠN 4
Công việc vất vả, có những đóng góp quan trọng cho đất nước như thế nhưng người thanh niên hiếu khách và sôi nổi ấy lại rất khiêm tốn.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Bằng một cốt truyện khá nhẹ nhàng, những chi tiết chân thực, tinh tế, bằng ngôn ngữ đối thoại sinh động, Nguyễn Thành Long đã kể lại một cuộc gặp gỡ tình cờ mà thú vị nơi Sa Pa lặng lẽ. Chưa đầy ba mươi phút tiếp xúc với anh thanh niên khiến người hoạ sĩ già thêm suy ngẫm về vẻ đẹp cuộc đời mà mình không bao giờ thể hiện hết được, khiến cô kĩ sư trẻ lòng bao cảm mến, bâng khuâng. Với truyện ngắn này, phải chăng nhà văn muốn khẳng định:
ĐOẠN 5
Cuộc sống của chúng ta được làm nên từ bao phấn đấu, hi sinh lớn lao và thầm lặng? Những con người cần mẫn, nhiệt thành như anh thanh niên ấy thật đáng trân trọng, thật đáng tin yêu.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
HỆ THỐNG LUẬN ĐIỂM

- Anh thanh niên là người có tấm lòng yêu đời, yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao với công việc
Anh thanh niên là người hiếu khách, quan tâm đến người khác:
- Anh thanh niên là người rất khiêm tốn.
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Luận điểm
Anh thanh niên đẹp ở tấm lòng yêu đời, yêu nghề, ở tinh thần trách nhiệm cao với công việc lắm gian khổ của mình.
- Nhân vật anh thanh niên có cuộc sống cô độc, một mình anh trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600 mét, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo
- Công việc rất khó khăn, vất vả , phải đối mặt với gió tuyết, lặng im
- Tuy công việc vất vả như vậy nhưng anh rất yêu công việc và anh có những suy nghĩ rất chín chắn, phát ngôn rất chính xác, thâm thúy về công việc.
- Anh thanh niên biết sắp xếp cuộc sống: đọc sách, nuôi gà trồng hoa…
Luận cứ
Cách triển khai
Diễn dịch
Phép lập luận
Phân tích và chứng minh
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Luận điểm
Anh thanh niên là người hiếu khách, quan tâm đến người khác
- Anh thanh niên rất là mến khách kể cả Bác lái xe hay những người đi trên xe của Bác, mến ngay từ phút gặp gỡ ban đầu như ông họa sĩ, cô kĩ sư. Anh vui , hồ hỡi khi được đón khách đến nhà chơi
- Anh rất là chu đáo, quan tâm đến mọi người, tặng vợ bác lái xe của tam thất khi biết lúc bác ấy ốm, Tặng bó hoa cho cô kĩ sư trong lần gặp mặt đầu tiên, tặng giỏ trứng cho ông họa sĩ và cô kĩ sư khi tạm biệt anh để tiếp tục cuộc hành trình
Luận cứ
Cách triển khai
Diễn dịch
Phép lập luận
Phân tích và chứng minh
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Luận điểm
Anh thanh niên rất khiêm tốn
+ Dù có nhiều đóng góp cho đất nước, cho quê hương nhưng anh cảm thấy những đóng góp của mình là nhỏ bé.
+ Anh ngượng ngùng từ chối khi biết ông họa sĩ muốn vẻ chân dung anh và nói anh không có gì đáng vẽ cả, anh còn giới thiệu những người đồng đội rất xứng đáng để được vẽ hơn mình
Luận cứ
Cách triển khai
Diễn dịch
Phép lập luận
Phân tích và chứng minh
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Hệ thống luận điểm, luận cứ
1. Anh thanh niên đẹp ở tấm lòng yêu đời, yêu nghề, ở tinh thần trách nhiệm cao với công việc lắm gian khổ của mình:
- Nhân vật anh thanh niên có cuộc sống cô độc, một mình anh trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600 mét, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo
- Công việc rất khó khăn, vất vả , phải đối mặt với gió tuyết, lặng im
- Tuy công việc vất vả như vậy nhưng anh rất yêu công việc và anh có những suy nghĩ rất chín chắn, phát ngôn rất chính xác, thâm thúy về công việc như:
- Anh thanh niên biết sắp xếp cuộc sống: đọc sách, nuôi gà trồng hoa…
2. Anh thanh niên là người hiếu khách, quan tâm đến người khác:
- Anh thanh niên rất là mến khách kể cả Bác lái xe hay những người đi trên xe của Bác, mến ngay từ phút gặp gỡ ban đầu như ông họa sĩ, cô kĩ sư. Anh vui , hồ hỡi khi được đón khách đến nhà chơi
- Anh rất là chu đáo, quan tâm đến mọi người, tặng vợ bác lái xe của tam thất khi biết lúc bác ấy ốm, Tặng bó hoa cho cô kĩ sư trong lần gặp mặt đầu tiên, tặng giỏ trứng cho ông họa sĩ và cô kĩ sư khi tạm biệt anh để tiếp tục cuộc hành trình
3. Anh thanh niên rất khiêm tốn:
+ Dù có nhiều đóng góp cho đất nước, cho quê hương nhưng anh cảm thấy những đóng góp của mình là nhỏ bé.
+ Anh ngượng ngùng từ chối khi biết ông họa sĩ muốn vẻ chân dung anh và nói anh không có gì đáng vẽ cả, anh còn giới thiệu những người đồng đội rất xứng đáng để được vẽ hơn mình
BÀI: NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
NỘI DUNG BÀI HỌC

- Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) là trình bày những nhận xét, đánh giá của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ thuật của một tác phẩm cụ thể.
- Những nhận xét, đánh giá về truyện phải xuất phát từ ý nghĩa cốt truyện, tính cách, số phận của nhân vật và nghệ thuật trong tác phẩm được người viết phát hiện và khái quát.
- Các nhận xét, đánh giá về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) trong bài nghị luận phải rõ ràng, đúng đắn, có luận cứ và lập luận chặt chẽ, thuyết phục.
- Bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) cần có bố cục mạch lạc, có lời văn chuẩn xác, gợi cảm.
Đọc và sửa chữa
Viết bài
Lập dàn bài
Tìm hiểu đề và tìm ý
Bước 4
Bước 3
Bước 2
Bước 1
II . CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Đề bài: Suy nghĩ về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của Kim Lân.
Bước 1:Tìm hiểu đề và tìm ý.
a.Tìm hiểu đề
- Kiểu bài: nghị luận về tác phẩm truyện(hoặc đoạn trích).
- Vấn đề nghị luận: nhân vật ông Hai
- Phạm vi nghị luận: tác phẩm Làng của Kim Lân
b. Tìm ý
- Đặt các câu hỏi đề tìm ý.
- Đưa ra hướng trả lời các câu hỏi đó một cách ngắn gọn.
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Bước 2: Lập dàn ý
1. Mở bài:
- Giới thiệu về tác giả Kim Lân và truyện ngắn Làng
- Giới thiệu về nhân vật ông Hai và nêu suy nghĩ chung về nhân vật.
2. Thân bài: triển khai các nhận định về tình yêu làng, yêu nước của nhân vật ông Hai và nghệ thật đặc sắc của nhà văn.
a. Tình yêu làng, yêu nước của ông Hai là tình cảm nổi bật, xuyên suốt toàn truyện.
- Tình cảm của ông Hai đối với làng với nước trước khi nghe làng theo Tây.
- Tâm tạng đau đớn, tủi hổ khi nghe khi nghe tin làng chợ Dầu theo Tây.
- Niềm vui khi nghe tin đồn về làng được cải chính.
b. Nghệ thuật xây dựng nhân vật ông Hai
c. Đánh giá:
- Lòng yêu làng, yêu nước của ông Hai
- Đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm.
3. Kết bài :
- Sức hấp dẫn của hình tượng nhân vật.
- Thành công của nhà văn khi xây dựng nhân vật ông Hai
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Bước 3: Viết bài
HƯỚNG DẪN VIẾT MỞ BÀI
MỞ BÀI 1
Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Kim Lân là một gương mặt độc đáo. Do hoàn cảnh sống của mình,ông am hiểu sâu sắc sinh hoạt ,tâm lý của người nông dân.Kim Lân được xem là nhà văn của nông thôn của người dân quê Việt Nam với vẻ đẹp mộc mạc,đậm đà. “Làng” là một trong những truyện ngắn đặc sắc của Kim Lân. Tác phẩm này được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, thể hiện một cách sinh động vẻ đẹp của tình yêu làng, lòng yêu nước của người nông dân. Ai đến với “Làng” chắc khó quên được ông Hai- một nhân vật nông dân mang những nét đẹp đáng yêu qua ngòi bút khắc họa tài tình của Kim Lân.
Đi từ khái quát đến cụ thể.
Tác giả tác phẩm nhân vật
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Bước 3: Viết bài
HƯỚNG DẪN VIẾT MỞ BÀI
MỞ BÀI 2
Tình yêu làng, sự gắn bó với nơi chôn rau cắt rốn là một tình cảm sâu nặng ở con người Việt Nam nói chung đặc biệt ở người nông dân nói riêng. Lịch sử văn học từng xây dựng thành công nhiều nhân vật mang tình cảm đáng quý ấy.Nhân vật ông Hai trong truyện ngắn “Làng” của Kim Lân là một trong những trường hợp tiêu biểu như thế.
Nêu trực tiếp suy nghĩ của người viết.
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Bước 3: Viết bài
HƯỚNG DẪN VIẾT MỞ BÀI
MỘT SỐ CÁCH MỞ BÀI KHÁC
Từ câu thơ, câu danh ngôn liên quan đến vấn đề nghị luận để dẫn dắt đến vấn đề nghị luận.
Ví dụ: Người ta có thể tách con người ra khỏi quê hương chứ không thể tách quê hương ra khỏi con người. (Gaxun Gamzatốp)…
Từ lý luận văn học để dẫn dắt đến vấn đề nghị luận.
Ví dụ: từ vai trò của nhân vật trong tác phẩm tự sự để dẫn dắt đến vấn đề nghị luận.
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)

HƯỚNG DẪN TRIỂN KHAI THÂN BÀI
Thân bài:Triển khai các nhận định về tình yêu làng,yêu nước của nhân vật ông Hai và nghệ thuật đặc sắc của nhà văn.
a) Tình yêu làng yêu nước của nhân vật ông Hai là tình cảm nổi bật, xuyên suốt toàn bộ truyện
- Tình cảm của ông Hai đối với làng với nước trước khi nghe tin làng theo Tây
+Nhớ làng, nhớ những ngày tham gia kháng chiến.
+Theo dõi tin tức kháng chiến.
- Tâm trạng đau đớn tủi hổ của ông Hai khi nghe tin làng mình theo giặc
+ Khi mới nghe tin
+ Khi về đến nhà
+ Những ngày sau
+ Khi mụ chủ nhà đánh tiếng đuổi đi
+ Khi trò chuyện với con trai
- Niềm vui khi tin đồn về làng được cải chính
+ Niềm vui sướng
+ Khoe nhà bị đốt
b)Nghệ thuật xây dựng nhân vật ông Hai
- Đặt nhân vật trong tình huống thử thách
- Miêu tả tâm lí nhân vật
- Hình thức ngôn ngữ (đối thoại,độc thoại,độc thoại nội tâm)
c) Đánh giá về lòng yêu làng và yêu nước của ông Hai
- Tình cảm yêu nước bao trùm lên tình cảm làng quê,tình cảm làng quê làm sâu sắc hơn tình yêu quê hương đất nước.
- Đây là chuyển biến mới trong tình cảm của người nông dân Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Bước 3: Viết bài
HƯỚNG DẪN TRIỂN KHAI THÂN BÀI
Lần lượt trình bày các luận điểm về nhân vật ông Hai theo dàn bài. Trong quá trình viết phần này cần chú ý :
- Nêu rõ các ý kiến nhận xét của mình về tình yêu làng, yêu nước của nhân vật ông Hai , về cách thể hiện đặc sắc của Kim Lân.
- Ở từng luận điểm có sự phân tích, chứng minh cụ thể, chính xác bằng những dẫn chứng trong tác phẩm ( về tâm trạng, suy nghĩ ; về lời nói, cử chỉ, hành động ; về thái độ của ông đối với các nhân vật khác…)
- Giữa các luận điểm, đoạn văn cần có sự liên kết, chuyển tiếp.
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Bước 3: Viết bài
HƯỚNG DẪN TRIỂN KHAI THÂN BÀI
Thân bài:Triển khai các nhận định về tình yêu làng,yêu nước của nhân vật ông Hai và nghệ thuật đặc sắc của nhà văn.
a) Tình yêu làng yêu nước của nhân vật ông Hai là tình cảm nổi bật, xuyên suốt toàn bộ truyện
- Tình cảm của ông Hai đối với làng với nước trước khi nghe tin làng theo Tây
+Nhớ làng, nhớ những ngày tham gia kháng chiến.
+Theo dõi tin tức kháng chiến.
- Tâm trạng đau đớn tủi hổ của ông Hai khi nghe tin làng mình theo giặc
+ Khi mới nghe tin
+ Khi về đến nhà
+ Những ngày sau
+ Khi mụ chủ nhà đánh tiếng đuổi đi
+ Khi trò chuyện với con trai
- Niềm vui khi tin đồn về làng được cải chính
+ Niềm vui sướng
+ Khoe nhà bị đốt
b)Nghệ thuật xây dựng nhân vật ông Hai
- Đặt nhân vật trong tình huống thử thách
- Miêu tả tâm lí nhân vật
- Hình thức ngôn ngữ (đối thoại,độc thoại,độc thoại nội tâm)
c) Đánh giá về lòng yêu làng và yêu nước của ông Hai
- Tình cảm yêu nước bao trùm lên tình cảm làng quê,tình cảm làng quê làm sâu sắc hơn tình yêu quê hương đất nước.
- Đây là chuyển biến mới trong tình cảm của người nông dân Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.
Triển khai một nội dung trong thân bài
Xác định mục tiêu
- Chỉ ra được diễn biến tâm trạng ông Hai
- Làm rõ được lòng yêu làng, yêu nước của ông Hai
Nhận xét chung 
- Đoạn văn kể về cuộc trò chuyện giữa ông Hai và con trai đã thể hiện một cách chân thành và cảm động nỗi lòng sâu xa bền chặt của người nông dân chất phác này đối với làng quê, với kháng chiến và đất nước
Dẫn chứng, phân tích, chứng minh, bình luận, đánh giá
- Ông Hai hỏi con « Nhà con ở đâu  » cũng là để khắc ghi cái tên làng chợ Dầu trong tâm khảm, gợi nhắc con về nơi chôn rau cắt rốn, về tình cảm cội nguồn thiêng liêng.
- Ông lại hỏi con « Thế con ủng hộ ai » lời đứa bé rành rọt : « Ủng hộ cụ Hồ Chí Minh muôn năm » khiến lòng lão vô cùng xúc động «  nước mắt chảy ròng ròng hai bên má ». ông nói với con mà như khẳng định với chính mình : « Ừ đúng rồi, ủng hộ cụ Hồ con nhỉ ! »
- Những lời độc thoại nội tâm : « Anh em…cụ Hồ trên đầu » như một lời thề thiêng liêng
- Nghệ thuật : sử dụng đối thoại mang tính độc thoại, kết hợp với độc thoại nội tâm
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Bước 3: Viết bài

Ông Hai trong “Làng” là một nhân vật tạo ấn tượng sâu sắc đối với người đọc. Qua truyện ngắn này, bằng những tình huống, chi tiết chân thực, thú vị, bằng nghệ thuật miêu tả tâm lý sinh động Kim Lân đã đem đến cho chúng ta một hình tượng hấp dẫn về người nông dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Tình yêu thiết tha,sự gắn bó sâu nặng với làng quê,đất nước của nhân vật ông Hai luôn luôn có ý nghĩa giáo dục thấm thía đối với các thế hệ bạn đọc.
HƯỚNG DẪN VIẾT KẾT BÀI
Khái quát sức hấp dẫn của nhân vật đến
Khẳng định ý nghĩa, sức sống của nhân vật.
MỘT SỐ CÁCH KẾT BÀI KHÁC
Từ câu thơ, câu văn, câu châm ngôn liên quan đến vấn đề nghị luận để khẳng định vấn đề nghị luận.
Ví dụ :Lòng yêu nhà ,yêu làng xóm, yêu miền quê trở nên lòng yêu Tổ quốc
( I-li-a Ê-ren-bua)
Từ lý luận văn học để khẳng định sự độc đáo của nhà văn và sức sống của tác phẩm.
Ví dụ: Mối quan hệ giữa văn học và hiện thực, nhà văn và quá trình sáng tạo…
Từ việc so sánh để thấy được điểm giống nhau cũng như nét riêng biệt của nhân vật, sự việc…
Ví dụ: so sánh nhân vật ông Hai với nhân vật Lão Hạc,Chị Dậu…
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Bước 4: Đọc lại và sửa chữa.
- Đọc lại bài viết
- Xem lại các phần mở bài, thân bài, kết bài có phù hợp với vấn đề nghị luận không, giữa các phần có sự liên kết hợp lý chưa.
- Sửa chữa bài viết cho hoàn chỉnh
Đọc và sửa chữa
Viết bài
Lập dàn bài
Tìm hiểu đề và tìm ý
Bước 4
Bước 3
Bước 2
Bước 1
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
Mở bài
Kết bài
Thân bài
Giới thiệu tác phẩm ( tùy theo yêu cầu cụ thể của đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình
Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu, xác thực.
Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm truyện ( hoặc đoạn trích)
DÀN Ý BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
* Bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) có thể bàn về chủ đề, nhân vật, cốt truyện, nghệ thuật của truyện.
* Bài làm cần đảm bảo đầy đủ các phần của một bài nghị luận.
- Mở bài: Giới thiệu tác phẩm ( tùy theo yêu cầu cụ thể của đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình.
- Thân bài: Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu, xác thực.
- Kết bài: Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm truyện ( hoặc đoạn trích)
* Trong quá trình triển khai các luận điểm, luận cứ, cần thể hiện sự cảm thụ và ý kiến riêng của người viết về tác phẩm.
* Giữa các phần, các đoạn của bài văn cần có sự liên kết hợp lí, tự nhiên.
NỘI DUNG GHI NHỚ
III.LUYỆN TẬP
Bài tập 1:
Cho đề bài: Cảm nhận của em về đoạn trích truyện Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng.
Em hãy lập dàn ý chi tiết cho đề bài trên.
III. LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
III. LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( HOẶC ĐOẠN TRÍCH)
1. Mở bài:
- Giới thiệu tác giả Nguyễn Quang Sáng và tác phẩm Chiếc lược ngà
- Nêu lên vấn đề nghị luận: Ca ngợi tình phụ tử là một tình cảm thiêng liêng bất diệt…trong chiến tranh.
2. Thân bài:
a. Luận điểm 1: Giới thiệu về hoàn cảnh sáng tác và chủ đề của tác phẩm sau đó nêu định hướng phân tích (tùy cách viết và ý định triển khai)
b.Luận điểm 2: Đời sống gia đình bị tổn hại bởi chiến tranh.
- Chiến tranh là sự chia ly trong gia đình
- Chiến tranh gây ra những đau thương mất mát
c. Luận điểm 3: Tình cảm gia đình vượt lên trên hoàn cảnh éo le của chiến tranh
- Tình cha con thiêng liêng bất diệt.
- Ngoài ra còn có những tình cảm thắm thiết khác: ba-cháu, vợ chồng, mẹ con.
d. Luận điểm 4: Đánh giá
- Tình cảm gia đình trong chiến tranh(có ý nghĩa như thế nào).
- Nghệ thuật đặc sắc.
3. Kết bài:
- “Chiếc lược ngà” - một câu chuyện về tình phụ tử thiêng liêng trong chiến tranh
- Câu chuyện thêm một lần nữa khẳng định tình cảm gia đình, tình cha con luôn bất diệt trong mọi hoàn cảnh
- Nắm vững nội dung bài học
- Hoàn thiện bài tập vào vở
- Soạn bài: Cố hương
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ