THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Giáo viên:Lê Thị Niềm

Ví dụ:
a. Trẻ em được so sánh với búp trên cành,
b. Rừng đước dựng lên cao ngất được so sánh với hai dãy
trường thành vô tận.
 1. Những sự vật, sự việc nào được so sánh với nhau?
2. Dựa vào cơ sở nào để có thể so sánh như vậy?
3. So sánh như thế nhằm mục đích gì?

- Các sự vật, sự việc được so sánh:
+ Trẻ em được so sánh với búp trên cành,
+ Rừng đước dựng lên cao ngất được so sánh với hai dãy trường thành vô
tận.
- Cơ sở để so sánh:
+ Dựa vào sự tương đồng, giống nhau về hình thức, tính chất, vị trí, giữa
các sự vật, sự việc khác.
+ Trẻ em là mầm non của đất nước tương đồng với búp trên cành, mầm
non của cây cối. Đây là sự tương đồng cả hình thức và tính chất, đó là sự
tươi non, đầy sức sống, chan chứa hi vọng.
- Mục đích: Tạo ra hình ảnh mới mẻ cho sự vật, sự việc, gợi cảm giác cụ
thể, làm nổi bật cảm nhận của người đọc đối với sự vật được nói đến.

- K/n: So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự
vật, sự việc khác có nét tương đồng nhằm tăng sức gợi
hình, gợi cảm.
- Các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng
+ So sánh không ngang bằng
- Tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm

Bài tập 2 (SGK/ 20)
HĐCN, 2p: Tìm các từ láy mô phỏng âm thanh trong
VB Bài học đường đời đầu tiên, ví dụ như véo von, hừ
hừ
Một số từ láy mô phỏng âm thanh: phanh phách, phành
phạch, ngoàm ngoạp, văng vẳng...

Bài tập 3 (SGK/ 20)
HĐCĐ, 3p: Tìm và phân tích tác dụng các từ láy trong
các câu văn.
- Thỉnh thoảng: đôi khi, ít khi xảy ra, không thường xuyên
- Phanh phách: âm thanh phát ra do một vật sắc tác động
liên tiếp vào một vật khác.
- Ngoàm ngoạp: nhiều, liên tục, nhanh
- Tác dụng: Làm nổi bật sức mạnh và sự oai vệ của
nhân vật Dế Mèn

* Bài tập 1: Trang 26
Một số từ có mô hình cấu tạo như từ cảm hoá: tha hoá,
nhân cách hoá, đồng hoá, trẻ hoá, công nghiệp hoá....
- Tha hoá: biến thành cái khác, mang đặc điểm trái ngược với
bản chất vốn có.
- Nhân cách hoá: gán cho loài vật hoặc vật vô tri hình dáng,
tính cách hoặc ngôn ngữ của con người.
- Công nghiệp hoá là quá trình phát triển, nâng cao tỉ trọng
ngành công nghiệp ở một vùng hay một quốc gia.
 

Bài 2: Trang 26
Đặt câu với từ đơn điệu, kiên nhẫn, cốt lõi
VD:
- Tiết học rất đơn điệu
- Cô giáo rất kiên nhẫn với bạn A.
- Muốn học giỏi không khó, điều cốt lõi là phải chăm chỉ.

Bài 3: Trang 20
HS HĐN 4(4') tìm và nêu tác dụng của biện pháp tu từ?
- Câu văn sử dụng BPTT so sánh: Còn bước chân của bạn sẽ
gọi mình ra khỏi hang, như là tiếng nhạc.
-> Tác dụng: so sánh tiếng bước chân của hoàng tử bé với
tiếng nhạc, một thứ âm thanh du dương, mang cảm xúc, gợi ra
sự gần gũi, quen thuộc, ấm áp với cáo.

1. Bài tập ( BT4 tr 20)
HĐ cặp đôi – 3p trả lời các câu hỏi:
1. Giải nghĩa các từ: nghèo, nghèo sức, mưa dầm sùi sụt,
điệu hát mưa dầm sùi sụt, phán (vua phán); tâu (tâu với nhà
vua).
2. Nghĩa của từ ứng với phần nội dung hay hình thức mà tự
biểu thị?
3. Em đã dùng những cách nào để giải nghĩa được các từ
trên?

1. Bài tập ( BT4 tr 20)
+ nghèo: có rất ít tiền của, không đủ để
đáp ứng những yêu cầu tối thiểu của đời
sống vật chất
+ nghèo sức: sức khỏe yếu
+ mưa dầm sùi sụt: tiếng mưa nhỏ, kéo
dài, rả rích.
+ điệu hát mưa dầm sùi sụt: điệu hát
kéo dài xen lẫn chút buồn .

BÀI 1:
“Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn

Từ đơn

hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín
xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ
lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn
giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người
tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ
soi gương được và rất ưa nhìn.”

tôi
nghe
người

Từ phức
Từ ghép

Từ láy

bóng mỡ

hủn hoẳn

ưa nhìn

phành phạch
giòn giã
rung rinh

BÀI 2:

Phanh phách

Ngoàm ngoạp

Phanh phách

Ngoàm ngoạp

Phành phạch

Văng vẳng

BÀI 3:
Phanh phách: âm thanh phát ra do một vật sắc tác động
liên tiếp vào một vật khác.
Ngoàm ngoạp: (nhai) nhiều, liên tục, nhanh.
Dún dẩy: điệu đi nhịp nhàng, ra vẻ kiểu cách.
Nhấn mạnh vẻ đẹp cường tráng, mạnh mẽ, đầy sức
Tác dụng:

sống của tuổi trẻ → Dế Mèn hiện ra sinh động.
Dế Mèn bộc lộ niềm tự hào về chính mình.

Viết đoạn văn (5-7 câu) nêu
suy nghĩ của em về nhân vật
Dế Mèn trong văn bản “Bài
học đường đời đầu tiên”.
Chỉ ra từ ghép, từ láy có sử
dụng trong đoạn văn.

1.Bài tập ( BT6Tr20)
- Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai
ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm
việc.
-> gợi hình ảnh sinh động hai chiếc răng
khỏe mạnh của DM
- Cái chàng Dế Choắt người gày gò, dài lêu
nghêu nghư một gã nghiện thuốc phiện.
-> gợi hình ảnh chàng DC gày gò, ốm yếu
đáng thương.