CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
ĐẾN DỰ TIẾT HỌC MÔN NGỮ VĂN
CỦA LỚP 9A1

Giáo viên: ĐINH THỊ QUYÊN

KIỂM TRA BÀI CŨ

Ví dụ: SGK/41

“Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.”
(Trần Quốc Minh)

PHIẾU HỌC TẬP

Điểm:

Lớp: 6A2….Nhóm:…
Thảo luận nhóm: (Thời gian 3')
Câu hỏi: Điền những tập hợp từ có chứa phép so sánh vừa tìm được
vào mô hình sau:

Vế A

(sự vật được so
sánh)

Phương
diện so
sánh

Từ so
sánh

Vế B

Kiểu so
(sự vật dùng sánh
để so sánh)

Lớp: 6A….Nhóm:…
Thảo luận nhóm:

Vế A

Phương Từ so sánh
(sự vật được so diện so
sánh)
sánh
Những ngôi sao

Mẹ

chẳng bằng

thức

là

Vế B

Kiểu
(sự vật dùng so
để so sánh) sánh
mẹ

Không
ngang
bằng

ngọn gió

Ngang
bằng

So sánh ngang Là, như, y như, giống như, tựa như, bao
bằng
nhiêu, bấy nhiêu…

Các từ
so sánh
So sánh không Hơn, hơn là, kém, không bằng, chưa
bằng, chẳng bằng…
ngang bằng

1. Tìm phép so sánh trong đoạn văn dưới đây:
Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một cảm giác
riêng, một cảm giác riêng. Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành
cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong
một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự
vẩn vơ. Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên
không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm
tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc lá nhẹ nhàng,
khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng như thầm
bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: Cả một thời quá
khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây không bằng một
vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ đẹp nên thơ. Có
chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất,
còn cất mình muốn bay trở lại cành. Có chiếc lá đầy âu yếm rơi
bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ
xanh mềm mại .
(Khái Hưng)

1) Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất
như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên,
không thương tiếc, không do dự vẩn vơ.
2) Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi
cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái
giây nằm phơi trên mặt đất.
3) Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn
gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại:
4) Cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây
không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ
đẹp nên thơ.
5) Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt
đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành.

- Hình dung được những cách rụng khác nhau
của chiếc lá:
+ Có chiếc lá tựa mũi tên nhọn...
+ Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo...
+ Có chiếc lá như thầm bảo rằng...
+ Có chiếc lá như sợ hãi...

gợi hình (tạo
hình) giúp cho
việc miêu tả sự
vật, sự việc
được cụ thể,
sinh động.

- Thể hiện đủ cung bậc tình cảm
vui, buồn của con người được gửi
trong đó và quan niệm về cái chết,
sự sống của tác giả.

Gợi cảm (gợi cảm
xúc) biểu hiện tư
tưởng, tình cảm
sâu sắc.

? Tìm thành ngữ liên quan đến những hình ảnh sau và đặt câu
với những thành ngữ vừa tìm được.

Chậm như rùa
- Cậu làm việc chậm như rùa.

Đẹp / tươi như hoa
- Cô ấy tươi như hoa

TRÒ CHƠI Ô QUÀ BÍ MẬT

? Chỉ ra các phép so sánh trong khổ thơ dưới đây. Cho biết chúng
thuộc kiểu so sánh nào. Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của
phép so sánh.
a) Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng.
(Tế Hanh)

a) Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
 So sánh ngang bằng
Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng.
(Tế Hanh)
Tác dụng: cho thấy tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên, yêu quê
hương tha thiết.

Chúc mừng, chúc mừng!
Bạn sẽ nhận được một phần quà mà không phải
trả lời câu hỏi nào cả 

? Chỉ ra các phép so sánh trong khổ thơ dưới đây. Cho biết
chúng thuộc kiểu so sánh nào. Phân tích tác dụng gợi hình,
gợi cảm của phép so sánh.
b) Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm
Con đi đánh giặc mười năm
Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi .
(Tố Hữu)

b) Con đi trăm núi ngàn khe

Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm
Con đi đánh giặc mười năm
Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi .
(Tố Hữu)
 So sánh không ngang bằng

Tác dụng: cuộc đời của mẹ đã trải qua biết bao vất vả, cực nhọc, thể
hiện lòng yêu thương của tác giả đối với bầm.

Chúc mừng, chúc mừng!
Bạn sẽ nhận được một phần quà mà không phải
trả lời câu hỏi nào cả 

? Chỉ ra các phép so sánh trong khổ thơ dưới đây. Cho biết
chúng thuộc kiểu so sánh nào. Phân tích tác dụng gợi hình,
gợi cảm của phép so sánh.
c) Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng .
(Minh Huệ)

c)Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng(1)
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng(2).

 So sánh ngang
bằng
 So sánh không ngang
bằng

(Minh Huệ)
Tác dụng: cho thấy tình cảm yêu kính của anh bộ đội nói riêng và
của tất cả người dân Việt Nam nói chung dành cho Bác.

Chúc mừng, chúc mừng!
Bạn sẽ nhận được một phần quà mà không phải
trả lời câu hỏi nào cả 

Bài tập 2: những câu văn có sử dụng phép so sánh trong bài
“Vượt thác”.
- Thuyền rẽ sóng lướt bon bon như đang nhớ núi rừng phải lướt cho
nhanh để về cho kịp.
- Núi cao như đột ngột hiện ra chắn ngang trước mặt.
- Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt.
- Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn
cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì
trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.
- Dọc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp nom xa như
những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trước.

Hình ảnh: Dượng Hương Thư… hùng vĩ. => (Phép so
sánh thể hiện trí tưởng tượng phong phú của tác giả. Hình
ảnh nhân vật hiện lên đẹp, khỏe, hào hùng. Thể hiện sức
mạnh và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con
người).

KHÁI NIỆM: So sánh là
đối chiếu sự vật, sự việc
này với sự vật, sự việc
KHÁI
NIỆM
khác
có nét tương
đồng để
làm tăng sức gợi hình, gợi
cảm cho sự diễn đạt.

Có hai kiểu so
sánh:
So sánh
PHÂN
ngang bằng và
so LOẠI
sánh không
ngang bằng

So sánh vừa có tác
dụng
gợi hình,
vừa có
TÁC
DỤNG
tác dụng gợi cảm.

SO SÁNH
CẤU TẠO
Vế A

Phương diện so sánh

Từ so sánh

Vế B

Hướng dẫn học ở nhà:
- Học bài và làm bài tập còn lại.
- Viết một đoạn văn miêu tả có sử dụng phép so sánh.
- Tiết học tiếp theo: Chương trình địa phương phần Tiếng Việt.