KHÁM PHÁ
TỰ NHIÊN

Hãy kể tên một số hiện tượng tự
nhiên mà em biết?

Bạn biết gì
về sóng thần?

Trong tình huống nếu
chẳng may gặp sóng thần,
chúng ta cần phải làm gì để
bảo vệ mình và hỗ trợ
những người xung quanh?

BÀI 2: NHỮNG BÍ ẨN CỦA THẾ GIỚI TỰ NHIÊN
(Văn bản thông tin)
Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?

MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Năng lực
- Nhận biết và phân tích được đặc điểm của văn bản giải thích một hiện
tượng tự nhiên; nhận biết và phân tích được cách trình bày thông tin
trong văn bản như: theo trật tự thời gian, quan hệ nhân quả, mức độ quan
trọng của đối tượng hoặc cách so sánh và đối chiếu.
- Phân tích được thông tin cơ bản của văn bản; phân tích được vai trò
của các chi tiết trong việc thể hiện thông tin cơ bản của văn bản.
- Chỉ ra và phân tích được tác dụng của việc sử dụng những loại phương
tiện phi ngôn ngữ trong văn bản.
2. Phẩm chất
- Yêu thiên nhiên và bảo vệ thiên nhiên.

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?

I.Trải nghiệm cùng văn bản
1.Tri thức Ngữ văn

Văn bản thông tin giải thích một
hiện tượng tự nhiên được viết nhằm
mục đích gì?

Văn bản thông tin giải thích một hiện
tượng tự nhiên được viết để lí giải nguyên
nhân xuất hiện và cách thức diễn ra của một
hiện tượng tự nhiên. Kiểu văn bản này
thường xuất hiện trong các tài liệu khoa học
với các dạng như: giải thích trình tự diễn ra
các hiện tượng tự nhiên, giải thích nguyên
nhân dẫn đến sự xuất hiện của hiện tượng tự
nhiên, so sánh sự giống và khác nhau giữa
các hiện tượng tự nhiên, giải thích cách tiếp
cận và giải quyết một vấn đề trong thế giới
tự nhiên.

Nêu cấu trúc của văn bản thông tin
giải thích một hiện tượng tự nhiên?

Cấu trúc thường gồm có 3 phần
+ Phần mở đầu: Giới thiệu khái quát về hiện
tượng hoặc quá trình xảy ra hiện tượng
+ Phần nội dung: Giải thích nguyên nhân
xuất hiện và cách thức diễn ra của hiện
tượng tự nhiên.
+ Phần kết thúc (không bắt buộc): thường
trình bày sự việc cuối của hiện tượng tự
nhiên hoặc tóm tắt nội dung giải thích.

Trình bày cách sử dụng ngôn ngữ
của văn bản thông tin giải thích
một hiện tượng tự nhiên?

Văn bản thường sử dụng từ
ngữ thuộc một chuyên ngành khoa
học cụ thể (địa lí, sinh học, thiên
văn học...), động từ miêu tả hoạt
động hoặc trạng thái (ví dụ: vỡ,
phun trào, mọc, chuyển động,
xoay....), từ ngữ miêu tả trình tự
(bắt đầu, kể tiếp, tiếp theo,..)

Nêu cách trình bày thông tin theo
cấu trúc so sánh và đối chiếu của
văn bản thông tin?

- Ngoài cách trình bày thông tin theo trật tự thời gian, quan
hệ nhân quả, mức độ quan trọng của đối tượng (đã học ở lớp
7: Trò chơi cướp cờ, Cách gọt củ hoa thủy tiên, Kéo co)
- Văn bản có cấu trúc so sánh và đối chiếu trình bày điểm
giống và khác nhau giữa hai hay nhiều sự vật theo các tiêu
chí so sánh cụ thể:
+ So sánh và đối chiếu các đối tượng theo từng tiêu chí.
+ So sánh tổng thể các đối tượng: Người viết lần lượt trình
bày biểu hiện của tất cả các tiêu chí ở từng đối tượng.
- Văn bản trình bày thông tin theo cách so sánh và đối chiếu
có thể sử dụng một số từ ngữ chỉ sự giống nhau (giống, mỗi,
cũng…) và khác nhau (khác với, nhưng, mặt khác…) hoặc sử
dụng một số kiểu sơ đồ, bảng biểu để làm rõ thông tin được
so sánh, đối chiếu.

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tri thức Ngữ văn : Sgk/31

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tri thức Ngữ văn : Sgk/31
2. Tác phẩm

Đọc văn bản

Văn bản được viết theo thể
loại nào?

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tri thức Ngữ văn : Sgk/31
2. Tác phẩm
-Thể loại: Văn bản thông tin

Phương thức biểu đạt chính
của văn bản?

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tri thức Ngữ văn : Sgk/31
2. Tác phẩm
-Thể loại: Văn bản thông tin
-PTBĐ chính: Thuyết minh

Nêu xuất xứ của văn bản?

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tri thức Ngữ văn : Sgk/31
2. Tác phẩm
-Thể loại: Văn bản thông tin
-PTBĐ chính: Thuyết minh
-Xuất xứ: Sgk/36

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tri thức Ngữ văn : Sgk/31
2. Tác phẩm
-Thể loại: Văn bản thông tin
-PTBĐ chính: Thuyết minh
-Xuất xứ: Sgk/36
3. Bố cục:

Văn bản được chia làm mấy phần?
Nội dung chính của từng phần?

Bố cục 3 phần:
+  Mở đầu: từ đầu đến “năm 1958 cao đến
525m”: giới thiệu khái quát và quá trình
xảy ra hiện tuợng sóng thần.
+ Nội dung: tiếp đến “khi sóng thần đến”:
giải thích nguyên nhân và cách thức diễn ra
hiện tượng sóng thần.
+ Kết thúc: Còn lại: trình bày sự việc cuối
của hiện tượng sóng thần (Các thảm họa
sóng thần trong lịch sử).

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tri thức Ngữ văn : Sgk/31
2. Tác phẩm
-Thể loại: Văn bản thông tin
-PTBĐ chính: Thuyết minh
-Xuất xứ: Sgk/36
3. Bố cục: 3 phần

Mục đích viết của văn bản trên là gì?

Mục đích của văn bản là giúp cho
người đọc nắm bắt và hiểu rõ hơn
những thông tin về sóng thần (định
nghĩa, cơ chế hình thành, nguyên
nhân và dấu hiệu nhận biết sóng thần)

Những đặc điểm nào của văn bản giúp em
nhận ra mục đích ấy?
Văn bản chia bố cục rõ từng đoạn theo
các ý chính:
+ Định nghĩa
+ Cơ chế hình thành sóng thần
+ Nguyên nhân
+ Dấu hiệu sắp có sóng thần
+ Các thảm họa sóng thần trong lịch sử

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
II.Suy ngẫm và phản hồi

ĐỌC
Phần mở đầu: từ đầu đến
“năm 1958 cao đến
525m”

Nội dung chính
của đoạn văn?

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
II.Suy ngẫm và phản hồi
1. Giới thiệu khái quát và quá trình xảy ra hiện tuợng sóng
thần.

Nêu những hiểu biết của em về sóng thần
(khái niệm, vận tốc, đặc điểm…)?

 Trong tiếng Nhật gọi là tờ-su-na-mi, là
chuỗi sóng biển chu kì dài, lan truyền với
vận tốc lớn. 

Sóng
thần

Vận tốc lan truyền sóng thần có
thể đạt từ 720 km/giờ trở lên.
Khó có thể nhận thấy dấu hiệu báo
trước của một đợt sóng thần.

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
II.Suy ngẫm và phản hồi
1. Giới thiệu khái quát và quá trình xảy ra hiện tuợng sóng
thần.
- Sóng thần là chuỗi sóng biển chu kì dài, lan truyền với vận tốc
lớn. 
- Khó có thể nhận thấy dấu hiệu báo trước của một đợt sóng
thần.

Nêu cơ chế hình thành sóng
thần?

- Cơ chế hình thành sóng thần:
+ Sự thay đổi của mảng kiến tạo gây ra một trận
động đất và làm dịch chuyển nước biển.
+ Những con sóng được tạo ra và di chuyển ra mọi
hướng trên biển, một số con sóng di chuyển nhanh.
+ Khi vào vùng nước nông, những con sóng bị nén ép
lại, tốc độ chậm hơn và trở nên cao hơn.
+ Chiều cao của những con sóng tăng lên và những
dòng biến cố có liên quan được tăng cường, tất cả đã
trở thành mối đe dọa đến tính mạng và tài sản của
con người.

Trình bày quá trình dịch chuyển
của sóng thần?

- Quá trình dịch chuyển của sóng thần:  Khi sóng
thần được tạo ra ở ngoài khơi xa, sóng còn rất
nhỏ và yếu vì nước quá sâu, khi sóng thần dịch
chuyển trên đại dương, chiều dài từ chóp sóng
trước đến chóp sóng sau có thể cách xa hàng
trăm ki – lô – mét hoặc hơn và độ cao chóp sóng
chỉ khoảng vài mét. 
 Sóng thần hiện nguyên hình với sức mạnh hủy
diệt khi nó đển gần bờ.

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
I. Trải nghiệm cùng văn bản
II.Suy ngẫm và phản hồi
1. Giới thiệu khái quát và quá trình xảy ra hiện tuợng sóng
thần.
- Sóng thần là chuỗi sóng biển chu kì dài, lan truyền với vận tốc
lớn. 
- Khó có thể nhận thấy dấu hiệu báo trước của một đợt sóng
thần.
- Cơ chế hình thành sóng thần.

VIDEO
MINH HỌA
cơ chế hình thành

ĐỌC
Phần nội dung: nguyên
nhân…khi sóng thần đến

Nội dung chính
của đoạn văn?

Tiết 15-16-17 :
Văn bản 1
BẠN ĐÃ BIẾT GÌ VỀ SÓNG THẦN?
II.Suy ngẫm và phản hồi
2. Giải thích nguyên nhân và cách thức diễn ra hiện tượng
sóng thần.

THẢO LUẬN
CẶP ĐÔI

Thời gian (2p)

Nguyên nhân dẫn
đến hiện tượng
sóng thần?