H·y tr×nh bµy ®Æc ®iÓm h×nh thøc vµ chøc n¨ng cña
c©u phñ ®Þnh ?
§¸p ¸n:
- C©u phñ ®Þnh lµ c©u cã nh÷ng tõ ng÷ phñ ®Þnh nh­: kh«ng, ch¼ng,
ch¶, ch­a, kh«ng ph¶i (lµ), ch¼ng ph¶i (lµ), ®©u cã, ®©u cã ph¶i (lµ),
®©u (cã)...
- Chøc n¨ng: C©u phñ ®Þnh dïng ®Ó:
+ Th«ng b¸o, x¸c nhËn kh«ng cã sù vËt, sù viÖc, tÝnh chÊt,
quan hÖ nµo ®ã (c©u phñ ®Þnh miªu t¶).
+ Ph¶n b¸c mét ý kiÕn, mét nhËn ®Þnh (c©u phñ ®Þnh b¸c bá).

T×nh huèng: Em muèn m­în chiÕc bót cña b¹n.
H·y dïng c¸c kiÓu c©u ®· häc ®Ó thùc hiÖn môc ®Ých trªn ?
Nãi râ em ®· dïng kiÓu c©u nµo ?

- B¹n cho m×nh m­în chiÕc bót. ( c©u trÇn thuËt)
- B¹n cho m×nh m­în chiÕc bót ®­îc kh«ng ? ( c©u nghi vÊn)
- B¹n cho m×nh m­în chiÕc bót nµo ? ( c©u cÇu khiÕn)

§äc ®o¹n v¨n sau.
MÑ con LÝ Th«ng ®ang ngñ, bçng nghe tiÕng gäi cöa. Ngì lµ hån oan
cña Th¹ch Sanh hiÖn vÒ, mÑ con h¾n ho¶ng sî, van l¹y rèi rÝt. Khi Th¹ch
Sanh vào nhà kÓ cho nghe chuyÖn giÕt ch»n tinh, chóng míi hoàn hån. Nh­
ng LÝ Th«ng bçng n¶y ra kÕ kh¸c. H¾n nãi:
- Con tr¨n Êy là cña vua nu«i ®· l©u. Nay em giÕt nã, tÊt kh«ng khái bÞ
téi chÕt. Th«i, b©y giê nh©n trêi ch­a s¸ng em h·y trèn ngay ®i. Cã chuyÖn
g× ®Ó anh ë nhà lo liÖu.
Th¹ch Sanh l¹i thËt thà tin ngay. Chàng véi v· tõ gi· mÑ con LÝ
Th«ng, trë vÒ tóp lÒu cò d­íi gèc ®a, kiÕm cñi nu«i th©n.
(Th¹ch Sanh)

MÑ con LÝ Th«ng ®ang
ngñ, bçng nghe tiÕng gäi
cöa. Ngì lµ hån oan cña
Th¹ch Sanh hiÖn vÒ, mÑ con
h¾n ho¶ng sî, van l¹y rèi
rÝt. Khi Th¹ch Sanh vào
nhà kÓ cho nghe chuyÖn
giÕt ch»n tinh, chóng míi
hoàn hån. Nh­ng LÝ Th«ng
bçng n¶y ra kÕ kh¸c. H¾n
nãi:
- Con tr¨n Êy là cña vua
nu«i ®· l©u. Nay em giÕt nã,
tÊt kh«ng khái bÞ téi chÕt.
Th«i, b©y giê nh©n trêi ch­a
s¸ng em h·y trèn ngay ®i.
Cã chuyÖn g× ®Ó anh ë nhà
lo liÖu.
Th¹ch Sanh l¹i thËt
thà tin ngay. Chàng véi v·
tõ gi· mÑ con LÝ Th«ng, trë
vÒ tóp lÒu cò d­íi gèc ®a,
kiÕm cñi nu«i th©n.
(Th¹ch Sanh)

- Con tr¨n Êy là cña
vua nu«i ®· l©u. Nay
em giÕt nã, tÊt kh«ng
khái bÞ téi chÕt. Th«i,
b©y giê nh©n trêi ch­a
s¸ng em h·y trèn ngay
®i. Cã chuyÖn g× ®Ó anh
ë nhà lo liÖu.

LÝ Th«ng
®Èy Th¹ch
Sanh ®i ®Ó
m×nh h­ëng
lîi

Môc ®Ých

Lêi nãi

Hµnh ®éng nãi

- Con tr¨n Êy là cña vua nu«i ®· l©u. Nay em giÕt nã, tÊt kh«ng khái bÞ
téi chÕt. Th«i, b©y giê nh©n trêi ch­a s¸ng em h·y trèn ngay ®i. Cã
chuyÖn g× ®Ó anh ë nhà lo liÖu.
Lời nãi của Lý Thông
- Con tr¨n Êy là cña vua nu«i ®· l©u.
- Nay em giÕt nã, tÊt kh«ng khái bÞ téi chÕt.
- Th«i, b©y giê nh©n trêi ch­a s¸ng em h·y trèn
ngay ®i.
- Cã chuyÖn g× ®Ó anh ë nhà lo liÖu.

Môc ®Ých
Tr×nh bµy
§e do¹
CÇu khiÕn
Høa hÑn

C¸i TÝ ch­a hiÓu hÕt ý c©u nãi cña mÑ, nã x¸m mÆt l¹i
vµ hái b»ng giäng luèng cuèng:
- VËy th× b÷a sau con ¨n ë ®©u ?
§iÓm thªm mét “gi©y” nøc në, chÞ DËu ngã con b»ng
c¸ch xãt xa:
- Con sÏ ¨n ë nhµ cô NghÞ th«n §oµi.
C¸i TÝ nghe nãi gi·y n¶y, gièng nh­sÐt ®¸nh bªn tai, nã liÖng
cñ khoai vµo ræ vµ ßa lªn khãc.
(...) Chõng nh­lóc n·y thÊy b¾t c¶ chã lín, chã con, c¸i
TÝ vÉn t­ëng nh÷ng con vËt Êy sÏ ®i thÕ m¹ng cho m×nh, cho
nªn nã ®· v÷ng d¹ ngåi im. B©y giê nghe mÑ giôc nã ph¶i ®i,
nã l¹i nhÕch nh¸c, mÕu khãc:
- U nhÊt ®Þnh b¸n con ®Êy ­? U kh«ng cho con ë nhµ n÷a ­?
Khèn n¹n th©n con thÕ nµy! Trêi ¬i!...
( Ng« tÊt Tè, T¾t ®Ìn)

C¸i TÝ ch­a hiÓu hÕt ý c©u nãi cña mÑ, nã x¸m mÆt l¹i vµ hái b»ng giäng luèng cuèng:
- VËy th× b÷a sau con ¨n ë ®©u ?
§iÓm thªm mét “gi©y” nøc në, chÞ DËu ngã con b»ng c¸ch xãt xa:
- Con sÏ ¨n ë nhµ cô NghÞ th«n §oµi.
C¸i TÝ nghe nãi gi·y n¶y, gièng nh­sÐt ®¸nh bªn tai, nã liÖng cñ khoai vµo ræ vµ ßa lªn khãc.
(...) Chõng nh­lóc n·y thÊy b¾t c¶ chã lín, chã con, c¸i TÝ vÉn t­ëng nh÷ng con vËt Êy sÏ ®i thÕ m¹ng cho m×nh, cho nªn nã ®·
v÷ng d¹ ngåi im. B©y giê nghe mÑ giôc nã ph¶i ®i, nã l¹i nhÕch nh¸c, mÕu khãc:
- U nhÊt ®Þnh b¸n con ®Êy ­? U kh«ng cho con ë nhµ n÷a ­? Khèn n¹n th©n con thÕ nµy! Trêi ¬i!...
( Ng« tÊt Tè, T¾t ®Ìn)

Lời nãi của c¸i TÝ

Môc ®Ých

- VËy th× b÷a sau con ¨n ë ®©u ?

Hái

- U nhÊt ®Þnh b¸n con ®Êy ­?

Hái

- U kh«ng cho con ë nhµ n÷a ­?

Hái

- Khèn n¹n th©n con thÕ nµy!

Béc lé c¶m xóc

- Trêi ¬i!

Béc lé c¶m xóc
Lời nãi của chÞ DËu

- Con sÏ ¨n ë nhµ cô NghÞ th«n §oµi.

B¸o tin

Lª ThËn n©ng g­¬m lªn ngang ®Çu nãi víi Lª Lîi:
- §©y lµ Trêi cã ý phã th¸c cho minh c«ng lµm viÖc lín. Chóng t«i nguyÖn ®em x­
¬ng thÞt cña m×nh theo minh c«ng, cïng víi thanh g­¬m thÇn nµy ®Ó b¸o ®Òn Tæ
quèc!
(Sù tÝch Hå G­¬m)
Lời nãi của c¸i TÝ
- VËy th× b÷a sau con ¨n ë ®©u ?
- U nhÊt ®Þnh b¸n con ®Êy ­?
- U kh«ng cho con ë nhµ n÷a ­?
- Khèn n¹n th©n con thÕ nµy!
- Trêi ¬i!

Môc ®Ých
Hái
Hái
Hái
Béc lé c¶m xóc
Béc lé c¶m xóc

Lời nãi của chÞ DËu
- Con sÏ ¨n ë nhµ cô NghÞ th«n §oµi.
Lời nãi của Lª ThËn
- §©y lµ Trêi cã ý phã th¸c cho minh c«ng lµm viÖc lín.
- Chóng t«i nguyÖn ®em x­¬ng thÞt cña m×nh theo minh
c«ng, cïng víi thanh g­¬m thÇn nµy ®Ó b¸o ®Òn Tæ
quèc!

B¸o tin
Nªu ý kiÕn
Høa hÑn

C¸c kiÓu hµnh ®éng nãi

Môc ®Ých

Hµnh ®éng tr×nh bµy

Báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dự đoán…

Hµnh ®éng ®iÒu khiÓn

Cầu khiến, đe dọa, thách thức…

Hµnh ®éng høa hÑn
Hµnh ®éng hái
Hµnh ®éng bộc lộ cảm xóc

Hứa hẹn
Hái
Béc lé c¶m xóc

KiÓu c©u

C¸c kiÓu hµnh ®éng nãi

C©u nghi vÊn

Hái

C©u cÇu khiÕn

§iÒu khiÓn

C©u c¶m th¸n

Béc lé c¶m xóc

C©u trÇn thuËt

Tr×nh bµy
Høa hÑn

A.
B.
A.
B.

CËu ®i du lÞch vÒ khi nµo?
M×nh vÒ h«m qua.
ChuyÕn ®i cã vui kh«ng?
Kh«ng tr¶ lêi .

Bµi tËp 1
- TrÇn Quèc TuÊn viÕt HÞch t­íng sÜ nh»m môc ®Ých g×?
+ TrÇn Quèc TuÊn viÕt HÞch t­íng sÜ nh»m môc ®Ých khÝch lÖ t­íng sÜ häc tËp
Binh th­yÕu l­îc do «ng so¹n th¶o vµ khÝch lÖ lßng yªu n­íc cña t­íng sÜ.
- H·y x¸c ®Þnh môc ®Ých cña hµnh ®éng nãi thÓ hiÖn ë mét c©u trong bµi
hÞch vµ vai trß cña c©u Êy ®èi víi viÖc thùc hiÖn môc ®Ých chung.
“(...)Ta th­êng tíi b÷a quªn ¨n, nöa ®ªm vç gèi; ruét ®au nh­c¾t, n­íc m¾t
®Çm ®×a; chØ c¨m tøc ch­a x¶ thÞt lét da, nuèt gan, uèng m¸u qu©n thï.
(...)”
+ KiÓu c©u: C©u trÇn thuËt
+ KiÓu hµnh ®éng nãi: Tr×nh bµy
+ Môc ®Ých: ThÓ hiÖn lßng c¨m thï giÆc s©u s¾c cña TrÇn Quèc TuÊn.

bµi tËp tù luËn

H·y viÕt mét ®o¹n v¨n tù sù ng¾n . X¸c ®Þnh
hµnh ®éng nãi vµ môc ®Ých nãi ?

Nhãm 1: lµm bµi tËp 2, phÇn a
Nhãm 2: lµm bµi tËp 2, phÇn c
Nhãm 3: lµm bµi tËp 3

B. LuyÖn tËp:
Sè 2.a,c (tr.64): ChØ ra hµnh ®éng nãi

vµ môc ®Ých nãi

Lêi bµ l·o
-B¸c trai ®· kh¸ råi chø ?  hái
-Nµy, b¶o b¸c Êy cã trèn  cÇu khiÕn
®i ®©u th× trèn.
-Chø cø n»m ®Êy, chèc
n÷a hä vµo thóc s­u,
kh«ng cã, hä l¹i ®¸nh
 Béc lé c¶m xóc
trãi th× khæ.
-Ng­êi èm rÒ rÒ nh­thÕ,
nÕu l¹i ph¶i mét trËn
®ßn, nu«i mÊy th¸ng cho
hoµn hån.
 Béc lé c¶m xóc
-ThÕ th× ph¶i giôc anh Êy
¨n mau lªn ®i, kÎo n÷a
ng­êi ta s¾p söa kÐo vµo
råi ®Êy !
 cÇu khiÕn

Lêi chÞ DËu
-C¶m ¬n cô, nhµ ch¸u ®·
tØnh t¸o nh­th­êng.
 c¶m ¬n
-Nh­ng xem ý h·y cßn lÒ
bÒ lÖt bÖt chõng nh­vÉn
 tr×nh bµy
mái mÖt l¾m.
-V©ng, ch¸u còng ®·
 tiÕp nhËn
nghÜ nh­cô.
-Nh­ng ®Ó ch¸o nguéi,
ch¸u cho nhµ ch¸u
¨n lÊy vµi hóp c¸i ®·.
 tr×nh bµy
-NhÞn su«ng tõ
s¸ng h«m qua tíi
giê cßn g×.
 Béc lé c¶m xóc

B. LuyÖn tËp:
Sè 2.c (tr.64):

Hµnh ®éng nãi vµ môc ®Ých nãi

Lêi l·o H¹c

Lêi «ng gi¸o

-CËu Vµng ®i ®êi råi, «ng gi¸o ¹ !  b¸o tin
-B¸n råi !  x¸c nhËn, thõa nhËn
Hä võa b¸n xong.[...]  b¸o tin
-Khèn n¹n ...
 béc lé c¶m xóc
¤ng gi¸o ¬i ! ...
 béc lé c¶m xóc
Nã cã biÕt g× ®©u !

 béc lé c¶m xóc

Nã thÊy t«i gäi th× ch¹y ngay
vÒ, vÉy ®u«i mõng.
 t¶
T«i cho nã ¨n c¬m.

 kÓ

Nã ®ang ¨n th× th»ng Môc nÊp trong
nhµ ngay ®»ng sau nã, tãm lÊy hai
c¼ng sau nã dèc ng­îc nã lªn.

 kÓ

-Cô b¸n råi ?

 hái

-ThÕ nã cho b¾t µ ?  hái

TiÕt 95: Hµnh ®éng nãi

Bµi tËp 3 :
X¸c ®Þnh kiÓu hµnh ®éng nãi ®­îc thùc
hiÖn trong c©u chøa tõ “høa”.
- Anh ph¶i høa víi em
hµnh ®éng ®iÒu
kh«ng bao giê ®Ó chóng
khiÓn
ngåi c¸ch xa nhau.
- Anh høa ®i.
hµnh ®éng ®iÒu
khiÓn
- Anh xin høa.

hµnh ®éng høa

bµi tËp tr¾c nghiÖm
Chän t×nh huèng ®óng nhÊt trong c¸c c©u hái sau:
1) Ph­¬ng tiÖn dïng ®Ó thùc hiÖn hµnh ®éng nãi lµ g× ?
A. NÐt mÆt.

C. §iÖu bé.

B. Cö chØ.

D. Ng«n ng÷.
D

2) Trong c©u “Lóc bÊy giê, ta cïng c¸c ng­¬i sÏ bÞ b¾t, ®au xãt biÕt
chõng nµo !” ng­êi nãi ®· sö dông kiÓu hµnh ®éng nãi nµo ?
A. Hµnh ®éng tr×nh bµy.

C. Hµnh ®éng béc lé c¶m xóc.
C

B. Hµnh ®éng hái.

D. Hµnh ®éng ®iÒu khiÓn.

H­íng dÉn vÒ nhà
• Häc ghi nhí -SGK
• Hoµn chØnh bµi tËp.
• ViÕt nh÷ng lêi mà em sÏ thùc hiÖn hành ®éng nãi
trong ngày 8/3 víi ng­êi phô n÷ mà em kÝnh yªu
nhÊt.
• ChuÈn bÞ bài Hành ®éng nãi(tiÕp theo):
– §äc vµ tr¶ lêi c©u hái SGK

HÀNH ĐỘNG NÓI

-(1)Ông lão ơi!
(2)Ông sinh phúc thả
tôi trở về biển khơi.
(3. T«i sÏ xin đền ơn
ông, ông muốn gì
cũng được.

LỜI CÁ VÀNG

Hành động nói

Câu 1
Câu 2
Câu 3

Mục đích

Bộc lộ cảm xúc
§iều khiển
Hứa hẹn

- Con tr¨n Êy là cña vua nu«i ®· l©u. Nay em giÕt nã, tÊt kh«ng khái bÞ
téi chÕt. Th«i, b©y giê nh©n trêi ch­a s¸ng em h·y trèn ngay ®i. Cã
chuyÖn g× ®Ó anh ë nhà lo liÖu.
Lời nãi của Lý Thông
- Con tr¨n Êy là cña vua nu«i ®· l©u.
- Nay em giÕt nã, tÊt kh«ng khái bÞ téi chÕt.
- Th«i, b©y giê nh©n trêi ch­a s¸ng em h·y trèn
ngay ®i.
- Cã chuyÖn g× ®Ó anh ë nhà lo liÖu.

Môc ®Ých
Tr×nh bµy
§e do¹
CÇu khiÕn
Høa hÑn

HÀNH ĐỘNG NÓI
B- Mình còn
xem có bận
gì không đã
trình bày (hứa…)

1
A- Chủ nhật
A- Chủ nhật
đến mình
chơi nhé?

2

C- Thôi, bận
thì để hôm
khác, đến nhé,
tụi mình chờ
đấy!

3

cầu khiến (®Ò
nghÞ...)

4

B- Thôi
được, mình
sẽ đến!

hứa hẹn (th«ng b¸o)
hỏi (rủ rê…)