- Chính Hữu -

Chính Hữu (1926)

Đồng chí

Bài hát: đồng chí

1

I. TÌM HIỂU CHUNG:
2

1. Tác giả:
3

-Tên thật là Trần Đình Đắc,

Quê quán: Can Lộc, Hà Tĩnh.

Năm 1946, ông gia nhập Trung đoàn Thủ đô và
hoạt động trong quân đội suốt hai cuộc kháng
chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Ông bắt đầu làm thơ năm 1947, thơ ông hầu như chỉ
viết về người lính và chiến tranh.Thơ Chính Hữu giàu
4
hình ảnh, cảm xúc dồn nén, ngôn ngữ giản dị, hàm
súc.
5

Ông được nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ
Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2000.

- Hoàn cảnh sáng tác: cuối năm 1948
(thời kì đầu cuộc kháng chiến chống
Pháp), in trong tập “Đầu súng trăng
treo”

I. TÌM HIỂU CHUNG:
2. Tác phẩm:

Tự do

Đề tài,
chủ đề

01

02

Biểu cảm kết
hợp miêu tả,
nghị luận

Thể thơ Ngợi ca tình đồng chí, đồng đội
thắm thiết, sâu nặng

03003333

PTBĐ

I. TÌM HIỂU CHUNG:
2. Tác phẩm:
7 câu đầu
10 câu tiếp theo

3 câu cuối

Bố cục
Cơ sở hình thành tình đồng chí
Biểu hiện của tình đồng chí
Biểu tượng đẹp về tình đồng chí

ĐỒNG CHÍ
Nhan đề: Đồng chí
-Là cách gọi khái quát về
tình đồng đội gắn bó keo
sơn.
-Là những con người
cùng chung lí tưởng, chí
hướng, cung đơn vị

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:

. Cơ sở của tình đồng chí:

Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.

=>Nghệ thuật đối xứng (song đôi), thành ngữ giàu sức gợi->
xuất thân của “ tôi” và “anh” từ những vùng quê nghèo khó.

=>Chung mục đích, lí tưởng cách mạng từ xa lạ các anh trở
thành đồng chí, đồng đội

“Súng bên súng, đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ”
- Biện pháo tu từ điệp ngữ, hoán
dụ: “súng, đầu, bên” đã tạo nên
âm điệu khỏe, chắc, nhấn mạnh
sự gắn kết cùng chung lí tưởng,
nhiệm vụ.
- Cùng chung gian khổ, từ “đôi
người xa lạ”trở thành “đôi tri kỉ” gắ
kết, keo sơn.

1. Cơ sở hình thành tình đồng chí:
Câu thơ thứ 7, có gì đặc biệt? Em cảm
nhận được gì về vai trò và vẻ đẹp của nó?

Câu thơ có 2 tiếng và một dấu chấm than. Nó là câu cảm
và cũng là câu đặc biệt.Nó gắn kết 2 đoạn thơ, khép mở 2 ý
cơ bản. Là một nốt nhấn, là một tiếng gọi thiết tha, xúc
động.

Chủ đề của bài thơ
Câu đặc biệt

“Đồng chí!”

Khẳng định tình đồng chí,
đồng đội giữa hai người
lính
Nhịp cầu nối đoạn 1 và
đoạn 2

Cơ sở tình đồng
chí:

Tiến
trình
hình
thành

Nghệ
thuật

Xa lạ

Chung
lí tưởng

Tri kỉ

Đồng
chí

Cấu trúc song hành
Thành ngữ
Biện pháp hoán dụ,
điệp ngữ

Thông cảm, chia sẻ cùng nhau
chiến đấu là nguồn cội của tình
đồng chí keo sơn

2.Những biểu hiện và sức mạnh tình đồng chí:
“Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Giếng nước góc đa nhớ người ra lính”

2. Những biểu hiện và sức mạnh của tình đồng chí:
- Tình đồng chí là sự cảm thông sâu
xa, tâm tư nỗi lòng của nhau: bỏ lại
sau lưng những cái thân yêu nhất.
- “Mặc kệ” tư thế dứt khoát nhưng
sâu xa rất nặng long với quê hương.
=> Các anh đã hi sinh hạnh phúc cá
nhân vì hạnh phúc của cả dân tộc.

* Qua câu thơ
trên, nêu cảm
nhận của em về
tình đồng chí?
=>Tình đồng chí là
sự cảm thông sâu
xa, tâm tư nỗi lòng
của nhau.

Nhà thơ đã dùng những hình ảnh quen thuộc
và tiêu biểu của mọi làng quê Việt Nam: cây đa,
giếng nước, sân đình như biểu tượng của quê
hương. Giếng nước, gốc đa không chỉ là cảnh
vật mà còn là làng quê, là dân làng, là cha mẹ,
vợ con, là những người yêu dấu. Cảnh vật ở đây
được nhân hoá, như có linh hồn hướng theo
người lính.

2. Những biểu hiện và sức mạnh của tình đồng chí:
Trong 6 câu thơ tiếp theo, tác giả đã sử dụng những biện pháp
nghệ thuật gì? Em cảm nhận được gì về cuộc sống và tinh thần
của các anh qua những câu thơ này?
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi.
Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày

- Những câu thơ sóng đôi (câu 13-14, 15-16)
- Tả thực.
- Các anh phải chịu đựng những cơn sốt rét
ác tính và gian khổ thiếu thốn vô cùng mà
các anh vẫn vui vẻ tin tưởng, “miệng cười
buốt giá”.

* Tình đồng chí ấm áp, chân thành được
biểu hiện rõ nhất qua câu thơ nào? Em cảm
nhận được gì về tình cảm ấy?

“Thương nhau tay nắm lấy bàn tay”

Câu thơ vừa nói lên tình cảm gắn bó sâu nặng giữa
những người lính vừa gián tiếp thể hiện sức mạnh của
tình cảm ấy. Bao thiếu thốn vật chất đã bị đẩy lùi trước
tình yêu thương sâu sắc, chân thành của đồng đội. Nhờ
cái bàn tay nắm chặt ấy mà người lính như được tiếp
thêm sức mạnh vượt qua mọi gian khó.

“Thương nhau tay nắm lấy bàn tay”
* Câu thơ giúp em cảm nhận được gì về
biểu hiện của tình đồng chí?
- Tình yêu thương, tinh thần đoàn kết.

* Hãy nêu cảm nhận của em về vẻ đẹp của 3 câu thơ cuối?
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.

- Nghệ thuật bút pháp hiện thực kết hợp với lãng mạn.
- Nội dung: Đây là một bức tranh đẹp về tình đồng chí.
Trong cái rét thấu xương của rừng hoang, sương muối,
những người lính áo rách vai, quần vá, chân không giày
cầm súng đợi giặc dưới chiến hào. Họ nhìn lên, bỗng phát
hiện vầng trăng như treo trên đầu ngọn súng.

- Đó là một liên tưởng thật thú vị. Câu thơ như
một tiếng reo vui chứa đựng bao ý nghĩa. Súng
và trăng là gần và xa, thực tại và mộng mơ, chất
chiến đấu và chất trữ tình. Chiến sĩ và thi sĩ.
Súng và trăng là biểu tượng sóng đôi của dân tộc
Việt Nam dũng cảm, hào hoa. Đồng thời nó cũng
thể hiện rõ nét tư thế chủ động, tin tưởng và tâm
hồn yêu đời của anh bộ đội Cụ Hồ.

GHI NHỚ
Tình đồng chí của người lính dựa trên cơ sở cùng chung
cảnh ngộ và lí tưởng chiến đấu... Nó góp phần quan trọng
tạo nên sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần của người lính cách
mạng.
Những chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị,
chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm.