BÀI 5: NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
CONTENTS
I – Nguyên tố hóa học là gì?
1. Định nghĩa
1 nguyên tử sắt
2 nguyên tử sắt
3 nguyên tử sắt
tập hợp những nguyên tử sắt (hay tập hợp các nguyên tử cùng loại)
được gọi là
Nguyên tố
Sắt
Nguyên tố hóa học là gì?
Nguyên tố hóa học là tập hợp những nguyên tử cùng loại, có cùng số proton trong hạt nhân.
Số p là số đặc trưng của một nguyên tố hóa học.
1. Định nghĩa
Nguyên tố hóa học là tập hợp những nguyên tử cùng loại, có cùng số proton trong hạt nhân.
Các nguyên tử của cùng một nguyên tố hóa học có tính chất hóa học giống nhau hay không?
Các nguyên tử thuộc cùng một nguyên tố hóa học có cùng số p
 cùng số e nên có tính chất hóa học giống nhau.
Ví dụ
Tập hợp tất cả các nguyên tử có số p = 8 đều là nguyên tố oxi.
Các nguyên tử oxi đều có tính chất hóa học giống nhau.
1. Định nghĩa
Nguyên tố hóa học là tập hợp những nguyên tử cùng loại, có cùng số proton trong hạt nhân.
Các nguyên tử thuộc cùng một nguyên tố hóa học đều có tính chất hóa học như nhau.
EM CÓ BIẾT
Trong khoa học để trao đổi với nhau về nguyên tố hoá học, cần phải có cách biểu diễn ngắn gọn chúng mà ai cũng có thể hiểu được, người ta dùng kí hiệu hoá học.
Ký hiệu hóa học được thống nhất trên toàn thế giới. Vậy ký hiệu hóa học là gì?
2. Kí hiệu hóa học
Bảng 1: Kí hiệu của các nguyên tố hóa học
Nhận xét gì về KHHH của các nguyên tố trong bảng 1?
Các kí hiệu hóa học đều tạo bởi 1 hay 2 chữ cái trong đó chữ cái đầu viết in hoa.
Bảng 2: Một số nguyên tố hóa học thường gặp.
Có nhận xét gì về chữ cái đầu trong KHHH và chữ cái đầu trong tên gọi của nguyên tố bằng :
Tiếng việt .
Tiếng LaTinh.
Đối với những kí hiệu hóa học có chữ cái đầu trùng nhau, thì kèm theo chữ cái thứ hai viết thường .
(Có thể giống nhau hoặc không)
(Giống nhau)
(ví dụ): C Cacbon; Ca: Canxi; Cu: Đồng
? Mỗi nguyên tố được biểu diễn bằng bao nhiêu KHHH?
(Chỉ có 1 KHHH duy nhất)
2. Kí hiệu hóa học
Mỗi nguyên tố hóa học được biểu diễn bằng 1 KHHH.
Cách viết
- Gồm 1 hoặc 2 chữ cái trong đó chữ đầu tiên viết hoa.
Ví dụ
Nguyên tố hiđro là H
Nguyên tố canxi là Ca
Nguyên tố clo là Cl
Chú ý
Nguyên tố nhôm là Al
Nguyên tố sắt là Fe
Bảng 3: Một số nguyên tố hóa học thường gặp

VD:
Kí hiệu : H chỉ KHHH của hiđro và chỉ một nguyên tử hiđro.
Muốn biểu diễn hai nguyên tử hiđro ta viết: 2H ( số 2 gọi là hệ số, hệ số bằng 1 thì không phải ghi).
Kí hiệu hoá học dùng để :
Biểu diển nguyên tố hoá học.
Chỉ một nguyên tử của nguyên tố.
Em có biết:
2. Kí hiệu hóa học
Mỗi nguyên tố hóa học được biểu diễn bằng 1 KHHH.
Cách viết
- Gồm 1 hoặc 2 chữ cái trong đó chữ đầu tiên viết hoa.
Ví dụ
Nguyên tố hiđro là H
Nguyên tố canxi là Ca
Nguyên tố clo là Cl
Chú ý
Nguyên tố nhôm là Al
Nguyên tố sắt là Fe
Mỗi kí hiệu của nguyên tố còn chỉ 1 nguyên tử nguyên tố đó.
II – Nguyên tử khối
Mô hình đơn giản của nguyên tử
+
+
+
Hạt nhân
Electron
Thí dụ: Khối lượng 1 nguyên tử Cabon (C) là 1,9926.10-23 g
Nguyên tử có khối lượng vô cùng bé - không tiện sử dụng
=> Quy ước lấy 1/12 khối lượng của nguyên tử C làm đơn vị khối lượng cho nguyên tử, gọi là đơn v cacbon (đvC) , KH quốc tế là u
Nguyên tử có khối lượng vô cùng bé
Thí dụ: Khối lượng 1 nguyên tử Cabon (C) là 1,9926.10-23 g
=> 1 đvC =
1,9926.10-23 g : 12
= 0,167. 10-23 g
VD: NTK (H) = 1 đvC; NTK (Al) = 27 đvC; NTK (O) = 16 đvC
=> Nguyên tử khối là khối lượng của một nguyên tử tính bằng đơn vị cacbon
Chú ý: Mối nguyên tố có NTK riêng biệt => Dựa vào giá trị nguyên tử khối xác định được nguyên tố hóa học
III – Có bao nhiêu nguyên tố hóa học?
Trên 110 nguyên tố hóa học
92 nguyên tố tự nhiên
Trên 18 nguyên tố nhân tạo
Biểu đồ về tỉ lệ thành phần khối lượng các nguyên tố trong vỏ trái đất.
4 nguyên tố nhiều nhất trong vỏ trái đất
- Oxi chiếm : 49.4%
- Silic chiếm : 25.8 %
- Nhôm chiếm : 7.5 %
- Sắt chiếm : 4.7 %
Oxi
49%
Silic
26%
Nhôm 8%
Sắt 5%
Canxi 3%
Các nguyên
tố còn lại 9%
IV – Tổng kết
Nguyên tố hóa học là tập hợp những nguyên tử cùng loại, có cùng số proton trong hạt nhân.
Kí hiệu hóa học biểu diễn nguyên tố và chỉ một nguyên tử nguyên tố đó.
Một đơn vị cacbon bằng 1/12 khối lượng của nguyên tử C.
Nguyên tử khối là khối lượng của một nguyên tử tính bằng đơn vị cacbon. Mỗi nguyên tố có nguyên tử khối riêng biệt.
Oxi là nguyên tố chiếm gần nửa khối lượng vỏ Trái Đất.