Chủ đề:
CẤU TẠO CHẤT
A. Các chất được cấu tạo như thế nào?
B. Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên?
Rượu
Nước
Vrượu = 50cm3
Vnước = 50cm3
Vrượu + Vnước =
100cm3
Đổ 50cm3 rượu vào 50cm3 nước ta sẽ thu được hỗn hợp nước rượu có thể tích bằng bao nhiêu?
95cm3
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
Đọc mục I – SGK/68 và trả lời các câu hỏi sau đây:
1. Vào thời điểm nào người ta đã nghĩ rằng mọi vật không liền một khối?
2. Vậy đến khi nào mới chứng minh được các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt?
3. Những hạt riêng biệt đó được gọi là gì?
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
Cách đây hơn hai nghìn năm người ta đã nghĩ rằng mọi vật được cấu tạo từ các hạt riêng biệt.
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
2. Nhưng mãi cho đến đầu thế kỉ XX mới chứng minh được điều này.
3. Những hạt riêng biệt này được gọi là nguyên tử, phân tử. Phân tử là một nhóm các nguyên tử kết hợp lại.
1. Vào thời điểm nào người ta đã nghĩ rằng mọi vật không liền một khối?
2. Vậy đến khi nào mới chứng minh được các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt?
3. Những hạt riêng biệt đó được gọi là gì?
Kết luận: Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt gọi là nguyên tử, phân tử.
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
Vậy các chất được cấu tạo như thế nào?
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
Để quan sát nguyên tử và phân tử, người ta dùng kính hiển vi hiện đại .
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
Kính hiển vi điện tử.
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
Ảnh chụp các nguyên tử sắt
Ảnh chụp các nguyên tử silic
a
b
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
Nguyên tử Silic
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
1. Thí nghiệm mô hình
Dụng cụ:
Tiến hành thí nghiệm:
- Một bình chia độ đựng 50cm3 cát.
- Một bình chia độ đựng 50cm3 ngô.
Đổ 50cm3 cát vào 50cm3 ngô rồi lắc nhẹ.
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
II. Giữa các phân tử có khoảng cách hay không?
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
Hỗn hợp ngô và cát nhỏ hơn 100cm3. Vì giữa các hạt ngô có khoảng cách nên khi đổ cát vào ngô, các hạt cát đã xen vào những khoảng cách này làm cho thể tích của hỗn hợp trên thực tế nhỏ hơn tổng thể tích của ngô và cát.


C1: Hãy lấy 50cm3 cát đổ vào 50cm3 ngô rồi lắc nhẹ xem có được 100cm3 hỗn hợp ngô và cát không? Hãy giải thích tại sao?
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
1. Thí nghiệm mô hình
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
II. Giữa các phân tử có khoảng cách hay không?
C2: Từ thí nghiệm mô hình, vận dụng để giải thích sự hụt thể tích trong thí nghiệm trộn rượu với nước?
* Giải thích: Giữa các phân tử nước cũng như các phân tử rượu đều có khoảng cách. Khi trộn rượu với nước, các phân tử rượu đã xen vào khoảng cách giữa các phân tử nước và ngược lại. Vì thế mà thể tích hỗn hợp rượu và nước giảm (SGK T69).
Kết luận: Giữa các phân tử, nguyên tử có khoảng cách.
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
1. Thí nghiệm mô hình
2. Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
II. Giữa các phân tử có khoảng cách hay không?
I. Các chất có được cấu tạo từ các hạt riêng biệt không?
Nguyên tử Silic
Khoảng cách giữa các nguyên tử Silic
A. CÁC CHẤT ĐƯỢC CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
II. Giữa các phân tử có khoảng cách hay không?
B. NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ CHUYỂN ĐỘNG HAY ĐỨNG YÊN?
Hãy tưởng tượng giữa sân có quả bóng khổng lồ và có rất nhiều học sinh xô đẩy quả bóng từ mọi phía. Do những xô đẩy này không cân bằng nên làm cho quả bóng lúc bay lên khi rơi xuống, lúc sang trái, khi sang phải.
Trò chơi này liên quan đến tính chất quan trọng của nguyên tử, phân tử mà chúng ta sẽ nghiên cứu sau đây.
I. Thí nghiệm Bơ-rao
Hình ảnh quan sát được
Hiện tượng: Hạt phấn hoa chuyển
động không ngừng về mọi phía.
B. NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ CHUYỂN ĐỘNG HAY ĐỨNG YÊN?
I. Thí nghiệm Bơ-rao
Thông tin
Đường chuyển động của hạt
phấn hoa
Hiện tượng: Hạt phấn hoa chuyển
động không ngừng về mọi phía.
II. Các nguyên tử, phân tử
chuyển động không ngừng
B. NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ CHUYỂN ĐỘNG HAY ĐỨNG YÊN?
Quan sát và so sánh sự tương tự
C1: Quả bóng tương tự với ….………….. trong thí nghiệm Bơ rao.
C2: Các học sinh tương tự như ……..……………….trong thí nghiệm Bơ rao.
C3: Quả bóng chuyển động được là nhờ …...……….. xô đẩy từ nhiều phía.
Hạt phấn hoa chuyển động được là nhờ
hạt phấn hoa
những phân tử nước
các học sinh
các phân tử nước chuyển động
đến va chạm vào hạt phấn hoa từ nhiều phía. (SGK T72)
I. Thí nghiệm Bơ-rao
Hiện tượng: Hạt phấn hoa chuyển
động không ngừng về mọi phía.
II. Các nguyên tử, phân tử chuyển
động không ngừng
An-be Anh-xtanh (1879 -1955)
Kết luận: Các nguyên tử, phân tử chuyển động hỗn độn không ngừng.
III. Chuyển động phân tử và nhiệt độ
B. NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ CHUYỂN ĐỘNG HAY ĐỨNG YÊN?
Chuyển động phân tử và nhiệt độ
Xem hình ảnh
Nước nóng
Nước lạnh
I. Thí nghiệm Bơ-rao
Hiện tượng: Hạt phấn hoa chuyển động không ngừng về mọi phía.
II. Các nguyên tử, phân tử chuyển động không ngừng
Kết luận: Các nguyên tử, phân tử chuyển động hỗn độn không ngừng.
III. Chuyển động phân tử và nhiệt độ
Kết luận: Nhiệt độ của vật càng cao thì các nguyên tử, phân tử
cấu tạo nên vật chuyển động càng nhanh.
B. NGUYÊN TỬ, PHÂN TỬ CHUYỂN ĐỘNG HAY ĐỨNG YÊN?
III. Vận dụng
C3 (T70 - SGK): Tại sao khi thả một cục đường vào một cốc nước rồi khuấy lên, đường tan và nước có vị ngọt?
Trả lời: Vì khi khuấy lên, các phân tử đường xen vào khoảng cách giữa các phân tử nước cũng như các phân tử nước xen vào khoảng cách giữa các phân tử đường làm cho nước thấy vị ngọt.
Quả bóng cao su
Quả bóng bay
Vì thành quả bóng được cấu tạo từ các phân tử cao su, giữa chúng có khoảng cách. Các phân tử không khí ở trong bóng có thể chui qua các khoảng cách này mà ra ngoài làm cho bóng xẹp dần.
C4 (T70 - SGK): Tại sao quả bóng cao su hay quả bóng bay bơm căng, dù có buộc thật chặt cũng cứ ngày một xẹp dần?
Trả lời
C5: Cá muốn sống được phải có không khí, nhưng ta vẫn thấy cá vẫn sống được trong nước?
Trả lời: Vì giữa các phân tử nước có khoảng cách nên các phân tử không khí xen vào khoảng cách giữa các phân tử nước, nhờ đó cá có thể sống được.
Các em học thuộc phần ghi nhớ .
Đọc phần có thể em chưa biết
Làm bài tập trong SBT: 19.8 đến 19.13; 20.1 đến 20.5
Đọc trước 3 bài: Bài 21 – Nhiệt năng

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ