Thứ sáu ngày 14 tháng 1 năm 2022
Lịch sử: Tiết 11
Nhà Trần thành lập
Nhà Trần với việc đắp đê.
Sgk/37,39,103 Tgdk:30ph
I/Mục tiêu cần đạt:
1.Năng lực đặc thù:
- Biết rằng sau nhà Lý là nhà Trần, kinh đô vẫn là Thăng Long, tên nước vẫn là Đại Việt:
- Đến cuối thế kỉ XII nhà Lý ngày càng suy yếu, đầu năm 1226, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, nhà Trần được thành lập.
- Nhà Trần vẫn đặt tên kinh đô là Thăng Long, tên nước vẫn là Đại Việt.
- Nêu được một vài sự kiện về sự quan tâm của nhà Trần tới sản xuất nông nghiệp:
Nhà Trần quan tâm đến việc đắp đê phòng lụt: lập Hà đê sứ; năm 1248 nhân dân cả nước được lệnh mở rộng việc đắp đê từ đầu nguồn các con sông lớn cho đến cửa biển; khi có lũ lụt, tất cả mọi người phải tham gia đắp đê; các vua Trần cũng có khi tự mình trông coi việc đắp đê.
- Nêu được một số hoạt động sản xuất chủ yếu của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ:
+ Trồng lúa, là vựa lúa lớn thứ hai của cả nước.
+ Trồng nhiều ngô, khoai, cây ăn quả, rau xứ lạnh, nuôi nhiều lợn và gia cầm.
- Nhận xét nhiệt độ của Hà Nội: tháng lạnh, tháng 1, 2, 3, nhiệt độ dưới 20 độ C, từ đó biết đồng bằng Bắc Bộ có mùa đông lạnh.
Biết đồng bằng Bắc Bộ có hàng trăm nghề thủ công truyền thống: dệt lụa, sản xuất đồ gốm, chiếu cói, chạm bạc, đồ gỗ,
- Dựa vào ảnh mô tả về cảnh chợ phiên.
*GDBVMT:Sự thích nghi và cải tạo MT của con người ở miền đồng bằng:
+ Đắp đê ven sông, sử dụng nước để tưới tiêu.
+Trồng rau xứ lạnh vào mùa đông ở ĐBBB
2. Năng lực chung:
- Năng lực tư chủ và tự học:Nêu được nhà Trần thành lập và việc đắp đê
- Nêu được HĐSX của người dân ở ĐBBB
3. Phẩm chất
- Tự hào về truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc.
HS có phẩm chất yêu thích môn học và tiếp thu bài nhanh ở môn học
II.Phương tiện dạy học :




KHỞI ĐỘNG
Theo em, việc Lý Thường Kiệt cho quân đánh sang đất Tống để làm gì?
TL: Lý Thường Kiệt cho quân đánh sang đất Tống không phải để xâm lược nước Tống mà để chặn thế mạnh của giặc.
Nêu nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ hai?
TL: Dưới thời nhà Lý, bằng trí thông minh và lòng dũng cảm, nhân dân ta dưới sự chỉ huy của Lý Thường Kiệt, đã bảo vệ được nền độc lập của đất nước trước sự xâm lược của nhà Tống.
Lịch sử:
KHÁM PHÁ
Nhà Trần thành lập
I. Hoàn cảnh ra đời của nhà Trần:
Chính quyền không chăm lo đến đời sống của dân ; nội bộ triều đình mâu thuẫn, nhân dân sống cơ cực ; nhiều nơi dân nghèo nổi dậy đấu tranh.
Quân xâm lược phương Bắc thường xuyên rình rập.
Vua Lý phải dựa vào họ Trần mới giữ được ngai vàng.
Mọi việc trong triều đều do Trần Thủ Độ quyết định.
+ Nhà Lý suy yếu
Hoàn cảnh nước ta cuối thế kỉ XII như thế nào ?
SUY NGHĨ
2 PHÚT
Lịch sử
- Lý Huệ Tông không có con trai, truyền ngôi cho con gái là Lý Chiêu Hoàng, mới 7 tuổi.Trần Thủ Độ tìm cách để Chiêu Hoàng lấy Trần Cảnh, rồi nhường ngôi cho chồng (đầu năm 1226).
Nhà Trần đã thay thế nhà Lý như thế nào ?
Lịch sử
Nhà Trần thành lập
I. Hoàn cảnh ra đời của nhà Trần:
Đầu năm 1226, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, nhà Trần thành lập.
SUY NGHĨ
2 PHÚT
Lịch sử
Nhà Trần thành lập
II. Nhà Trần xây dựng đất nước:
1: Em hãy trình bày bộ máy nhà nước thời Trần. Các vua Trần đặt ra lệ gì?
2: Mối quan hệ giữa vua với quan, giữa vua với dân ở nhà Trần như thế nào?
3: Để phòng thủ đất nước, nhà Trần đã chú ý xây dựng quân đội như thế nào?
4: Ngoài các chức quan tương tự như thời Lý, để phát triển nông nghiệp nhà Trần đã làm gì?
Lịch sử
Nhà Trần thành lập
II. Nhà Trần xây dựng đất nước:
1: Em hãy trình bày bộ máy nhà nước thời Trần. Các vua Trần đặt ra lệ gì?
Dưới thời Trần cả nước chia thành 12 lộ, dưới lộ là phủ, châu, huyện, sau cùng là xã. Mỗi cấp đều có quan cai quản. Các vua Trần đặt ra lệ nhường ngôi sớm cho con và tự xưng là Thái thượng hoàng, cùng trông nom việc nước.
Lịch sử
Nhà Trần thành lập
II. Nhà Trần xây dựng đất nước:
Vua Trần cho đặt chuông lớn ở thềm cung điện để dân đến đánh khi có điều gì cầu xin hoặc bị oan ức. Trong các buổi yến tiệc, có lúc vua và các quan cùng nắm tay nhau, hát ca vui vẻ.
2: Mối quan hệ giữa vua với quan, giữa vua với dân ở nhà Trần như thế nào?
Lịch sử
Nhà Trần thành lập
II. Nhà Trần xây dựng đất nước:
Để phòng thủ đất nước, nhà Trần chú ý xây dựng quân đội. Trai tráng khỏe mạnh được tuyển vào quân đội, thời bình thì ở làng sản xuất, lúc có chiến tranh thì tham gia chiến đấu.
3: Để phòng thủ đất nước, nhà Trần chú ý xây dựng quân đội như thế nào?
Lịch sử
Nhà Trần thành lập
II. Nhà Trần xây dựng đất nước:
Ngoài các chức quan tương tự như thời Lý, nhà Trần lập thêm Hà đê sứ để trông coi việc đắp đê và bảo vệ đê điều; Khuyến nông sứ chăm lo, khuyến khích nông dân sản xuất ; Đồn điền sứ tuyển mộ người đi khẩn hoang.
4: Ngoài các chức quan tương tự như thời Lý, để phát triển nông nghiệp nhà Trần đã làm gì?
Nhà Trần thành lập
II. Nhà Trần xây dựng đất nước:
Lịch sử
Nhà Trần rất quan tâm đến việc phát triển nông nghiệp và phòng thủ đất nước.
- Đầu năm 1226, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, nhà Trần được thành lập.
- Nhà Trần rất quan tâm đến việc phát triển nông nghiệp và phòng thủ đất nước.
Nhà Trần thành lập
Lịch sử
Ghi nhớ:
Nhà Trần ra đời trong hoàn cảnh nào ?
Nhà Trần rất quan tâm đến những việc gì?
Đền thờ các vị vua thời Trần (Đông Triều - Quảng Ninh)
Khu đền thờ họ Trần ở Nam Định ( Nơi có thờ 14 vị vua và 2 vị tướng họ Trần)
Đền thờ 14 vị vua họ Trần
Mộ vua Trần Nhân Tông tại Yên Tử
Tượng vua Trần Nhân Tông
Chùa Yên Tử

LỊCH SỬ
NHÀ TRẦN VỚI VIỆC ĐẮP ĐÊ
HOẠT ĐỘNG 1
Lý do nhà Trần quan tam tới việc đắp đê
1. Lý do nhà Trần quan tâm đến việc đắp đê:
- Nghề chính của nhân dân ta dưới thời nhà Trần là nghề gì?
- Sông ngòi nước ta như thế nào ? Hãy chỉ trên bản đồ một số con sông chính ở phía Bắc nước ta.
- Sông ngòi tạo ra những điều kiện thuận lợi và khó khăn gì cho sản xuất nông nghiệp và đời sống nhân dân?
Ruộng lúa nước
Do hệ thống sông ngòi chằng chịt như thế nên có một số thuận lợi và khó khăn:
- Thuận lợi: Cung cấp nước cho việc cấy, trồng.
- Khó khăn: Mùa mưa nước sông dâng lên gây lũ lụt ngập úng khắp nơi.
Những ngôi nhà chìm ngập trong lũ lụt.
Là sự tàn phá đất đai…
Là nỗi buồn khi ruộng vườn, nhà cửa bị mất.
Phá rừng
Sạt lở rừng
HOẠT ĐỘNG 2
Nhà trần tổ chức đắp đê chống lụt.
2. Nhà Trần tổ chức đắp đê chống lụt:
Nhà Trần đã làm gì để phòng chống lũ lụt?
Nền kinh tế nông nghiệp thời nhà Trần như thế nào?
Lập Hà đê sứ
- Năm 1248 nhân dân cả nước được lệnh mở rộng việc đắp đê từ đầu nguồn các con sông lớn cho đến cửa biển.
Khi có lũ lụt, tất cả mọi người phải tham gia đắp đê.
- Các vua Trần cũng có khi tự mình trông coi việc đắp đê.
HOẠT ĐỘNG 3
Kết quả công cuộc đắp đê của nhà Trần
+ Muốn hạn chế lũ lụt ta cần làm gì ?
+ Ở địa phương em, nhân dân đã làm gì để chống lũ lụt?
Nhà Trần rất coi trọng việc đắp đê phòng chống lũ lụt.
Nhờ vậy nền kinh tế nông nghiệp phát triển, đời sống nhân dân ấm no.
GHI NHỚ
-Học thuộc phần ghi nhớ.
-Chuẩn bị bài sau.
ĐỊA LÍ sgk/103
Bài 13, 14: Hoạt động sản xuất
của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ
1. Vựa lúa lớn thứ hai của cả nước
Đồng bằng Bắc Bộ có những thuận lợi nào để trở thành vựa lúa lớn thứ hai của cả nước?
Đất phù sa màu mỡ
Nguồn nước dồi dào

Người dân có nhiều kinh nghiệm trồng lúa
Vựa lúa lớn thứ
hai của cả nước
Chăm sóc lúa
Gặt lúa
Tuốt lúa
Phơi lúa (thóc)
Nhổ mạ
Cấy lúa
Làm đất
Gieo mạ
Các công việc cần phải làm trong việc sản xuất lúa gạo
Cây trồng và vật nuôi ở đồng bằng Bắc Bộ
Ngoài lúa gạo, người dân đồng bằng Bắc Bộ còn trồng những loại cây nào khác?
Bắp (Ngô)
Vải
Nhãn
Khoai lang
Bên cạnh việc trồng trọt các loại cây, người dân nơi đây còn nuôi những con vật gì?
Nuôi trâu, bò
Nuôi heo
Nuôi gà
Nuôi vịt
Vùng trồng rau xứ lạnh

Hoạt động 2
Bảng số liệu về nhiệt độ trung bình tháng ở Hà Nội
Quan sát bảng số liệu dưới đây, em hãy cho biết Hà Nội có mấy tháng nhiệt độ trung bình dưới 20oC? Là những tháng nào?
2. Vùng trồng rau xứ lạnh
Đó là thời gian của mùa nào trong năm?
Mùa đông ở đồng bằng Bắc Bộ kéo dài trong mấy tháng?
Hà Nội có mấy tháng nhiệt độ trung bình dưới 200c ? Đó là những tháng nào?
Có 3 tháng nhiệt độ dưới 200C. Đó là các tháng: 12; 1; 2.
Đó là thời gian của mùa đông trong năm.
Mùa đông ở đồng bằng Bắc Bộ kéo dài trong 3 tháng.
Vào mùa đông ở đồng bằng Bắc Bộ nhiệt độ thường giảm mạnh khi nào?
Vào mùa đông ở đồng bằng Bắc Bộ thích hợp cho việc trồng cây gì?
Vào mùa đông ở đồng bằng Bắc Bộ nhiệt độ thường giảm mạnh khi có các đợt gió mùa đông bắc thổi về .
Vào mùa đông ở đồng bằng Bắc Bộ thích hợp cho việc trồng rau xứ lạnh .
Thời tiết lạnh vào mùa đông ở đồng bằng Bắc Bộ có thuận lợi và khó khăn gì cho cây trồng, vật nuôi ở đây?
Thời tiết lạnh vào mùa đông ở đồng bằng Bắc Bộ:
- Thuận lợi: Trồng được nhiều loại rau xứ lạnh
- Khó khăn: Làm ảnh hưởng xấu tới cây trồng vật nuôi. (Cây trồng, vật nuôi có thể bị chết do quá lạnh.)
Em nêu một số cách bảo vệ cây trồng,vật nuôi vào mùa đông.
Một số cách bảo vệ cây trồng, vật nuôi vào mùa đông là: Che gió ruộng mạ, ủ ấm gốc cây bằng rơm, rạ. Sưởi ấm cho gia súc, gia cầm, chuồng nuôi gia súc, gia cầm phải kín gió.
Nhờ có đất phù sa màu mỡ, nguồn nước dồi dào, người dân có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nên đồng bằng Bắc Bộ đã trở thành vựa lúa lớn thứ hai của cả nước. Đây cũng là vùng trồng nhiều rau xứ lạnh, nuôi nhiều lợn và gia cầm.
GHI NHỚ
Xem sách địa lý lớp 4 trang 106
Trả lời các câu hỏi sau:
1. Thế nào là nghề thủ công ?
2. Em biết gì về nghề thủ công truyền thống của người dân đồng bằng Bắc Bộ?
3. Khi nào một làng trở thành làng nghề? Kể tên các làng nghề thủ công nổi tiếng mà em biết ?
4. Người như thế nào là nghệ nhân của nghề thủ công?
Hoạt động 3 :
Nơi có hàng trăm nghề thủ công truyền thống
1. Thế nào là nghề thủ công?
- Nghề thủ công là nghề chủ yếu làm bằng tay, dụng cụ làm đơn giản, sản phẩm đạt trình độ tinh xảo.
2. Em biết gì về nghề thủ công truyền thống của người dân đồng bằng Bắc Bộ?
- Người dân đồng bằng Bắc Bộ có tới hàng trăm nghề thủ công khác nhau, nhiều nghề đạt trình độ tinh xảo, tạo nên những sản phẩm nổi tiếng trong và ngoài nước.
3. Khi nào một làng trở thành làng nghề? Kể tên các làng nghề thủ công nổi tiếng mà em biết ?
- Một làng có nghề thủ công phát triển mạnh sẽ trở thành làng nghề.
* Nghệ nhân của nghề thủ công là người thợ làm nghề thủ công giỏi biết tạo nên những sản phẩm tinh xảo.
- Người như thế nào được gọi là nghệ nhân của nghề thủ công ?


Kết luận
Người dân ở đồng bằng Bắc Bộ có hàng trăm nghề thủ công với nhiều sản phẩm nổi tiếng ở trong và ngoài nước.
Cảnh chợ phiên ở đồng bằng Bắc Bộ
Cảnh chợ phiên vùng quê
Hoạt động 2 :
Chợ phiên
Cảnh chợ phiên ở đồng bằng Bắc Bộ
Cảnh chợ phiên vùng quê
Hoạt động 2 :
Chợ phiên
Cảnh chợ phiên vùng cao
- Dựa vào thông tin SGK trang 107, 108; tranh ảnh và vốn hiểu biết của bản thân để trả lời các câu hỏi sau:
+ Mô tả về chợ theo tranh, ảnh: Chợ nhiều người hay ít người? Trong chợ có những loại hàng hóa nào?
+ Chợ phiên ở đồng bằng Bắc Bộ có đặc điểm gì? (hoạt động mua bán, ngày họp chợ, hàng hóa bán ở chợ).
+ Chợ phiên ở đồng bằng Bắc Bộ có đặc điểm gì? (hoạt động mua bán, ngày họp chợ, hàng hóa bán ở chợ).
* Người đi chợ đông, hoạt động mua bán diễn ra tấp nập, ngày họp chợ ở các nơi không trùng nhau. Trong chợ thường có: rau, củ, quả, trứng, thịt,….
+ Mô tả về chợ theo tranh, ảnh: Chợ nhiều người hay ít người? Trong chợ có những loại hàng hóa nào?
* Chợ phiên ở đồng bằng Bắc Bộ thu hút được nhiều người dân đến chợ mua và bán. Ngày họp chợ không trùng nhau. Hàng hóa bán ở chợ phần lớn là những sản phẩm được sản xuất tại địa phương.

Chợ phiên ở đồng bằng Bắc Bộ là nơi diễn ra các hoạt động mua bán tấp nập. Hàng hoá bán ở chợ chủ yếu là các sản phẩm sản xuất tại địa phương.
Kết luận

- Người dân ở đồng bằng Bắc Bộ có hàng trăm nghề thủ công với nhiều sản phẩm nổi tiếng ở trong và ngoài nước. Nơi có nghề thủ công phát triển tạo nên làng nghề.

- Chợ phiên ở đồng bằng Bắc Bộ là nơi diễn ra các hoạt động mua bán tấp nập. Hàng hoá bán ở chợ phần lớn là các sản phẩm sản xuất tại địa phương.
DẶN DÒ:
- Xem và trả lời lại các câu hỏi trong bài.
- Học thuộc phần ghi nhớ.

- Chuẩn bị bài: Thủ đô Hà Nội (xem video, tìm hiểu các thông tin về Hà Nội)
Chúc các em nhiều sức khỏe và học tập thật tốt!